Serb prezident üçün yolun sonu: Ya həbsxana, ya siyasi sığınacaq...

Bosniya və Hersoqovina məhkəməsi Serb Respublikasının prezidenti Milorad Dodik barəsində çıxarılan hökmə dair apelyasiya işinin 12 iyun tarixində araşdırılacağını elan edib. Əgər apelyasiya şikayəti rədd edilərsə, Dodik rəsmi şəkildə prezident vəzifəsindən kənarlaşdırılacaq. Bu halda, ya özünə bağlı olan güc strukturlarının köməyi ilə həbsə qarşı müqavimət göstərəcək, ya da ölkəni tərk edərək siyasi sığınacaq axtaracaq. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, artıq mətbuatda Macarıstan xüsusi təyinatlılarının Serb Respublikasına daxil olması və prezidentə Macarıstana keçid üçün yardım göstərəcəyi barədə məlumatlar yayılıb.

Bosniya məhkəməsinin bu həftə apelyasiya tarixini açıqlaması təkcə ölkə daxilində deyil, beynəlxalq səviyyədə də diqqət çəkib. Xatırladaq ki, fevral ayında məhkəmə Milorad Dodiki dövlət quruluşunu pozmaq ittihamı ilə bir il həbs və altı il müddətində siyasi fəaliyyət qadağası ilə cəzalandırmışdı. O, Konstitusiya Məhkəməsi və beynəlxalq nümayəndə ofisinin qərarlarına məhəl qoymamaqda ittiham edilir.

Prezidentin sərt bəyanatı: "Bizi dramatik vəziyyət gözləyir"

Hazırda Moskvada beynəlxalq təhlükəsizlik konfransında iştirak edən Milorad Dodik Serb Respublikasının dövlət televiziyasına verdiyi müsahibədə bildirib:

"Əgər məhkəmə əvvəlki qərarı təsdiqləyərsə, ölkə dramatik vəziyyətə düşəcək. Serb Respublikası elə qərarlar verəcək ki, bu qərarlar Bosniya rəhbərliyinin xoşuna gəlməyəcək".

Bu açıqlama Dodikin öz siyasi mövqeyini qorumaq üçün Serbiyanın dəstəyinə arxalandığını və bölgənin faktiki olaraq Bosniyadan ayrılma prosesini davam etdirməyə hazır olduğunu göstərir.

Parlament artıq Bosniya dövlət orqanlarının Serb Respublikası ərazisində fəaliyyətini yasaqlayan qanunlar qəbul edib. Yeni bir konstitusiyanın qəbul edilməsi təşəbbüsü irəli sürülüb ki, bu da Serb Respublikasını "serb xalqının dövləti” statusuna gətirəcək və ona öz ordusunu qurmaq və ayrılmaq hüququ verəcək.

Macarıstan ssenarisi: Alternativ çıxış planı

Britaniyanın "The Guardian" qəzeti və bir sıra Balkan mediasının yaydığı məlumatlara görə, son həftələrdə təxminən 300 nəfərlik macar xüsusi təyinatlısı təlimçi adı altında Serb Respublikasına səssiz şəkildə daxil olub. Onların məqsədi ehtiyac yaranacağı təqdirdə, Dodikin həbsi zamanı onu ölkədən çıxararaq Macarıstana keçməsinə yardım göstərməkdir. Eyni zamanda, prezidentin ailəsinin də xarici diplomatlarla Dodikin vəzifədən getməsi və mühacirətə yollanması məsələsində danışıqlar apardığı bildirilir.

Bosniya parlamentinin üzvü Damir Maşiç bu barədə belə deyib: "Milorad Dodikin yalnız iki çıxış yolu var: ya həbsxana, ya da siyasi sığınacaq".

Regionda siyasi təzyiq artır

Qərb diplomatları da macar xüsusi təyinatlılarının Banqa Luka şəhərində mövcudluğunu təsdiqləyir. "Kommersant" qəzetinin Belqraddakı mənbələri bildirir ki, bu hadisələr Serbiya prezidenti Aleksandar Vuçiç və Macarıstanın baş naziri Viktor Orbanın razılığı olmadan baş verə bilməzdi. Dodikin hazırda Serbiyaya rəsmi keçid məntəqələrindən kənar daxil olması, orada uzun müddət qalmasının isə riskli hesab olunması onun vəziyyətinin nə qədər mürəkkəb olduğunu göstərir. Belqradda lüks villa alışı ilə bağlı korrupsiya ittihamları çərçivəsində Britaniya xüsusi xidmət orqanlarının onu izlədiyi də vurğulanır.

Dodik üçün real seçimlərdən biri Macarıstana sığınmaqdır – orada ailəsinin evi olduğu bildirilir. Digər ehtimal isə onun tez-tez səfər etdiyi Rusiya ola bilər. Hər bir halda, prezidentin ətrafındakı dairə daralır.

Fransa və Almaniya da bu vəziyyətə reaksiya verərək, Avropa İttifaqı ölkələri arasında qeyri-rəsmi bir sənəd - "Bosniya və Herseqovinada konstitusiya quruluşunun pozulmasına cavab tədbirləri" adlı sənədi dövriyyəyə buraxıblar. Burada həm Serb Respublikasına qarşı sərt sanksiyalar, həm də Milorad Dodikin və digər rəhbərlərin beynəlxalq təcrid olunması təklif olunur. Bosniya məhkəməsinin apelyasiya qərarından sonra bu sənədin aktuallığının daha da artacağı gözlənilir.

Qeyd edək ki, Bosniya və Herseqovina iki qurumdan - Bosniya və Herseqovina Federasiyası (Xorvat-müsəlman) və Serb Respublikasından ibarətdir. Onların arasında beynəlxalq idarəçilikdə olan Brcko rayonu yerləşir. Hökumət sistemində üç əsas xalq təmsil olunur: boşnaklar (islam slavyanları), xorvatlar (katoliklər) və serblər (pravoslavlar). Hər bir qurumun öz konstitusiyası və icra orqanı var.

Aydın