Sevil Azadqızının ÖZƏL ŞƏRHİ

Əbülfət Mədətoğlu Qələmindən

SƏNİN XƏYALIN DA...

Gündoğandan günbatana sən məni,

Gəzdir xəyalında, gəzdir ruhunda.

Adıma ümidin kəndirlərini,

Kəsdir xəyalında, kəsdir yuxunda...

Yarıb bu dünyanın dumanın, çənin,

Tapdım həyatımın ortağın, tənin.

Sən elə bilmə ki, mənimçün sənin,

Səsdi xəyalın da, Səsdi ruhun da...

Bir can gəzdirirəm mən öz canımda,

Odur nəfəsim də, odur qanım da.

Tanrı qapısında, ən son anımda,

Bəsdi xəyalın da, bəsdi ruhun da...

İçimdə közərən sonuncu qordu,

Məni tənhalığım çox erkən yordu.

İndi anladım ki, həsrətə tordu,

Qəsdi xəyalın da, qəsdi ruhun da...

Şeirin bədii təhlili:

Əbülfət Mədətoğlunun "Sənin xəyalın da..." şeiri lirik qəhrəmanın daxili dünyasını, sevgiyə bağlılığını və tənhalıqdan qurtuluş axtarışını əks etdirən təsirli bir sevgi etirafıdır.

Şeirin əsas mövzusu sarsılmaz sevgi, sədaqət və xəyalən də olsa, sevilən şəxslə bütövləşmək arzusudur.

Müəllif oxucuya çatdırır ki, gerçək sevgi təkcə fiziki yaxınlıq deyil, həm də ruhların qovuşmasıdır. Sevilən insanın xəyalı belə insanı həyatın çətinliklərindən qorumağa və tənhalığa qalib gəlməyə qadirdir.

Şeir klassik aşıq yaradıcılığından gələn qoşma formasında (11 hecalı) yazılmışdır. Nəfəsli ritmi və axıcılığı ilə seçilir.

İlk bənddə lirik qəhrəman sevgilinin xəyalında və ruhunda yaşamaq istəyini dilə gətirir. Sonrakı bəndlərdə bu xəyalın onun üçün sadəcə bir kölgə deyil, canından bir parça (nəfəs və qan) olduğu vurğulanır. Finalda isə tənhalıqdan yorulan ruhun bu sevgi sayəsində təsəlli tapdığı ifadə olunur.

Şeirin dili xalq dilinə yaxın, sadə və emosionaldır. Şair hisslərin təsir gücünü artırmaq üçün müxtəlif bədii vasitələrdən istifadə etmişdir:

"Həyatımın ortağı, təni", "İçimdə közərən sonuncu qor" ifadələri sevgini və daxili aləmi vizuallaşdırır.

"Gündoğandan günbatana" ifadəsi həm zaman, həm də məkan baxımından sonsuzluğu, eşqin hər anını simvolizə edir.

"Gəzdir xəyalında, gəzdir ruhunda...", "Kəsdir xəyalında, kəsdir yuxunda..." misralarındakı təkrarlar şeirə daxili bir musiqililik və yalvarış, xahiş tonu qatır.

"Son an", "sonuncu qor" kimi təyinlər lirik qəhrəmanın hisslərinin son həddə, kulminasiya nöqtəsində olduğunu göstərir.

Şeirdə kədərlə ümidin sintezi var. "Ümidin kədərləri", "həsrətə tordu" kimi ifadələr aşiqin çəkdiyi iztirabları göstərir. Lakin bu iztirab ümidsizlik deyil, sevgilinin varlığı (hətta təkcə səsi və ruhu) lirik qəhrəman üçün Tanrı dərgahında belə kifayət edəcək bir xilasa çevrilir. Əsər insanın daxili tənhalığını ancaq böyük bir sevgi ilə yenə biləcəyi fəlsəfəsini aşılayır.