Süni intellekt nə vaxt Yer kürəsindən kənara çıxacaq..?

...Məlumat mərkəzləri uzun müddətdir rəqəmsal iqtisadiyyatın təməli olub. Lakin texnologiya sənayesi infrastrukturun inkişafı üçün gözlənilməz bir istiqaməti müzakirə edir: server sistemlərinin Yer kürəsindən kənara yerləşdirilməsi...

Bunlar sözdə orbital məlumat mərkəzləridir, yəni birbaşa orbitdə işləyə bilən hesablama platformaları...

SİA bu barədə xarici saytlara istinad edir.

Məlumat mərkəzləri niyə problemə çevrilir?

Müasir məlumat mərkəzləri sadəcə server otaqlarından daha çox şeydir. Böyük hesablama klasterləri minlərlə server və qrafik sürətləndiricilərlə dolu nəhəng binaları tutur. Belə sistemlər çoxlu miqdarda elektrik enerjisi istehlak edir. Lakin enerji problemin yalnız bir hissəsidir.

Soyutma da az vacib deyil. Mürəkkəb məlumat emalı həyata keçirən serverlər çoxlu miqdarda istilik yaradır. Avadanlıqların həddindən artıq istiləşməsinin qarşısını almaq üçün güclü soyutma sistemlərindən istifadə olunur.

Bəzi hallarda bunun üçün çoxlu miqdarda su tələb olunur. Süni intellekt sənayesi nə qədər sürətli böyüyürsə, yeni məlumat mərkəzlərinə tələbat da bir o qədər artır.

Nəticədə, rəqəmsal infrastruktur iqtisadiyyatın digər sektorları ilə resurslar - elektrik enerjisi, torpaq və su - uğrunda rəqabət aparmağa başlayır.

Məhz bu fonda sözdə kosmik superkompüterlərin - orbitdə yerləşdirilmiş server sistemlərinin yaradılması ideyası ortaya çıxdı.

Konsepsiya server modullarının süni intellekt sistemlərini və digər rəqəmsal xidmətləri dəstəkləyə biləcəyi kosmosda yerləşdirilməsini nəzərdə tutur.

Əsasən, bu, məlumat mərkəzi infrastrukturunun bir hissəsinin Yer orbitinə köçürülməsini nəzərdə tutur.

Çin orbital məlumat mərkəzi layihəsi...

Bu sahədə ən çox müzakirə olunan layihələrdən biri Çin tədqiqatçılarının təcrübəsidir. Popular Mechanics-ə görə, Çin Elmlər Akademiyasının Hesablama Elmləri və Texnologiyaları İnstitutunun mütəxəssisləri orbital məlumat mərkəzi konsepsiyası üzərində işləyirlər.

Nəşrdə orbital platformalarda yerləşən və vahid paylanmış sistem kimi işləyə bilən təxminən 10.000 yüksək performanslı hesablama kartından bəhs olunur.

Kosmik məlumat mərkəzlərinin üstünlükləri nələrdir?

Birincisi, orbit demək olar ki, sabit günəş enerjisi təklif edir. Günəş panelləri yerüstü elektrik şəbəkələrinə qoşulmadan server sistemlərini elektrik enerjisi ilə təmin edə bilər. İkincisi, kosmosda soyutma avadanlığı daha asandır.

İstilik açıq kosmosa enerji yayan radiatorlar vasitəsilə yayıla bilər. Bu, nəzəri olaraq su əsaslı soyutma sistemlərindən asılılığı azaldır.

Söhbət yerüstü məlumat mərkəzlərindən tamamilə imtina etməkdən deyil, məlumatların emalı tapşırıqlarının yenidən bölüşdürülməsindən gedir.

Bəzi proseslər - məsələn, böyük modellərin öyrədilməsi və ya nəhəng məlumat dəstlərinin emalı - orbital hesablama platformalarında həyata keçirilə bilər.

Bu yanaşma ilə yerüstü infrastruktur yalnız məhdud sayda funksiyanı yerinə yetirəcək.

Texnoloji çətinliklər...

Server sistemlərinin kosmosda yerləşdirilməsi çox sayda texniki çətinlik yaradır.

Avadanlıq radiasiyaya, temperatur dalğalanmalarına və vakuum şəraitinə davam gətirməlidir.

Orbital platformalar və yerüstü infrastruktur arasında sabit əlaqə təmin edilməlidir. Bundan əlavə, avadanlıqların orbitə buraxılması bahalı bir proses olaraq qalır.

Kosmosun buraxılış xərclərinin azalmasına baxmayaraq, minlərlə server modulunun kosmosa göndərilməsi böyük resurslar tələb edəcək.

Buna görə də, hələlik Yerdən kənarda məlumat mərkəzlərinin yaradılması tədqiqat və təcrübi mərhələdədir.

Əli Babayev