Su üzərində, altında və uçurumda körpülər necə tikilir?

Körpü tikintisi insan mühəndisliyinin ən təsirli nailiyyətlərindən biridir. Bəzən iri çayların, göllərin və ya dərin uçurumların üzərində uzanan nəhəng körpülərə baxdıqda, onların necə tikildiyini anlamaq çətin olur. Əslində, bu prosesi idarə edən elmi və texniki prinsiplər kifayət qədər aydın və dəqiqdir.

Qaynarinfo "Unian"a istinadən körpü tikintisi ilə bağlı maraqlı məlumatları təqdim edir.

Çay üzərində körpülərin tikintisi

Körpünün su üzərində dayanmasının sirri onun suda deyil, suyun altında yerləşən bərk təməlində gizlidir. Tikinti üçün əvvəlcə "koferdam" adlanan müvəqqəti, suya davamlı bənd inşa olunur. Bu bənd gələcək dayağın ətrafında dairəvi divar yaradır. Onun içərisindəki su çıxarılır və quru iş sahəsi əldə edilir.

Dib hissəsi qazıldıqdan sonra yerə uzun polad və ya beton svaylar vurulur. Bu svaylar körpünün ayaqları rolunu oynayır və dayaq funksiyasını yerinə yetirir. Daha sonra həmin quru sahədə armatur karkas qurularaq betonla doldurulur. Beton bərkiyəndən sonra körpünün dayağı — möhkəm dəmir-beton sütun — formalaşır.

Su altında körpü dayaqlarının qurulması

Bəzən suyu tamamilə boşaltmaq mümkün olmur. Bu halda, hazır metal karkas birbaşa suya endirilir və xüsusi sualtı sement məhlulu ilə doldurulur. Bu məhlul su altında bərkiyir və dayaq üçün monolit əsas yaradır.

Digər üsulda isə üzən platformalardan istifadə olunur: anbarların üzərində yerləşən nəhəng svayvuran maşınlar polad və ya beton dirəkləri suyun dibinə qədər vurur. Bu dirəklər bir-biri ilə birləşdirilərək betonla doldurulur və nəticədə dərinlikdə dayanıqlı təməl əmələ gəlir.

Dayaqlar hazır olduqdan sonra onların üzərinə körpünün keçid hissələri – polad və ya beton tirlər – quraşdırılır. Kiçik körpülərdə bu iş kran vasitəsilə aparılır, iri konstruksiyalarda isə "addım-addım irəliləmə” üsulu tətbiq olunur: körpü hissələri sahildə yığılır və tədricən irəli itələnir.

Uçurum üzərində körpülərin qurulması

Uçurumlar və geniş dərələr üzərində qurulan asma körpülər texniki baxımdan ən mürəkkəb konstruksiyalardandır. Məsələn, Golden Gate körpüsü və ya Çindəki Balinqhe körpüsü bu sahədə mühəndisliyin möcüzəsi sayılır.

Əvvəlcə hər iki sahildə nəhəng beton anker blokları qurulur. Bu bloklar körpünün əsas troslarını saxlamaq üçün nəzərdə tutulur. Daha sonra hər iki tərəfdə yüksək polad və ya beton pilonlar (dayaq qüllələri) ucaldılır. Əgər körpü su üzərindən keçirsə, bu pilonların təməli də koferdam və ya batırılan kesonlar vasitəsilə dərinlikdə bərkidilir.

Pilonlar hazır olduqdan sonra onların arasında minlərlə nazik polad teldən ibarət nəhəng əsas kabellər çəkilir. "Golden Gate" körpüsündə hər kabel təxminən 27 min telin bükülməsindən ibarətdir. Bu kabellər sahildəki ankerlərə bərkidilir və körpünün bütün çəkisini daşıyır.

Son mərhələdə körpünün yol hissəsi yığılır. Əsas troslara vertikal asqılar bərkidilir və bu asqılar vasitəsilə metal platformalar addım-addım quraşdırılır. Nəhayət, bu platformaların üzərinə asfalt və ya beton örtük döşənir.

Körpü tam hazır olduqdan sonra əlavə sərtlik təmin edən əlaqə tirləri və yellənməni azaldan amortizatorlar quraşdırılır. Bundan sonra mühəndislər körpünü sınaqdan keçirirlər — çox vaxt bunun üçün ağır yük maşınları ilə sınaq yürüşü təşkil olunur.

Aydın