Siyasi simvolizm: Tramp və Yolundan dönməyənlər

Surə SEYİD
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Son günlər sosial mediada "Trampın gizli mesajı" kimi gündəmə çevrilən görüntülər 2007-ci ildə çəkilmiş "Dünyanın sonundakı qarşılaşmalar" (Encounters at the End of the World) sənədli filmindən son kadrın Trampla olan montajıdır. Rejissor Verner Hersoqun (Werner Herzog) çəkdiyi bu filmdəki məşhur "Azmış pinqvin" (The Deranged Penguin) səhnəsi hazırda siyasi müzakirələrin mərkəzindədir.

Verner Hersoqun 2007-ci ildə işıq üzü görən bu sənədli filmi, adətən görməyə alışdığımız təbiət filmlərindən kəskin şəkildə fərqlənir. Rejissor burada Antarktidanın sadəcə buzlarını deyil, insanın və təbiətin ən gizli, bəzən isə ən "dəli" tərəflərini axtarır. Filmin ən yaddaqalan və bu gün siyasi metaforaya çevrilən hissəsi isə "Azmış pinqvin" səhnəsidir.

​Filmdəki həmin səhnənin məzmunu belədir:  bir qrup pinqvin okeana tərəf (yeməyə və həyata) gedərkən, dəstədən bir pinqvin qəfil dayanır və tam əks istiqamətə - Antarktidanın dərinliklərinə, dağlara tərəf getməyə başlayır.  Rejissor izah edir ki, pinqvin yolunu azıb və o, dəstədən ayrılıb ölümə doğru gedir. Onu dəfələrlə geri qaytarsalar belə, o, yenidən dəstədən ayrılaraq yolunu dəyişir və dağlara tərəf üz tutur. Filmdə bu, təbiətin izaholunmaz "dəliliyi" və ya fərdin cəsarətli addımı kimi təqdim olunur.

Bəs, ​Trampın paylaşımı və 2007-ci ildə çəkilmiş bu sənədli filmdəki pinqvinlə bağlı səhnə arasındakı əlaqə nədir? ​Donald Trampın bu fotonu paylaşması tamamilə siyasi simvolizmdir və bir neçə məna etiva edir.

Onlardan biri ​"Dəsrədən ayrılan lider" mesajının verilməsidir. Trampın özünü mövcud siyasi sistemdən (establismentdən) ayırıb hamının getdiyi yolun əksinə gedən "tək döyüşçü" kimi göstərməsidir. İkinci mesaj özünün doğru bildiyi yoldan dönməmək mesajıdır: sonu ölüm olsa da, qətiyyətlə öz bildiyi istiqamətdə davam etməsi "təslim olmamaq" mesajı kimi təqdim edilir.  Üçüncü mesaj qəbul edilmiş sistem əleyhinə addımların atılmasıdır. Digər bütün pinqvinlər (medianı və ya digər dünya siyasi liderlərini simvolizə edir) eyni tərəfə gedərkən, Trampın tam fərqli bir istiqamət seçməsi onun fərqliliyi və yeni dünya nizamının qurmasına bir mesajdır. Tramp bu fotonu paylaşmaqla özünü "hamıdan fərqli, sistemin qaydalarına tabe olmayan və öz yolunu seçən" bir lider kimi təqdim edir və sosial mediada bu, "He never stops" (“O heç vaxt dayanmır”) şüarı ilə birləşdirilir.

​Bu kadrın illər sonra Donald Trampın və tərəfdarlarının sevimli simvoluna və siyasi mesajına çevrilməsi təsadüfi deyil. Siyasi müstəvidə bu pinqvin artıq "yolunu azmış" yox, "sistemi rədd edən" və yeni bir sistem quran qəhrəman kimi qəbul edilir.

Beynəldalq siyasətdə bu paylaşım bir mesajdır: "Hamı eyni tərəfə gedirsə, həqiqət mütləq digər tərəfdədir". Bu sənədli filmdən seçilmiş kadr artıq sadəcə təbiət hadisəsi deyil, mövcud qaydaları rədd edən, təhlükəni gözə alan və tənha qalmaqdan qorxmayan hər bir hərəkatın vizual manifestidir.

NAXÇIVAN