Süper insanlar həqiqətən mövcuddurmu?

İnsan təkamülünün keçmişdə qaldığını düşünürsünüzsə, yanılırsınız. Dünyanın müxtəlif bölgələrində yaşayan bəzi icmalar ekstremal mühit şəraitinə uyğunlaşaraq formalaşdırdıqları genetik və fizioloji xüsusiyyətlərlə alimlərin diqqətini cəlb etməyə davam edir. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, aşağı oksigenli dağlar, dərin dənizlər, dondurucu soyuqlar və yüksək fiziki dözümlülük tələb edən həyat tərzi insan orqanizmini yenidən formalaşdırıb. Hər bir icma ətraf mühitə uyğunlaşma baxımından diqqətəlayiq bioloji üstünlüklərə malikdir.

Kalenjin qaçışçıları

Kalenjin (Şərqi Afrikada yaşayan xalq) atletləri uzun məsafəli qaçışlarda dünya miqyasında dominant performans göstərirlər. Bu uğur qismən ayaq quruluşunun səmərəliliyi, aşağı yellənmə çəkisi və dar topuq diametri kimi anatomik xüsusiyyətlərlə əlaqələndirilir. 

Enerji sərfiyyatının təxminən 10 faiz daha az olması və elit səviyyəli dözümlülük fiziologiyası onları marafon və uzun məsafəli yarışlarda önə çıxarır. Yüksək dağlıq ərazilərdə böyümələri də oksigendən istifadə qabiliyyətini gücləndirən mühüm amil sayılır.

İnuit xalqı

İnuit icmaları Arktikanın sərt soyuq şəraitində yaşamaq üçün mühüm genetik adaptasiyalar inkişaf etdiriblər. Xüsusilə "CPT1A" geni ilə əlaqəli yüksək səmərəli yağ metabolizması orqanizmin yağ turşularını effektiv şəkildə enerjiyə çevirməsinə imkan verir. 

Aktiv qəhvəyi piy toxuması və sabit bədən temperaturu istilik istehsalını artırır. Bu bioloji xüsusiyyətlər onlara dondurucu iqlim şəraitində həyatlarını davam etdirməyə kömək edir.

Bajau dəniz köçəriləri

Bajau xalqı sərbəst dalış bacarıqları ilə tanınır. Genetik olaraq daha böyük dalağa malik olmaları oksigenlə zəngin qanın saxlanma həcmini artırır. Dalğıc refleksi zamanı dalaq yığılır və qana əlavə oksigen buraxılır. Bu xüsusiyyət nəfəs saxlayaraq dərin sularda ov edən zaman ciddi üstünlük yaradır. Oksigen ehtiyatının səmərəli istifadəsi onların su altında uzun müddət qala bilməsinin əsas bioloji amillərindən biridir.

Qeyd edək ki, Bajau xalqı Filippin, İndoneziya, Malayziya, Bruney və Taylandın Sulu arxipelaqında yaşayan yerli dənizçi xalqıdır.

Moken dəniz köçəriləri

Moken uşaqları su altında aydın görmə qabiliyyəti ilə seçilir. Göz büllurunu uyğunlaşdırmaq və göz bəbəyini maksimum dərəcədə daraltmaq bacarığı su altında fokuslanmanı artırır. Bu xüsusiyyət adi insan görməsi ilə müqayisədə iki dəfə daha yüksək sualtı dəqiqlik təmin edə bilir. Eynəksiz aydın görmə qabiliyyəti onların dənizlə iç-içə həyat tərzinin təbii nəticəsi kimi qiymətləndirilir.

Qeyd edək ki, Mokenlər həm Myanma, həm də Tayland tərəfindən iddia edilən təxminən 800 adadan ibarət Mergui arxipelaqı və Surin adalarında yaşayan avstroneziyalı xalqdır. 

Tsimane xalqı

Tsimane icması dünyada koronar arteriya xəstəliklərinin ən aşağı göstəricilərindən birinə malikdir. Aktiv həyat tərzi, emal olunmuş qidalardan uzaq qidalanma və aşağı iltihab səviyyəsi ürək sağlamlığına birbaşa təsir göstərir. Onların damar yaşı orta göstəricidən təxminən 20 il daha gənc hesab olunur, kalsium göstəriciləri isə sıfıra yaxın səviyyədədir. Bu, müasir dünyada nadir rast gəlinən göstərici sayılır.

Tsimane Boliviyanın ovalıqlarında yaşayan yerli xalqdır və əsasən Beni Departamentindəki San Borja, San Ignacio de Moxos, Rurrenabaque və Santa Ana del Yacuma bələdiyyələrində yaşayırlar. 

Şerpa alpinistləri

Şerpa alpinistləri yüksək dağlıq ərazilərdə qeyri-adi fiziki performans nümayiş etdirirlər. Onların əzələ metabolizmi və oksigen səmərəliliyi optimallaşıb. Yüksək oksigen saturasiyası və laktatın effektiv təmizlənməsi aşağı oksigenli mühitdə dözümlülüyü artırır. Mitoxondrial istehsalın səmərəliliyi və aşağı oksigen şəraitində sürətli ATP sintezi Himalay kimi ekstremal yüksəkliklərdə üstünlük yaradır.

Şerpa xalqı Nepal, Hindistan və Çinin Tibet Muxtar Bölgəsinin yüksək dağlarında yaşayan tibetli etnik qrupdur. Şerpaların əksəriyyəti Nepalın şərqində, Baqmati və Koşi əyalətlərində yaşayır.

Tibet yaylası əhalisi

Tibetlilər 4 min metrdən yüksək ərazilərdə qanın həddindən artıq qatılaşması baş vermədən yaşaya bilirlər. "EPAS1" gen variantı sayəsində oksigendən daha səmərəli istifadə edirlər. Bu adaptasiya qan dövranını çətinləşdirmədən aşağı oksigen şəraitində sağ qalmağa imkan verir. Yüksəkliyə uyğunlaşmanı təmin edən bu genetik xüsusiyyət insan təkamülünün bu gün də davam etdiyini göstərən mühüm nümunələrdən biri hesab olunur.

Qeyd edək ki, Tibet Orta Asiyada, Tibet yaylasının böyük hissəsini əhatə edən 1.200.000 kvadrat kilometrlik bir bölgə və Tibet xalqının vətənidir.

İnsanlarda real super adaptasiyalar

Aşağı oksigenli dağlardan dərin okeanlara, Arktik soyuqlardan yüksək dözümlülük tələb edən marşrutlara qədər müxtəlif coğrafiyalarda yaşayan icmalar zamanla genetik üstünlüklər qazanıblar. Bu xüsusiyyətlər yalnız sağ qalmağı deyil, həm də performansı artırır. İnsan orqanizmi ətraf mühitə uyğunlaşma baxımından hələ də aktiv dəyişmə prosesindədir və elm bu adaptasiyaları araşdırmağa davam edir.

Aydın