Saturnun peykində həyat şəraiti aşkar edilib...

Alimlər Saturnun peyklərindən biri olan Enseladda həyatın mövcud ola biləcəyinə dair yeni dəlillər tapıblar.

Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu ilk dəfə olaraq bu buzlu dünyanın şimal qütbündə əhəmiyyətli bir istilik axını aşkar edib.

Bu, buzun altında sabit, yaşana bilən bir okeanın olduğunu göstərə bilər.

Tədqiqat Oksford Universitetinin (Böyük Britaniya), Cənub-Qərb Tədqiqat İnstitutunun və Tusondakı (ABŞ) Planet Elmləri İnstitutunun tədqiqatçıları tərəfindən aparılıb.

SİA-nın məlumatına görə, nəticələr Science Advances jurnalında dərc edilib.

Enselad sadəcə donmuş buz topu deyil; bu, son dərəcə aktiv bir dünyadır. Buzlu səthinin altında qlobal duzlu okean yerləşir. Alimlər bu okeanın istiliyin mənbəyi olduğuna inanırlar.

Maye suyun, istiliyin və lazımi kimyəvi elementlərin olması bu okeanı Günəş sistemində Yer kürəsindən kənarda həyat axtarmaq üçün ən perspektivli yerlərdən birinə çevirir.

Lakin həyat yalnız sabit şəraitdə yarana və davam edə bilər. Okeanın donmuş qalması üçün enerjinin axını və axını tarazlaşdırılmalıdır.

Bu tarazlıq qabarma-çəkilmə istiləşməsi ilə qorunur: Saturnun güclü cazibə qüvvəsi Ay orbitdə fırlanarkən daim uzanır və sıxılır, onun içərisində istilik yaradır.

...Enselad Yer kürəsindən kənarda həyat axtarışında əsas hədəfdir, - deyə tədqiqatın aparıcı müəllifi Dr. Georgina Miles qeyd edir.
İndiyə qədər Enseladdan birbaşa istilik ölçmələri yalnız onun cənub qütbündə aparılıb, burada su buzları və buxardan ibarət nəhəng geyzerlər kosmosa püskürürdü. Şimal qütbü "hərəkətsiz" və qeyri-aktiv hesab olunurdu.

Bunu sınamaq üçün alimlər NASA-nın Cassini kosmik gəmisindən əldə edilən məlumatlardan istifadə ediblər. Real məlumatları modellərlə müqayisə edərək, komanda şimal qütbündə səth temperaturunun gözləniləndən təxminən 7 dərəcə Selsi yüksək olduğunu aşkar edib.

Bunun yeganə ağlabatan izahı okeandan istilik itkisidir. İstilik itkisi təxminən 35 giqavatt təşkil edir. Bu, çox böyük miqdarda enerjidir - təxminən 66 milyondan çox müasir günəş paneli tərəfindən istehsal olunan enerjiyə bərabərdir. Bu məlumatlar cənub qütbündə istilik itkisi ilə birləşdirildikdə, ümumi məbləğ 54 giqavatt çatıb.

Bu, Enselad okeanının milyonlarla il maye vəziyyətdə qala biləcəyinə və potensial həyat üçün sabit bir mühit yarada biləcəyinə dair inandırıcı bir sübutdur. Kəşf ayın buz təbəqəsinin qalınlığını dəqiqləşdirməyə kömək etdi.

Yeni hesablamalara görə, şimal qütbündəki buzun qalınlığı 20-23 km, planetin orta qalınlığı isə 25-28 km-dir. Bu məlumat robot zondlar və ya sualtı cihazlar istifadə edərək okeanı araşdıra biləcək gələcək missiyalar üçün çox vacibdir.

Alimlərin indi cavablandırmalı olduqları əsas sual, Enselad okeanının həyatın yaranması üçün kifayət qədər uzun müddət mövcud olub-olmamasıdır. Onun yaşı hələ də sirr olaraq qalır.

Əli Babayev