Serbiyada tələbə hərəkatı seçki sınağı qarşısında

Serbiyada iki ilə yaxındır davam edən tələbə etirazları yeni mərhələyə qədəm qoyub. Ölkədə qarşıdan gələn parlament seçkiləri hakim siyasi qüvvə ilə tələbələrin təşəbbüsü əsasında formalaşan “Tələbə siyahısı” hərəkatı arasında ciddi siyasi mübarizə vəd edir. 

Britaniyanın “The Guardian” nəşrinin bu gün dərc etdiyi təhlildə bu proses Serbiyanın siyasi gələcəyinə təsir göstərə biləcək mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir.

Nəşrin məlumatına görə, hərəkat 2024-cü il noyabrın 1-də Serbiyanın Novi Sad şəhərində dəmir yolu vağzalının beton örtüyünün uçması nəticəsində 16 nəfərin həyatını itirməsindən sonra genişlənən etirazlar fonunda güclənib. Faciə ictimaiyyətdə məsuliyyət, şəffaflıq və dövlət qurumlarının fəaliyyəti ilə bağlı müzakirələri dərinləşdirib. Tələbələrin başlatdığı etirazlar sonradan ölkənin müxtəlif şəhərlərinə yayılıb.

Hərəkatın diqqətçəkən cəhətlərindən biri ənənəvi siyasi təşkilatlardan fərqli olaraq vahid lider ətrafında formalaşmamasıdır. Nəşrin yazdığına görə, “Tələbə siyahısı” parlament seçkilərində 250 namizədlə iştirak etməyi planlaşdırır. Namizədlərin əsas hissəsini akademiklər və müxtəlif peşə sahələrinin nümayəndələri təşkil edir. Hərəkat seçicilərlə birbaşa ünsiyyətə, yerli problemlərin öyrənilməsinə və kənd yerlərində dəstəyin artırılmasına xüsusi diqqət yetirir.

Korrupsiya iddiaları, dövlət idarəçiliyinin şəffaflığı, ictimai xidmətlərin vəziyyəti və siyasi hesabatlılıq kampaniyanın əsas mövzuları sırasındadır. Hakim Serb Tərəqqi Partiyası isə irəli sürülən ittihamları qəbul etmir. Bu səbəbdən seçkiqabağı mübarizədə tərəflərin mövqelərinin və iddialarının faktlar əsasında qiymətləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Nəşr qeyd edir ki, tələbə hərəkatının seçkilərdəki imkanları ilə bağlı müxtəlif sorğular fərqli nəticələr göstərir. Buna görə də seçkinin nəticəsini əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş hesab etmək olmaz. Seçici fəallığı, kənd yerlərindəki dəstək və seçki prosesinin şəffaflığı siyasi mübarizənin gedişinə təsir göstərə biləcək amillərdir.

Serbiyada baş verənlər gənclərin ictimai-siyasi proseslərdə iştirakının hansı nəticələr doğura biləcəyi ilə bağlı daha geniş müzakirələrə də yol açır. Bununla belə, etiraz hərəkatının seçki uğurunu davamlı idarəçilik modelinə çevirməsi ayrıca sınaq olacaq. İctimai narazılığın siyasi təmsilçiliyə çevrilməsi ilə yanaşı, konkret proqramların hazırlanması və ölkənin mürəkkəb problemlərinə praktik həll yollarının təklif edilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Serbiyada qarşıdan gələn seçkilər təkcə siyasi qüvvələrin rəqabəti deyil, həm də vətəndaşların dövlət idarəçiliyindən gözləntilərinin ifadəsi baxımından diqqət çəkir. Seçkinin nəticəsi ölkənin daxili siyasi istiqamətinə və Avropa ilə münasibətlərinə təsir göstərə bilər. Lakin bu təsirin miqyası yalnız seçkilərin nəticələri məlum olduqdan və yeni siyasi vəziyyət formalaşdıqdan sonra qiymətləndirilə bilər.

N.Adilqızı
XQ