Süni intellekt insan yaradıcılığını aşmaya bilər (ARAŞDIRMA)

Süni intellektin (AI) yaradıcı olub-olmaması uzun müddətdir müzakirə mövzusudur. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Journal of Creative Behavior” jurnalında 11 noyabr tarixində dərc olunan yeni araşdırma bu müzakirəyə fərqli baxış əlavə edib. Tədqiqatın nəticələrinə görə, süni intellektin yaradıcılığı riyazi baxımdan müəyyən bir həddi aşa bilmir.

Araşdırmanın müəllifi, Cənubi Avstraliya Universitetinin mühəndislik innovasiyaları üzrə professoru Devid Kropli bildirir ki, süni intellektin yaradıcı potensialı insanlarda həvəskar səviyyə ilə peşəkar səviyyə arasında bir nöqtədə məhdudlaşır. Onun fikrincə, mövcud dizayn prinsipləri ilə AI ən istedadlı insan sənətkarlarının yaradıcılığını keçə bilməz.

Yaradıcılıq nədir və buna kim qərar verir?

Bu nəticələrə baxmayaraq, süni intellektin yaradıcı sahələr üçün təhlükə yaratdığına dair narahatlıqlar qalmaqdadır. Mütəxəssislər əsas problemin "yaradıcılığın necə tərif edilməsi” məsələsində cəmləndiyini vurğulayırlar.

"Zəkalı” və ya "cazibədar” anlayışları kimi, "yaradıcı” termini də insani və kontekstdən asılı olan anlayışdır. Bu səbəbdən onun ölçülməsi və rəqəmlərlə ifadə edilməsi çətin hesab olunur.

Kropli araşdırmasında Standart Yaradıcılıq Tərifini ChatGPT kimi böyük dil modellərinin (LLM) yaratdığı nəticələrə tətbiq edib. Nəticələr göstərir ki, süni intellekt yaradıcı davranışları inandırıcı şəkildə təqlid edə bilsə də, real yaradıcılıq baxımından orta insan səviyyəsini keçmir.

"İstehsal etmək yaradıcılıq demək deyil”

Kropli qeyd edir ki, süni intellektin hekayə, şeir və ya vizual material yaratması tez-tez yaradıcılıqla səhv salınır. Onun fikrincə, nəsə istehsal etmək yaradıcı olmaq anlamına gəlmir.

Araşdırmaçı bildirir ki, cəmiyyətin təxminən 60 faizi yaradıcılıq baxımından orta səviyyədən aşağıdır. Bu səbəbdən bir çox insanın süni intellekti yaradıcı kimi qəbul etməsi təbiidir. Lakin yüksək yaradıcılıq qabiliyyətinə malik şəxslər generativ süni intellekt sistemlərindəki zəif cəhətləri daha asan sezə bilirlər.

Süni intellekt insan deyil

Elektron ticarət və marketinq sahəsində LLM-lərlə çalışan "Shawfire Media” şirkətindən Cek Şou araşdırmanın bəzi təriflər çərçivəsində haqlı olduğunu düşünür. Onun fikrincə, yaradıcılıq brifi yenidən çərçivələndirmək, yeni mədəni istinadlar yaratmaq və uğursuzluq riski daşıyan qərarların məsuliyyətini üzərinə götürmək deməkdirsə, bu sahədə insanlar üstünlük təşkil edir.

"Fruition Publishing Concierge Services” şirkətinin qurucusu Aleşa Braun isə vurğulayır ki, süni intellekt heç vaxt insan təcrübəsinə sahib ola bilməz. Braun hesab edir ki, travmalar, mədəni keçmiş, mənəvi ziddiyyətlər və şəxsi itkilər yaradıcılığın mərkəzində dayanır. Süni intellekt isə bu "niyə” hissinə malik deyil.

Fərqli təriflərə görə süni intellekt yaradıcı sayıla bilər

Bununla yanaşı, bəzi mütəxəssislər yaradıcılığın daha geniş çərçivədə qiymətləndirildiyi halda süni intellektin yaradıcı hesab edilə biləcəyini bildirirlər. "Passionate Agency”nin məlumatına görə, süni intellekt insan SEO mütəxəssislərinə nisbətən 80 faiz daha çox yeni və əvvəl düşünülməmiş açar söz və mövzu əlaqələri təklif edir.

AI məsləhət şirkəti "Vorpal Hedge”in qurucusu İliya Ribçin isə hesab edir ki, həm insanlar, həm də böyük dil modelləri oxşar mexanizmlə işləyir: məhdudiyyətlər daxilində saxlanılan nümunələrin yenidən birləşdirilməsi.

Onun fikrincə, yaradıcılığı mistik anlayışa çevirmək həm insan, həm də maşın istehsalının yanlış şərh edilməsinə gətirib çıxarır. Rıbçinə görə yaradıcılıq sıfırdan yaratmaqdan daha çox yüksək dəqiqlikli "yenidən sintez” prosesidir.

"Ən çox nöqtəyə sahib olan qalib gəlir”

Rıbçin süni intellektin insanlardan daha aşağı riyazi yaradıcılıq həddinə malik olması fikrini hesablama xətası kimi qiymətləndirir. Əgər yaradıcılıq əlaqəsiz nöqtələr arasında bağ qurmaq bacarığıdırsa, o zaman daha çox məlumata sahib olan sistem üstün mövqedə olacaq.

"Sparrow” şirkətinin baş icraçı direktoru Ceyms Lei isə yaradıcılığı "istehsal + məqsədə uyğun seçim” kimi izah edir. Onun sözlərinə görə, süni intellekt reklam ideyaları, müqavilə maddələri və ya musiqi motivləri kimi sahələrdə bu tərifi artıq qarşılayır.

Giriş nə qədər keyfiyyətlidirsə, çıxış da o qədər yaxşıdır

Bəzi mütəxəssislər hesab edirlər ki, süni intellektin zəif görünən tərəfləri əslində insan tərəfindən verilən giriş məlumatlarının qeyri-kafiliyindən qaynaqlanır. Aydın məqsədlər, dəqiq qiymətləndirmə meyarları və davamlı geri əlaqə təqdim edildikdə, AI sistemləri yaradıcı və dəyərli nəticələr ortaya qoya bilir.

SEO məsləhətçisi Amit Rac bildirir ki, qeyri-müəyyən tapşırıqlar standart nəticələr yaradır, lakin kontekst verildikdə və sistemlə qarşılıqlı əlaqə dərinləşdirildikdə yaradıcılıq özünü göstərir.

Yaradıcılığın tərifi dəyişməkdə davam edəcək

"Helium SEO” şirkətinin texniki direktoru Pol DeMott isə müzakirənin mərkəzində yaradıcılıq anlayışının dəyişən təbiətinin dayandığını qeyd edir. Onun fikrincə, insanlar hazırda maşınların bacarmadığı şeyləri "yaradıcılıq” adlandırırlar, lakin süni intellekt bu sərhədi aşdıqca, anlayış yenidən formalaşacaq.

Bu səbəbdən süni intellektin yaradıcı olub-olmaması ilə bağlı sual texnologiyanın inkişafı ilə birlikdə uzun müddət gündəmdə qalacaq.

Aydın