Saturnun sirri açılır

Astronomlar Saturnun cənub qütbündə təxminən 168 min kilometr enində nəhəng onbucaqlı atmosfer dalğası aşkar ediblər. Planetin şimal qütbündəki məşhur altıbucaqlı ilə oxşarlıq təşkil edən bu sirli həndəsi forma Saturnun atmosferində ilk dəfə cənub yarımkürəsində müşahidə olunan böyük, müntəzəm tərəfli naxışdır.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, “Science Advances” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, yeni aşkarlanan onbucaqlının eni təxminən 167820 kilometr, hər tərəfinin uzunluğu isə təqribən 16780 kilometrdir.

Yeni forma NASA-nın “Hubble” kosmik teleskopu tərəfindən əldə edilən görüntülərin təhlili zamanı üzə çıxıb. Saturnun cənub qütbü uzun müddət Yerdən əlverişli şəkildə müşahidə edilə bilmədiyi üçün alimlər bu sirli naxışı yalnız son illərdə daha aydın görə biliblər.

Tədqiqatçılar Saturnun şimal qütbündəki məşhur altıbucaqlının kəşfindən sonra cənub qütbündə də ona bənzər bir həndəsi forma axtarıblar. Lakin “Kassini” kosmik aparatının 2004-2017-ci illərdə apardığı müşahidələrdə belə bir əlamət qeydə alınmayıb. “Hubble”ın 2023-cü ildən sonrakı görüntüləri isə onbucaqlının mövcudluğunu təsdiqləyib.

Onbucaqlı Saturnun güclü atmosfer reaktiv axınlarından birinin daxilində yerləşir və atmosferin bir neçə qatına yayılır. Bu isə onun yalnız bulud səviyyəsində yaranan forma olmadığını, daha geniş atmosfer hadisəsi olduğunu göstərir.

Alimlərin fikrincə, forma atmosferdəki güclü axın və dalğalanmaların qarşılıqlı təsiri nəticəsində meydana gəlib. Şimal qütbündəki altıbucaqlı uzun illər ərzində nisbətən sabit qalsa da, cənub qütbündəki onbucaqlı dəyişkən görünür və getdikcə daha aydın formaya çevrilir. Bu da onun hələ də inkişaf edən atmosfer hadisəsi ola biləcəyini göstərir.

Astronomlar bu nəhəng atmosfer dalğasını qarşıdakı illərdə də izləmək niyyətindədirlər. Xüsusilə 2032-ci ildə həmin enlikdə günəş radiasiyasının pik həddə çatması gözlənilir. Müşahidələr alimlərə onbucaqlının zamanla sabitləşəcəyini, yoxsa dəyişərək dağılacağını müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər.