Səfər niyə insanı yorur? Yatsaq da dincimizi ala bilmirik

Bir çox insan tanış mənzərə ilə qarşılaşıb: rayona, qohum evinə və ya istirahətə gedirsən – bəlkə də yol boyu yatırsan –, amma mənzil başına çatanda canında qəribə bir yorğunluq olur. Hətta istirahətdən qayıdanda belə özünü təravətli yox, sanki daha da yorulmuş kimi hiss edirsən. Halbuki adi bir iş günündə 15 dəqiqəlik yuxu belə bədənə enerji verir. Bəs nədir bu səfər yorğunluğunun səbəbi?

1. Hərəkətsizliyin paradoksu: oturaraq yorulmaq

Səfər zamanı əsasən otururuq – avtobusda, maşında, qatarda və ya təyyarədə. Görünüşdə bu fiziki rahatlıqdır, amma insan bədəni uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmağa uyğun deyil.
Qan dövranı zəifləyir, əzələlər gərgin qalır, nəfəs alma ritmi dəyişir. Hərəkətsizlik xüsusilə bel, boyun və ayaq nahiyəsində gərginlik yaradır. Bu da beyin tərəfindən yorğunluq kimi qəbul olunur. Yəni yatırsan, amma bədən rahat deyil.

2. Sensor yüklənmə: beynin gizli yorğunluğu

Səfərlər zamanı beyin “stand-by” rejimində olmur. Ətrafda dəyişən görüntülər, səs-küy, yolda təhlükə ehtimalı, sürət və titrəyiş – bütün bunlar beynin sensor mərkəzlərini işlək saxlayır.
Hətta yatarkən belə, səfər mühitində beyin tam rahatlanmır. Bu “psixoloji oyaqlıq” halı yuxunun keyfiyyətini aşağı salır. Bədən yatır, amma beyin “gözünü açıq saxlayır”.

3. Tanımadığın məkan effekti

Yol – bədən və ruh üçün "ev" sayılmayan bir məkandır. İnsan beyni tanımadığı yerlərdə daim daha diqqətli olur. “Burada nə baş verə bilər?” düşüncəsi şüualtında işləyir və bu psixoloji gərginlik yorğunluğa səbəb olur.

4. İqlim, hava və təzyiq fərqləri

Rayon səfərlərində bəzən hava dəyişir – istidən sərinliyə və ya əksinə. Yüksəklik fərqləri, təzyiqin dəyişməsi, rütubət – bütün bunlar bədənin balans sisteminə təsir edir. Orqanizm adaptasiya üçün əlavə enerji sərf edir və nəticədə enerji itkisi yaşanır.

5. Emosional və sosial gərginlik

Səfərlər çox vaxt insanlarla ünsiyyət, münasibətlər, gözləntilər və planlarla dolu olur. İstirahət kimi planlaşdırılsa da, qohum ziyarəti, tədbirə qatılma və ya sadəcə yolda vaxtında çatmaq stresi emosional yorğunluq yaradır. Bu yorğunluq bəzən fiziki yorğunluqdan daha ağır olur.

Beləliklə, istirahətə getsək belə, bədənimiz hələ də "mübarizə rejimində" ola bilər.

Nə etmək olar?

Səfər zamanı kiçik fasilələrlə gəzinti etmək Rahat geyim və oturuş seçmək Yuxudan əvvəl dərin nəfəs alma texnikaları və sakit musiqi ilə zehni boşaltmaq Səfərdən sonra özünü “evə qayıdış” rejiminə uyğunlaşdırmaq üçün əlavə istirahət vaxtı ayırmaq

Unutmayaq: bəzən 15 dəqiqəlik rahat yuxu, 3 saatlıq narahat yuxudan daha dəyərlidir. Səfərdən yorğun qayıtmağınız sizin zəifliyiniz deyil – bu, bədənin özünü qoruma mexanizmləridir.

Miri