Şıltaq uşağın sirri pis davranışın arxasında əslində nə dayanır?

Bəzən elə görünür ki, uşaq böyükləri qəsdən əsəbiləşdirmək üçün məhz ən gözlənilməz anda isterika edir. Şıltaqlığın arxasında əksər hallarda inadkarlıq deyil, uşağın çətinlik yaşadığına dair bir siqnal dayanır.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, pis davranışın əsas səbəbi emosional yüklənmədir. Uşağın sinir sistemi hələ güclü hissləri idarə etməyi bacarmır və şıltaqlıq onun üçün gərginliyi boşaltmağın yeganə yoluna çevrilir. Uşaq yorğun, ac və ya həddindən artıq həyəcanlı olduqda davranışı dərhal dəyişə bilər. O, sözlərlə özünü pis hiss etdiyini izah edə bilmədiyi üçün bunu emosiyalar vasitəsilə göstərir.

Şıltaqlıq manipulyasiya deyil. Bu, böyüklərin çox vaxt itaətsizlik kimi qəbul etdiyi kömək çağırışıdır. Əgər uşaq adi haldan daha pis davranırsa, ilk növbədə onun gündəlik rejiminə diqqət yetirmək lazımdır. Yuxusuzluq və həddindən artıq yorğunluq isterikaların ən yayılmış səbəbləridir.

Bəzən şıltaqlıq diqqət çatışmazlığından yaranır. Uşaq böyüklərlə əlaqəni istənilən yolla bərpa etməyə çalışır, hətta bu yol mənfi reaksiya doğursa belə. Kiçik yaşlı uşaqlar ailədəki dəyişikliklərə xüsusilə həssasdırlar. Köç, yeni körpənin doğulması, böyüklər arasında gərginlik – bütün bunlar davranışa təsir göstərir.

Psixoloqlar qeyd edirlər ki, uşaqlar valideynlərin emosiyalarını “oxuya” bilirlər. Evdə narahatlıq varsa, uşaq da narahat və gərgin olur. Şıltaqlıq həddindən artıq stimulların nəticəsi də ola bilər. Qadcetlər, səs-küy, parlaq oyuncaqlar uşağın sinir sistemini yükləyir. Bəzən uşaq emosiyasını dəyişməkdə çətinlik çəkdiyi üçün şıltaqlıq edir. O, bir hissin içində “ilişib qalır” və böyüyün köməyi olmadan oradan çıxa bilmir. Vacibdir ki, uşaq bunu qəsdən etmir. O, sadəcə bacardığı şəkildə davranır.

Böyük sakit reaksiya verdikdə, uşaq daha tez sakitləşir. Onun sinir sistemi valideynin vəziyyətini “güzgü” kimi əks etdirir. Əgər böyük əsəbiləşərsə, şıltaqlıq daha da güclənir. Uşaq təhlükə hiss edir və özünü daha yüksək səslə müdafiə etməyə başlayır.

Psixoloqlar əvvəlcə əlaqəni bərpa etməyi, sonra isə davranışı müzakirə etməyi məsləhət görürlər. Bəzən bir qucaqlaşma hər hansı tərbiyəvi sözdən daha təsirli olur. Şıltaqlıq uşağın xarakter xüsusiyyəti deyil, şəraitə verilən reaksiyadır. Böyüklər bu şəraiti nə qədər diqqətlə dəyərləndirsələr, vəziyyəti bir o qədər asan və sakit şəkildə həll edə bilərlər.