Süni intellekt insanlara bu cür zərər vurur

ABŞ və Böyük Britaniyadan olan tədqiqatçılar bildiriblər ki, süni intellektdən həddindən artıq istifadə motivasiyanı azalda, müstəqil düşünmə qabiliyyətini zəiflədə və İİ-yə çıxış kəsildikdən sonra səhvlərin artmasına səbəb ola bilər.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, bu nəticəyə Karnegi Mellon Universiteti, Oksford Universiteti, Massaçusets Texnologiya İnstitutu və Kaliforniya Universiteti alimləri gəliblər. Araşdırmanın nəticələri “Süni intellektin köməyi əzmkarlığı azaldır və müstəqil işi zəiflədir” adlı tədqiqatda təqdim olunub.

Təcrübə zamanı alimlər min nəfərdən çox təhsilli yetkin insanın iştirakı ilə iki müstəqil test keçiriblər. İştirakçılara kəsrlər və tənliklərlə bağlı sadə riyazi məsələlər verilib. Bir qrup tapşırıqları müstəqil şəkildə yerinə yetirib, digər qrup isə GPT-5 adlı süni intellekt köməkçisindən istifadə imkanı əldə edib.

Testin ortasında süni intellektdən istifadə edən iştirakçıların bu imkanı gözlənilmədən dayandırılıb. Bundan sonra məhz bu qrup əvvəldən tapşırıqları müstəqil həll edənlərlə müqayisədə xeyli daha çox səhv etməyə başlayıb.

Daha sonra oxşar eksperiment ədəbiyyat və mətn anlama tapşırıqları ilə də aparılıb. Nəticə eyni olub: süni intellektə güvənməyə öyrəşən şəxslər kömək dayandırıldıqdan sonra daha zəif nəticə göstəriblər.

Tədqiqatçıların sözlərinə görə, problem yalnız cavabların keyfiyyətinin aşağı düşməsi ilə məhdudlaşmır, həm də əzmkarlığın kəskin azalması ilə bağlıdır. İştirakçılar təkcə daha çox səhv etməyib, eyni zamanda bir çoxu rəqəmsal köməkçi olmadan işi davam etdirmək istəməyib.

Araşdırma müəllifləri qeyd edirlər ki, cəmi on dəqiqəlik aktiv süni intellekt istifadəsi belə texnologiyadan psixoloji asılılıq yarada bilər. Bəzi iştirakçılar çıxış dayandırıldıqdan sonra əsəbilik, aqressiya, emosional gərginlik nümayiş etdirib, hətta eksperimentdə iştirakdan imtina ediblər.

Tədqiqatın həmmüəllifi Reyçel Dubey bildirib ki, bu hal xüsusilə təhsil sistemi üçün risk yarada bilər. Onun fikrincə, süni intellektin düşünülməmiş şəkildə tədris prosesinə tətbiqi öz imkanlarını dərk etməyən və problemləri müstəqil həll etmək bacarığını itirən bir nəslin formalaşmasına gətirib çıxara bilər.

Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, məsələ texnologiyanın necə istifadə olunmasından asılıdır. Süni intellekt hazır cavab mənbəyi kimi deyil, ipucu, izah və məlumat vasitəsi kimi istifadə edildikdə mənfi təsir əhəmiyyətli dərəcədə azalır.