Icma.az
close
up
RU
Sakit okeanın dibində 10 milyon illik qəribə siqnal aşkar edildi: Bu nə deməkdir?

Sakit okeanın dibində 10 milyon illik qəribə siqnal aşkar edildi: Bu nə deməkdir?

Icma.az xəbər verir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Tədqiqatçılar Sakit okeanın dibindən götürülmüş nümunələrdə berilium-10 (10Be) səviyyəsində gözlənilməz bir artım aşkar ediblər. Alimlərin sözlərinə görə, belə bir tapıntı Yerin keçmişini ölçmək üçün yeni bir vasitə təqdim edə bilər. 

Qaynarinfo xəbər verir kiI, bu barədə "Interesting Engineering" yazıb.

Araşdırmada deyilir ki, bu kəşf qlobal bir zaman markeri kimi ola və alimlərin milyonlarla il əhatə edən geoloji qeydləri sinxronlaşdırma üsulunu təkmilləşdirə bilər. Yəni, məsələn, arxeoloji tapıntılar, o cümlədən sümüklər və ya ağac qalıqları, belə bir kəşf sayəsində kifayət qədər dəqiq tarixləndirilə bilər.

"Lakin radiokarbon üsulu 50.000 ildən çox olmayan nümunələrin tarixləndirilməsi ilə məhdudlaşır. Daha qədim nümunələri tarixləndirmək üçün kosmojen berilium-10 (10Be) kimi digər izotoplardan istifadə etməliyik", deyə Helmgoltz Drezden-Rossendorf Mərkəzindən (HZDR) fizik Dominik Koll izah edib.

Məlumdur ki, berilium-10 nadir radioaktiv izotopdur və Yerin atmosferinin yuxarı təbəqələrində yüksək enerjili kosmik şüaların oksigen və azotla toqquşması nəticəsində yaranır. Daha sonra o, yağış şəklində yerə düşür və zamanla okean çöküntülərində toplanır.

"1,4 milyon illik yarımparçalanma müddətinə malik olan bu izotop alimlərə 10 milyon il əvvəlki hadisələri izləməyə imkan verir, bu da onu Yerin qədim tarixini yenidən qurmaq üçün qiymətsiz bir vasitəyə çevirir", deyə nəşrdə qeyd olunub.

Buna görə də Dominik Koll və onun komandası Sakit okeanın bir neçə kilometr dərinliyindən çıxarılan dəmir-maqnezium qabıqlarını təhlil etmək qərarına gəldilər. Dəmir və maqneziumla zəngin olan bu qabıqlar milyon illər ərzində tədricən formalaşır və ətraf mühitdəki dəyişikliklərin tarixini qoruyur.

Tədqiqatçılar toplanmış məlumatları qiymətləndirdikdən sonra nəticələrə təəccübləniblər.

"Təxminən 10 milyon il əvvəl gözlədiyimizdən demək olar ki, iki qat daha çox 10Be tapdıq. Daha əvvəl aşkar edilməmiş bir anomaliyaya rast gəldik", deyə Koll qeyd edib.

Beriliumun artımına nə səbəb ola bilər?

Komanda belə bir anomaliya üçün iki mümkün izah təqdim edib. Xüsusilə, təxminən 10-12 milyon il əvvəl Antarktida yaxınlığındakı okean axınları köklü dəyişikliklərə məruz qalıb.

"Bu, okean axınlarının dəyişməsi nəticəsində 10Be-nin müəyyən bir müddət ərzində Yer üzərində qeyri-bərabər şəkildə paylanmasına səbəb ola bilər. Nəticədə, 10Be Sakit okeanda xüsusilə konsentrasiya edilə bilərdi", deyə fizik əlavə edib.

Eyni zamanda, digər bir fərziyyə kosmik şüaların intensivliyini artıra bilən və 10Be istehsalını sürətləndirə bilən astrofiziki bir hadisəni göstərir.

"Yalnız yeni ölçmələr berilium anomaliyasının okean axınlarındakı dəyişikliklər səbəbindən yaranıb-yaranmadığını və ya astrofiziki səbəbləri olub-olmadığını göstərə bilər. Buna görə də gələcəkdə daha çox nümunəni təhlil etməyi planlaşdırırıq və ümid edirik ki, digər tədqiqat qrupları da eyni şeyi edəcək", deyə Koll vurğulayıb

Alimlərin sözlərinə görə, əgər anomaliya bütün planet üzrə aşkar edilsə, astrofiziki fərziyyə doğruya daha yaxın olacaq. Lakin əgər o, lokalizə edilibsə, ən çox ehtimal olunan səbəb okean dövranındakı dəyişikliklər olacaq.

Öz növbəsində, tədqiqatçılar hesab edirlər ki, mənşəyindən asılı olmayaraq, bu anomaliya geoloji tarixləndirmədə inqilabi bir dəyişiklik ola bilər.

"Milyonlarla il əhatə edən dövrlər üçün hələ belə kosmojen zaman markerləri mövcud deyil. Lakin bu berilium anomaliyası belə bir marker kimi xidmət etmək potensialına malikdir", deyə fizik yekunlaşdırıb

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 13 Fevral 2025 00:45 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see355

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see301

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see274

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see257

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see249

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see244

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see239

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see225

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see219

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see219

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see219

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see196

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see196

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see189

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see188

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see180

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see178

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see178

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see177

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri