Sosial şəbəkələrdə “möcüzə pəhriz” tələsi: sağlam həyat, yoxsa insan üzərində eksperiment?

Bu gün “Instagram dietoloqları”, “TikTok möcüzələri” və “3 günə 7 kilo” vədləri sosial şəbəkələri zəbt edib. Bir stəkan limonlu su, bir ovuc toxum, bir qadağan siyahısı… və guya bütün həyat dəyişir. Ancaq sual açıq qalır: bu, doğrudan da sağlam həyatdır, yoxsa insan bədəni üzərində aparılan səssiz, nəzarətsiz bir eksperiment?

Minlərlə insan, xüsusilə gənc qadınlar, öz bədənlərini tanımadan, tibbi müayinə olmadan, “influencer”in bir videosuna inanaraq qidalanmasını tam dəyişir. Heç kim soruşmur: bu pəhriz kimin üçün uyğundur? Hansı orqanizmə zərər verə bilər? Bu “möcüzə”nin sabahkı hesabını kim verəcək?

Ən təhlükəlisi isə budur ki, sağlamlıq anlayışı estetik görüntüyə qurban verilir. Arıqlamaq, sağlam olmaqla eyniləşdirilir. Halbuki halsızlıq, saç tökülməsi, hormonal pozuntular, psixoloji gərginlik bu “sağlam həyat”ın səssiz nəticələridir. Sosial şəbəkələrdə filtrli bədənlər göstərilir, amma filtrsiz nəticələr gizlədilir.

Bu pəhrizlərin arxasında nə elmi əsas var, nə məsuliyyət. Bu gün tövsiyə verən sabah yoxa çıxır, amma zərəri görən insan illərlə müalicə olunur. Kim cavabdehdir? Bir paylaşım, bir “story”, bir reklam postu insan sağlamlığından daha dəyərli ola bilərmi?

Cəmiyyət olaraq düşünməliyik: sağlam həyat trendlə ölçülürmü? Bir videonun altındakı minlərlə “like” tibbi biliyin yerini verə bilərmi? Sosial şəbəkələrdə yayılan bu pəhrizlər insanlara ümid satır, amma çox vaxt sağlamlığı əlindən alır.

Bəlkə də problem pəhrizdə yox, düşünmədən inanmaqdadır. Bəlkə də sağlam həyat səssiz, yavaş və fərdi bir yoldur, “möcüzə” adı ilə satılan riskli eksperiment yox.

Bu “möcüzə pəhriz” mədəniyyəti təkcə bədəni yox, insanın psixologiyasını da hədəfə alır. Sosial şəbəkələrdə davamlı olaraq “ideal bədən” görüntülərinə məruz qalan gənclər özlərini yetərsiz hiss etməyə başlayır. Yemək artıq enerji mənbəyi yox, qorxu obyektinə çevrilir. Günah hissi, özünü cəzalandırma, yeməkdən utanma , bütün bunlar “sağlam həyat” adı altında normallaşdırılır və nəticədə qidalanma pozuntuları səssiz şəkildə yayılır.

Digər tərəfdən, bu pəhrizlərin arxasında ciddi bir kommersiya marağı dayanır. Detoks çayları, “yağ yandıran” kapsullar, bahalı onlayn proqramlar… İnsanların öz bədənlərindən narazılığı gəlir mənbəyinə çevrilir. Sağlamlıq məsləhəti adı ilə təqdim olunan bu məhsulların çoxu nə sertifikatlıdır, nə də təsiri sübut olunub. Beləliklə, sosial şəbəkələr bir platformadan çıxıb, insan sağlamlığı üzərindən qurulan təhlükəli bir bazara çevrilir.

Sağlamlıq trend deyil. Sağlamlıq məsuliyyətdir.