Siyasi dialoq və strateji baxış ŞƏRH

Azərbaycan Respublikası ilə Serbiya Respublikası arasında münasibətlər son illərdə keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyaraq strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. İki ölkə arasında əməkdaşlıq qarşılıqlı hörmətə, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə sadiqliyə əsaslanır. Məhz bu ortaq prinsiplər Bakı ilə Belqrad arasında formalaşmış etibarlı siyasi dialoqun əsasını təşkil edir və münasibətlərin davamlı inkişafına zəmin yaradır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə Serbiya Respublikasının Prezidenti Aleksandar Vuçiç arasında formalaşmış yüksək səviyyəli siyasi münasibətlər ikitərəfli əməkdaşlığın aparıcı qüvvəsidir. Dövlət başçılarının müntəzəm görüşləri, qarşılıqlı səfərlər və beynəlxalq platformalarda aparılan fikir mübadiləsi əlaqələrin strateji xarakterini daha da möhkəmləndirir. Bu görüşlər təkcə siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır, konkret iqtisadi və enerji layihələrinin reallaşdırılması ilə müşayiət olunur.
Azərbaycan və Serbiya beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də bir-birinin mövqeyini dəstəkləyir. Hər iki ölkə regional sabitliyin qorunması, münaqişələrin beynəlxalq hüquq əsasında həlli və çoxtərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində oxşar mövqedən çıxış edir. Bu isə tərəflər arasında siyasi etimadı daha da dərinləşdirir.
Enerji sahəsi Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin əsas dayaqlarından biridir. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayan etibarlı tərəfdaş kimi tanınır. Xəzər hövzəsinin zəngin enerji resurslarını beynəlxalq bazarlara çıxaran ölkəmiz Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə bir sıra Avropa dövlətlərinin enerji təchizatında mühüm yer tutur.
Serbiyanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi siyasəti çərçivəsində Azərbaycan qazının bu ölkəyə tədarükü xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu əməkdaşlıq təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi baxımdan önəmlidir. Enerji sahəsində tərəfdaşlıq Serbiyanın enerji təhlükəsizliyini gücləndirməklə yanaşı, Azərbaycanın Avropa enerji bazarındakı mövqelərini daha da möhkəmləndirir.
İqtisadi və nəqliyyat əməkdaşlığı
İqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi iki ölkənin gündəliyində prioritet istiqamətlərdən biridir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, sənaye, kənd təsərrüfatı və tikinti sahələrində əməkdaşlıq perspektivləri genişdir. Hər iki ölkənin sahibkarları üçün yaradılan əlverişli investisiya mühiti iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsinə şərait yaradır.
Azərbaycan Şərq–Qərb nəqliyyat dəhlizinin əsas iştirakçısı kimi Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm tranzit qovşağıdır. Serbiya isə Balkan regionunda strateji coğrafi mövqeyə malik olmaqla Avropa bazarlarına çıxış üçün əhəmiyyətli tranzit mərkəzidir. Bu tamamlayıcı rol logistika, dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsinə imkan yaradır. Perspektivdə Orta Dəhliz və Balkan marşrutları arasında sinerjinin formalaşdırılması regional ticarətin genişlənməsinə xidmət edə bilər.
Humanitar sahədə əməkdaşlıq dövlətlərarası münasibətlərin sosial dayaqlarını möhkəmləndirir. Təhsil, elm, mədəniyyət və idman sahələrində həyata keçirilən birgə layihələr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı və dostluğu gücləndirir. Tələbə mübadilə proqramları, mədəniyyət günləri, sərgilər və konsert proqramları iki ölkə ictimaiyyəti arasında yaxınlaşmaya xidmət edir.
Eyni zamanda, ictimai diplomatiya təşəbbüsləri və parlamentlərarası əlaqələr də münasibətlərin dərinləşməsinə töhfə verir. Bu, siyasi münasibətlərin yalnız rəsmi səviyyədə deyil, cəmiyyətlər səviyyəsində də möhkəmlənməsini təmin edir.
Fevralın 15-də Prezident İlham Əliyevin Serbiyaya rəsmi səfəri Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin inkişafında mühüm hadisə kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər çərçivəsində aparılan danışıqlar, imzalanan sənədlər və mətbuata verilən bəyanatlar göstərdi ki, tərəflər strateji tərəfdaşlığı real layihələrlə zənginləşdirmək niyyətindədirlər.
Görüşlər zamanı enerji təchizatı, infrastruktur layihələri, investisiya imkanları və regional əməkdaşlıq məsələləri geniş müzakirə olundu. Bu müzakirələr iki ölkənin uzunmüddətli strateji baxışının üst-üstə düşdüyünü nümayiş etdirdi. Səfər həmçinin siyasi etimadın daha da möhkəmləndirilməsinə və gələcək əməkdaşlıq mexanizmlərinin konkretləşdirilməsinə xidmət etdi.
Beləliklə, Azərbaycan Respublikası ilə Serbiya Respublikası arasında münasibətlər dinamik inkişaf edərək çoxşaxəli və strateji xarakter almışdır. Siyasi dialoq, enerji tərəfdaşlığı, iqtisadi və nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıq, eləcə də humanitar əlaqələr bu münasibətlərin əsas istiqamətlərini təşkil edir. Son rəsmi səfər isə strateji tərəfdaşlığın məzmununu daha da zənginləşdirərək gələcək əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar açmışdır.
Mövcud siyasi iradə və qarşılıqlı etimad fonunda Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin gələcəkdə daha da genişlənəcəyi və regional sabitliklə yanaşı, iqtisadi inkişaf proseslərinə də mühüm töhfə verəcəyi şübhə doğurmur.

Əli Paşayev

YAP Tərtər rayon təşkilatının məsləhətçisi