Şeirsiz şair olan Əkbər Qoşalı Saffari yazır…

Yaxşı xatirimdədir, bir dəfə Əkbər Qoşalı haqqında bir yazı yazmış, həmin yazıda onun yaxşı, ciddi şeirlərinin olmadığını demişdim. Sabahı gün də görmüşdüm ki, “Ədəbiyyat qəzeti”ndə Əkbər Qoşalının şeirləri yayımlanıb.

Açığı, onun bu qədər həyəcanlanacağını gözləmirdim. Çünki həmin vaxt cəmi dörd-beş şeirini oxumuşdum. Ədəbiyyat qəzetinə yaxşı şeir adı ilə verdiklərini də oxuyub əmin oldum ki, necə də uzaqgörən adam imişəm.

Düzünü desəm, mən Əkbər Qoşalını başa düşə bilmirəm. Ümumiyyətlə, onun şair varlığı məni dəhşət güldürür. Bəlkə də, ölkədə yeganə şeiri olmayan şairdir. Yenə İlqar Fəhmini şair hesab etməsəm də, bir neçə yaxşı şeiri var, adı gələndə adamın ağlına şeir də gəlir. Əkbər Qoşalı isə bundan belə məhrumdur.

Mənim təsəvvürümdə belə bir anlayış var:

“Türkçülüyün çörəyini yeyənlər”.

Əkbər Qoşalı mənim üçün məhz bu adamdır. Ancaq elə bilirəm, o, heç vaxt yavanlıq eləmir.

Obrazlı desəm, onun şeirlərindən həmişə canavar səsi gəlir. Ancaq ölüm ayağında olan canavar, uluya bilməyən. Ümumiyyətlə, elə bilirəm ki, Əkbər Qoşalı yatanda da əllərini sinəsində cütləyib bozqurd işarəsi tutur. Hətta Kamran Həsənli belə Əkbər Qoşalıdan daha maraqlı türkçüdür.

Əlbəttə, indi Əkbər Qoşalı və onun təfəkküründə olan adamlar yazını oxuyub “sən Türkə hücum edirsən” tonunda mənasız, məzmunsuz iddialar edə bilərlər. Çünki bu cür adamların özünü müdafiə, realizə etməyə başqa sözləri yoxdur. Ancaq mənim məsələm bu obrazla bağlıdır.

Əkbər Qoşalı hər yerdədir, amma heç yerdə görünmür. Onun indiyə qədər gördüyü işləri kim görsə, olduğu yerlərdə kim olsa, dünyanın ən məşhur adamlarından olardı. Fəqət Əkbər Qoşalı o qədər istedadsız adamdır, nə deməyindən asılı olmayaraq eşidilmir.

Dəfələrlə şairlərdən, yazıçılardan soruşmuşam ki, düzünü deyin, Əkbər Qoşalı deyəndə kimin ağlına hansı şeir gəlir? Görmüşəm gəlməyib. Demişəm, cəhənnəm, yaxşı, kimin ağlına hansı misra gəlir? Bu dəfə də heç kimdən səs çıxmayıb. Kim inanmırsa, tanıdığı yazıçı-şairlərdən qəfil üzbəüz Əkbər Qoşalının cəmi bircə misrasını soruşsun. Adım qədər əminəm ki, bilən olmayacaq.

Zəruri qeyd: Təkcə İntiqam Yaşardan soruşmayın. Çünki İntiqam Yaşar Əkbər Qoşalının hələ yazmadığı şeirləri də əzbər bilir.

İndi bütün ömrünü şeirə həsr etmiş şairin bircə şeiri də məşhur olmazmı? Nə vaxtda qədər Əkbər Qoşalının şeirlərini İntiqam Yaşarla özbəkistanlılar oxuyacaq? İntiqam Yaşar yazıq deyil bəs? Ona bu qədər zülm nəyə gərəkdir?

Əkbər Qoşalının gördüyü işlər haqqında çox şey eşitmək olar. Amma heç nə yadda qalmır.

Mən Əkbər Qoşalıya həm də “tədbir adam” deyirəm. Daim rəsmi yerlərdə olmaqdan ötrü sino gedir. Mikrofonu qələmdən çox sevir. Əlinə bir dəfə qələm alanda on dəfə də mikrofon alır. Şairlik zirvəsinə çıxmaqdansa, tədbirlərdə tribunaları çıxmağı üstün bilir. Şeir yaza bilmədiyi kimi, ciddi bir şeu danışa da bilmir. Elə aşağı-yuxarı deyir, “biz türk oğluyuq, Tanrı türkü qorusun”. Elə bil, biz erməni oğluyuq, deyəndə də deyirik Tanrı türkü söyləsin.

Əkbər Qoşalı kimləsə görüşəndə gicgahını toqquşdurur, tez-tez “əsən qalın” deyir. Şəxsən mən belə şeyləri görəndə əsən yox, əsir-yesir qalıram.

Onun xüsusilə türkçülüyə həsr etdiyi şeirləri oxuyanda “auuuu” yox, “əəəəəəəəə” eləyirəm. Şəxsən mən özüm də Turanın qurulmağını istəyirəm. Ancaq o Turan qurulanda Əkbər Qoşalı da orada olacaqsa, heç kim inciməsin, çıxıb gedəcəm. O Turan, o da siz. Heç kim də xahiş eləməsin, qayıdan deyiləm. Ümumiyyətlə, mənim nəyimə gərəkdir Əkbər Qoşalı olan Turan? Dərinə gedəndə, heç türklər özü də bunu istəməz.

Bəs görəsən, Əkbər Qoşalı şair olmaq istəyib, yoxsa şair kimi görünmək? Çünki bunlar tamam ayrı-ayrı peşələrdir. Birincidə adam yazır. İkincidə isə adam şəkil çəkdirir.

Hesab edirəm ki, Əkbər Qoşalı və onun timsalında çox adam həyatını çətinləşdirir. Sözsüz, Əkbər Qoşalı indən belə şair də ola bilməyəcək. Vaxt keçib, yaş keçib. Ancaq istəyərdim ki, ömrün bu çağında keçmişə baxsın, düşünsün, köks ötürsün. Görsün ki, şair olmaq istədiyi halda kim oldu? Məsələn, ondan geriyə bircə misra da olsa qalacaqmı? Yüz il sonra Əkbər Qoşalı ədəbiyyat, şeir üçün nəsə ifadə edəcəkmi?

Çünki ədəbiyyat tarixində çox maraqlı adamlar olub. Elələri var ki, bir kitab yazıblar, amma yüz il sonra da yaşayırlar. Elələri də var ki, yüz kitab yazıblar, amma heç biri yaşamır.

Əkbər Qoşalı isə sanki üçüncü kateqoriyanı yaradıb. Nə qədər kitab çıxarıb, nə qədər tədbir keçirib, nə qədər çıxış edib, nə qədər şəkil çəkdirib, amma ortada yenə də qəribə bir boşluq qalıb.

Elə bil böyük bir anbar tikilib, qapısını açırsan, içəridə ancaq əks-səda yaşayır.

Bəzən düşünürəm ki, yüz il sonra hansısa tələbə arxivdə onun adına rast gələcək.

Tozlu bir qovluq açacaq. Maraqlanacaq. Oxuyacaq.

Sonra üzünü qaldırıb soruşacaq:

– Bəs bunun şeirləri hanı?

Arxiv işçisi də çiyinlərini çəkəcək.

– O sualı yüz il əvvəl də veriblər.

Nə deyim, Tanrı türkləri Əkbər Qoşalıdan qorusun.

Orxan Saffari

Gununsesi.info