Sosioloqdan qəzəb dolu sözlər: Bu, hərəkət Azərbaycan qazisinə yaraşmır

Şirvan şəhərində narkotik vasitənin təsiri altında avtomobillə xuliqanlıq hərəkətləri törədən qazi 22 yaşlı Heydər Gülmalıyev polis əməkdaşları tərəfindən saxlanılaraq məsuliyyətə cəlb edilib.

APA xəbər verir ki, o, “Azsamand” markalı avtomobillə dövlət qeydiyyat nişanı olmadan şəhər ərazisində ictimai qaydanı kobud surətdə pozaraq, vətəndaşların həyat və sağlamlığına real təhlükə yaratmaqla, təhlükəli manevrlərlə ayrı-ayrı şəxslərə məxsus bir neçə nəqliyyat vasitəsinə zərər vuraraq qərəzli hərəkətlər törətməkdə təqsirləndirilir.

Törətdiyi hərəkətlərinə görə saxlanılan H.Gülmalıyev barəsində Cinayət Məcəlləsinin xuliqanlıq maddəsi ilə cinayət işi başlanaraq istintaq aparılır.

Sosioloq Mətanət Məmmədova Sherg.az-a bildirib ki, 22 yaşlı qazi tərəfindən narkotik vasitələrin təsiri altında xuliqanlıq hərəkəti törədildiyi üçün təəssüflənir:

“Bu gənc narkotik vasitədən istifadə edib avtomobilə əyləşərkən və  insanları təhlükə ilə qarşı-qarşıya qoyarkən heç qazi adından da utanmayıbmı? Bu xalq 44 günlük Vətən müharibəsində minlərlə övladını itirdi, minlərlə şəhid torpağa gömüldü. Lakin vətəni müdafiədə olan gəncin qazi adını daşıması ilə narkotik vasitə qəbul etməsi əsla bir araya sığmır. Yəni Azərbaycan gəncliyinə nümunə olmaq əvəzinə, narkotik qəbul edib avtomobilə əyləşərək ətrafdakı insanlara yetirə biləcəyi təhlükəni düşünməyən insan sadəcə qazi adına ləkə yaxır. Digər tərəfdən hər hansı sosial problem narkotik istifadə etməyə aparıb çıxarırsa bu, psixoloji pozğunluqdan başqa bir şey deyil”.

Ekspertin sözlərinə görə qazilərin sosial vəziyyəti daim dövlət tərəfindən izlənir, dəstəklənir. Bununla razılaşmayanlar ölkənin müharibədən cəmi 5 ilə yaxın çıxdığını, Qarabağın bərpa edildiyini, minlərlə qaçqın-köçkünün gözü yolda yurd yerinə köçməyi gözləməsini də göz önünə gətirsinlər:

“Yəni qazi olmaq o demək deyil ki, sən istədiyin hərəkəti edəsən. Vətən qarşısında hər kəsin borcu var. Bu borcu həyata keçirmək heç kəsə sonra pis əməl törətməyə icazə vermir. Düzdür 22 yaşlı gənc hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən  məsuliyyətə cəlb olunub. Lakin düşünürəm ki, bununla kifayətlənmək olmaz. Qazilər İctimai Birliyi  məsələni müzakirə edib, qazi adına ləkə yaxmaq istəyən bu gənc haqqında fikrini deməli, onu ictimai qınaq obyektinə çevirməli, son qərarını verməlidir. Çünki bu, hərəkət Azərbaycan qazisinə yaraşmayan hərəkətdir”.

Psixoloq  Zeynəb Əyyubova isə bildirib ki, müharibə veteranlarında posttravmatik stress pozuntusu (PTSP) belə davranışlara səbəb ola bilər: 

“Müharibə şəraitində insan orqanizmi və psixikası fövqəladə stres altında olur. Qazi statusunda olan bir gənc insan üçün bu travmalar bəzən zaman keçdikcə daha da dərinləşə və müxtəlif formalarda üzə çıxa bilər. PTSP simptomları arasında aqressiya, emosional partlayışlar, yuxu pozuntuları, özünə və başqalarına qarşı təhlükəli davranışlar, hətta real dünyadan uzaqlaşma halları müşahidə olunur. Bu şəxslər bəzən daxili iztirablarını ifadə edə bilmədikləri üçün davranışları ilə bunu göstərməyə çalışırlar. Təəssüf ki, narkotik vasitələrdən istifadə də bəzən bu ağrıların “azalması” üçün seçilən yanlış yollardan biri olur. Psixoloji reabilitasiyanın olmaması və ya kifayət qədər sistemli olmaması qazilərin cəmiyyətə adaptasiyasını xeyli çətinləşdirir. Onlar özlərini başa düşülməyən, unutulmuş və tək hiss edə bilərlər. Bu vəziyyət zamanla daha ciddi psixoloji problemlərə və sosial təcridə gətirib çıxarır. Cəmiyyətin gözləntiləri ilə qazilərin daxili dünyası arasında yaranan ziddiyyət onların davranışlarında uyğunsuzluğa səbəb ola bilər”.

Psixoloqun sözlərinə görə bu cür halların qarşısını almaq üçün ilk növbədə dövlət səviyyəsində mütəşəkkil və davamlı psixoloji dəstək proqramları formalaşdırılmalıdır:

“Bu proqramlar fərdi yanaşma ilə, hər qazinin şəxsi psixoloji ehtiyaclarını nəzərə alaraq qurulmalıdır. Təkcə travmanın işlənməsi deyil, adaptasiya, emosional tənzimləmə, sosial münasibətlərin bərpası və özünüifadə bacarıqları da bu dəstəyin bir hissəsi olmalıdır. Eyni zamanda, ailələr və yaxın ətraf da bu dəstəyə cəlb olunmalıdır. Çünki qazinin sağalma prosesi onun ətrafındakı münasibətlərin dəstəyi ilə birbaşa bağlıdır. Maarifləndirmə, ictimai qəbul və empatiyanın artırılması da vacib məqamlar sırasındadır. Qazilər bizim üçün qəhrəmandırlar. Onların psixoloji sağalması isə həm onların, həm də bütövlükdə cəmiyyətin rifahı üçün çox önəmlidir”.