Siqaret çəkənin ürəyi gündə 15 min dəfə çox döyünür Dəhşətli faktlar

Siqaret əsl narkomaniyadır və bir çoxları ciddi qəbul etmədiyi üçün daha təhlükəlidir. Siqaret çəkməyin zərərləri haqqında çox danışılıb, lakin elm adamlarının və həkimlərin bu zərərli vərdişin yayılması ilə bağlı narahatlığı artır, çünki insanların əhəmiyyətli bir hissəsi hələ də siqareti sağlamlığa zərərli hesab etmir.

Hər şeyin başladığı yer

Siqaretin tarixinə nəzər salaq.  Amerika qitəsini kəşf edən Xristofor Kolumbun gündəliklərində oxuya bilərik: “Sahildə enib adanın içərilərinə girdik. Bizi kəndlərindən, əllərində  başları yanan otun tüstüsünü içlərinə çəkərək gəzən çox incə və güclü insanlar qarşıladılar. Digərləri isə əlində bir iri siqar tutub hər dayanananda onu  yandırdılar və Sonra 3- 4 qullab alıb tüstüsünü burunlarından buraxırdılar.  .” Yerli sakinlər səyahət edənlərə tütün bəxş edir, əvvəlcə özləri siqaret çəkir, sonra tütünü qonaqlara verirdilər. Sahiblər “sülh borusu”ndan imtinanı qeyri-dost hərəkət kimi qiymətləndirdilər”.

İspanlar yerlilərlə münasibətləri pozmaq istəmədilər. Yəqin ki, İspaniyaya qayıdan dənizçilər elə siqaretə aludə olan ilk ispaniyalı və avropalılar olmuşlar. Tütün tüstüsünü ağzından və burnundan üfürənlərə İspaniyada şübhə ilə baxırdılar;onların şər qüvvələlərlə əlaqəli olmasını güman edirdilər.

Lakin get-gedə siqaretə qadağa ləğv olundu və hətta siqaret çəkmək dəbə mindi.

Kədərli nəticələr

Tütünün sağlamlığa zərərli olduğu çoxdan məlumdur. Təcrübələr göstərdi ki, heyvanlar hətta nikotinin təsiri altında ölürlər. “Bir damcı nikotin atı öldürür” ifadəsi o zaman yarandı. Dəqiq desək, bir damla saf nikotin bir yox, üç atı öldürə bilər. Amma siqaret çəkənlər sadəcə güldülər: görünür, mən atdan güclüyəm, o qədər nikotin qəbul etmişəm və hələ də sağam! Özlərinə təsəlli verdilər: tütün qatranı filtr-süzgəc saxlayır.
Həkimlər onu da müəyyən ediblər ki, siqaret çəkənlərin sayının artması eyni zamanda təhlükəli xəstəliklərin də sayını artırır. Tütündən təsirlənməyən orqan yoxdur: böyrəklər və sidik kisəsi, cinsi vəzilər və qan damarları, beyin və qaraciyər. Alimlər müəyyən ediblər ki, siqaret çəkmək böyüyən orqanizm üçün böyüklərdən İKİ DƏFƏ daha təhlükəlidir. Siqaret çəkənin ürəyi gündə 15 min dəfə çox döyünür və bədənin oksigen və digər zəruri maddələrlə təchizatı daha pis olur, çünki tütünün təsiri altında qan damarları daralır.

Onkologiyanın mənbəyi

Son illərdə alimlər xərçəngə səbəb olan maddələrə çox diqqət yetirirlər. Bunlara ilk növbədə benzopiren və radioaktiv izotop polonium-210 daxildir. Siqaret çəkən şəxs tüstünü ağzına götürüb, sonra dəsmal vasitəsilə çıxarsa, ağ parça üzərində qəhvəyi ləkə qalacaq. Bu tütün qatranıdır. Xərçəngə səbəb olan maddələrlə xüsusilə zəngindir. Dovşanın qulağına bir neçə dəfə tütün qatranı vurularsa, heyvanda xərçəng şişi əmələ gəlir. Tütünün tərkibindəki zərərli maddələri sadalamaq belə çətindir, çünki onların təxminən 1200-ü hesablanıb!

Tək nikotin yox…

Nikotin bitki mənşəli ən təhlükəli zəhərlərdən biridir. Nikotinin kiçik, ölümcül olmayan dozalarının sistematik şəkildə udulması vərdiş, siqaretdən asılılıq yaradır. Böyüklər üçün öldürücü  doza dalbadal 1 qutu siqaretin  çəkilməsidir.Yeniyetmələr üçün həyati mərkəzlərin kəskin zəhərlənməsi səbəbindən iki və ya üç siqaret bəzən kifayətdir ki, ürək və nəfəs dayansın.

Siqaret və uşaqlar

Dumanlı otaqlarda yaşayan uşaqlar daha tez-tez və daha çox respirator xəstəliklərdən əziyyət çəkirlər. Siqaret çəkən valideynlərin uşaqları həyatın ilk ilində bronxit və pnevmoniyaya yoluxma halları və ciddi xəstəliklərin inkişaf riski artır. Tütün tüstüsü böyüməkdə olan uşaq üçün vacib olan günəşin ultrabənövşəyi şüalarının qarşısını alır, maddələr mübadiləsinə təsir edir, şəkərin sorulmasını pozur və böyümə zamanı uşaq üçün lazım olan C vitaminini məhv edir. Nəticədə, dözümlülük və stress tələb edən fiziki fəaliyyətləri yerinə yetirmək qabiliyyətinin azalması baş verir; Tez-tez kəskin pnevmoniya və kəskin respirator xəstəliklər halları müşahidə olunur.
Hamiləlik dövründə anaları siqaret çəkən uşaqlar tutmalara meyllidirlər. Onların epilepsiya xəstəliyinə tutulmaq ehtimalı yüksəkdir. Siqaret çəkən analardan doğulan uşaqlar zehni inkişafda yaşıdlarından geri qalırlar. Onlarda allergik xəstəliklərin sayı xeyli artır. Yeniyetmələrin siqaret çəkməyi ilk növbədə sinir və ürək-damar sistemlərinə təsir göstərir. Həm də məlum oldu ki, tütünün qızın bədəninə daha güclü təsiri var: dərisi quruyur və səsi daha tez xırıldayır. Məktəblilərin siqaret çəkməsi onların fiziki və əqli inkişafını ləngidir. Ona görə məktəbliləRin siqaret çəkməsi yolverilməzdir. Məktəb illəri həm fiziki, həm də zehni inkişaf illəridir. Bütün stresin öhdəsindən gəlmək üçün bədənin çoxlu gücə ehtiyacı var. Uşaq və yeniyetmələr siqareti nə qədər tez öyrənib siqaret çəkməyə başlasalar, bir o qədər tez alışacaqlar və gələcəkdə siqareti atmaq çox çətin olacaq.

Tütünlə necə mübarizə aparmaq olar?

Bir çox ölkələrdə yeniyetmələrin siqaret çəkməsini qadağan edən qanunlar qəbul edilib. Ölkəmizdə idman saraylarında, hovuzlarda, idman zallarında, təhsil və tibb müəssisələrində, sanatoriya və kurortlarda, ictimai nəqliyyatda siqaret çəkmək qadağandır. Ancaq qəti bir qadağa həmişə siqaret çəkənə təsir göstərməyəcəkdir. Hər növ evdə hazırlanan məhsullar və surroqatlar fabriklərdə hazırlanan tütündən qat-qat zərərlidir. Tütünün zərəri sübuta yetirilib və “passiv” siqaretə qarşı mübarizə aparılır. Tütün tərəfdarları tez-tez  istinad edirlər ki, bir çox görkəmli insanlar, məsələn, Darvin, Nyuton, A.M. Qorki, bəstəkar S.V. Rachmaninoff və hətta alim-terapevt S.P.Botkin siqaret çəkib. Məşhur mədəniyyət və elm xadimlərinin bəzi açıqlamalarını misal çəkmək istəyirəm. Yazıçı A. Düma (Kiçik): “…Siqaretimi yerə qoyub and içdim ki, heç vaxt çəkməyəcəyəm. Bu andı möhkəm saxlamışam və tam əminəm ki, tütünün beyin üçün spirt qədər zərərli olmasıdır.”

L.N. Tolstoy siqareti atandan sonra deyirdi: “Mən başqa adam oldum. Beş saat işdə otururam, tamamilə gümrah oyanıram, amma əvvəllər siqaret çəkəndə yorğunluq, başgicəllənmə, ürəyim bulanması, başımda dumanlıq hiss edirdim…”. Böyük həkim S.P.Botkin çox siqaret çəkən idi. Nisbətən gənc yaşda (57) vəfat edən Botkin demişdi: “Siqaret çəkməsəydim, daha 10-15 il yaşayardım”. Elm üçün, insanları xilas etmək üçün o nə qədər çox şey edə bilərdi, amma təəssüf ki, pis vərdişindən qurtula bilmədi, özünü xilas edə bilmədi. Siqaretin zərərləri haqqında görkəmli insanların dedikləri belədir.

Söhbət yeniyetmələrdən gedirsə, o zaman daha qəti şəkildə bildirmək lazımdır: “Əqli iş və siqaret bir-birinə uyğun gəlmir!

İmran Kərimli

Tribunainfo.az