Icma.az
close
up
RU
Süni zəka və insan düşüncəsi arasında oxşarlıqlar hansıdır? Çinli alimdən CAVAB

Süni zəka və insan düşüncəsi arasında oxşarlıqlar hansıdır? Çinli alimdən CAVAB

Lent az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Süni zəkanın insan kimi düşünə bilmə qabiliyyəti ilə bağlı bir-birinə zidd fikirlər mövcuddur.

Lent.az xəbər verir ki, bu fikirlərdən birini dəstəkləyəcək təkzibedilməz sübutları tapmaq qalır və bu sahədə çinli alimlər irəliləyiş əldə ediblər. Onlar Nature Machine Intelligence jurnalında bir məqalə dərc ediblər. Bu məqalə ilk dəfə olaraq sübutlarla süni zəkanın düşüncə tərzinin insan düşüncəsi ilə əsaslı oxşarlığını əsaslandırıb. Məqalədə deyilir: 'İnsanların təbii obyektləri necə konseptuallaşdırması və kateqoriyalara ayırması onların qavrama və idrak bacarıqları barədə mühüm məlumat verir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, böyük dil modellərinin (LLM) meydana çıxması ilə əsas bir sual yaranır: Bu modellər linqvistik və multimodal məlumatlara əsaslanaraq obyektlər haqqında insanabənzər təsəvvürlər formalaşdıra bilirlərmi?”. Tədqiqat Çin Elmlər Akademiyası (CAS) və Cənub Çin Texnologiya Universitetinin (South China University of Technology) alimləri tərəfindən aparılıb.

Onlar ChatGPT-3.5 və Gemini Pro Vision 1.0 adlı böyük dil modellərindən istifadə ediblər. Birinci model yalnız mətnlə işləyirdi, ikinci isə həmçinin şəkillərlə - yəni multimodal məlumatlarla - işləmə qabiliyyətinə malik idi. Tədqiqat zamanı alimlər psixiatriyada pasientlərin idrak funksiyalarını qiymətləndirmək üçün istifadə olunan klassik davranış modellərinə əsaslanıblar. Xüsusilə, “üçlü qiymətləndirmə” metodu tətbiq olunub - burada iştirakçı 3 obyekt arasından ikisinə uyğun olmayanı seçib çıxarmalıdır. Təcrübə zamanı insanlar neyrovizualizasiya - məsələn, MRT və oxşar üsullarla - müayinədən keçiriliblər ki, tapşırıqları yerinə yetirərkən beynin hansı hissələrində və necə düşüncə ilə bağlı neyron nümunələri formalaşır. Eyni tapşırıqlar böyük dil modellərinə də verilib və onların məlumatları necə “təsnif etdikləri” və hansı prinsiplərlə emal etdikləri öyrənilib.

Bu yolla insan beyni ilə süni zəka modellərinin düşüncə mexanizmləri arasında müqayisə aparılıb. Ümumilikdə insanlar və böyük dil modelləri alimlər tərəfindən onlara təqdim olunmuş təbii obyektləri öyrənərək onlara 10-larla fərqli parametr üzrə təsnifat veriblər və bu obyektləri - ya zehində, ya da təlim bazasında - dünyagörüşünə uyğun şəkildə sıralayıblar. Tədqiqat zamanı alimlər real dünyada mövcud olan heyvanlar, bitkilər, qida məhsulları, mebellər, geyim əşyaları və nəqliyyat vasitələri kimi 1854 obyekt üzrə ümumilikdə 4.7 milyon üçlü qiymətləndirmə məlumatı toplayıblar. Bu araşdırma nəticəsində müəyyən olunub ki, insanlar və süni zəka sistemləri tərəfindən obyektlərin idraki baxımdan qavranılması arasında əsaslı oxşarlıqları müəyyənləşdirmək üçün 66 əsas parametrdən istifadə etmək mümkündür. Alimlərin seçdikləri bu parametrlər sadəcə “bu obyekt qida məhsuludur” və ya “bu geyim əşyasıdır” kimi sadə kateqoriyalarla məhdudlaşmırdı.

Tədqiqat zamanı obyektin teksturası, temperaturu, yerləşdiyi mühit, həmçinin uşaqlar və böyüklər tərəfindən necə qavranıldığı kimi amillər də nəzərə alınıb. Məlum olub ki, əsas səviyyədə süni zəka obyektlər barədə məlumatları insan beyninin müvafiq sahələrində baş verənə bənzər şəkildə sıralayır. Bu zaman mətn əsaslı model multimodal modelə nisbətən daha “insanabənzər” davranış nümayiş etdirib. Lakin hər iki model insan düşüncəsi ilə tam eynilik təşkil etməsə də, obyektlərin təhlili və təsnifatı baxımından əsasən oxşar bir sxem nümayiş etdirib. Alimlər yekun olaraq bildirirlər ki, süni zəka ilə insan arasında düşünüldüyündən daha çox ortaq cəhət mövcuddur. Bu yeni tədqiqat süni zəkanın hansı məntiqə əsaslandığını daha dəqiq anlamağa kömək edəcək və nəticədə bu texnologiyanın daha da təkmilləşdirilməsinə imkan yaradacaq.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:200
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 19 İyun 2025 13:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see294

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see294

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see290

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see271

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see269

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see263

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see262

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see241

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see226

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see214

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see213

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see213

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see211

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see209

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see207

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see201

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see197

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see189

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see182

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri