Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Suriya razılaşması İraq Kürdüstanı modelini xatırladır RƏY 

Suriya razılaşması İraq Kürdüstanı modelini xatırladır RƏY 

Sherg.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Hökumət formal suverenliyi saxlayır, amma real hakimiyyət SDF-dədir

Dəməşq hökuməti ilə Suriya Demokratik Qüvvələri (SDF) arasında "tarixi" bir razılaşma əldə edilib. Doğrudur, bəzi məsələlər üzrə danışıqlar hələ də davam edir, lakin əldə olunan razılıq özlüyündə region üçün tarixi qırılma nöqtəsidir. Razılaşma kürdlərin Suriya mərkəzi hakimiyyətinə inteqrasiyası kimi təqdim edilsə də, əslində, onlara bir növ muxtariyyətin verildiyini göstərir. Bu muxtariyyət hələlik İraq Kürd Regional Hökuməti səviyyəsində olmasa da, Suriya dövlətinin indiyə qədərki mərkəzçi idarəçilik modeli ilə müqayisədə köklü bir qırılmadır. 

Politoloq Turan Rzayev Sherg.az-a deyib ki, razılaşma bir çox əsas elementlərinə görə İraq nümunəsinə çox yaxındır və hərbi struktur məsələsi də diqqət çəkir. Ekspert qeyd edib ki, SDF-nin komandanı Məzlum Əbdinin nəzarətində üç diviziyanın saxlanılması və bu qüvvələrin birbaşa Dəməşqin gündəlik nəzarətindən kənarda qalması qərarı klassik muxtariyyət modellərinin əsas şərtlərindən biridir:

"Üstəlik, bu diviziyaların komandirlərinin təyin və azad edilməsinə Dəməşqin qarışa bilməməsi ilə bağlı sənəddə qeyd olunan detal, mərkəzi hakimiyyətin suverenliyinin real olaraq məhdudlaşdırıldığını göstərir. Dövlətin formal şəkildə "vahid ordu" iddiası qalsa da, praktikada paralel və muxtar silahlı struktur legitimləşdirilir. Bu, İraqda peşmərgənin Bağdad ordusundan müstəqil mövcudluğunu xatırladan modeldir. Razılaşmanın daha incə, lakin daha strateji tərəfi kadr və rütbə siyasətidir. SDF-dən olan 100 zabitə yüksək hərbi rütbələrin verilməsi, lakin onların öz qüvvələri olmadan müdafiə və daxili işlər nazirliklərində yerləşdirilməsi, Dəməşqin nəzarət görüntüsü yaratmaq cəhdi kimi görünür. Əslində isə bu addım SDF elitasının dövlət aparatına inteqrasiyası yolu ilə kürd siyasi-hərbi təsirinin mərkəzi strukturlara daşınmasıdır. Bu, muxtariyyətlərin klassik "dövlət içində dövlət" mexanizminin yumşaq formasıdır. Ən mühüm məqamlardan biri inzibati mərkəzsizləşdirmədir. SDF-yə “tam inzibati mərkəzsizləşdirmə” verilməsi və bölgədəki bütün dövlət məmurlarının təyinatının onun səlahiyyətində olması, faktiki olaraq regional hökumət statusu deməkdir. Dövlət bayrağı və rəsmi adı dəyişməsə belə, real hakimiyyət yerli qurumun əlində cəmlənir. Bu, İraq Kürdüstanında Ərbilin öz bürokratiyasını formalaşdırmasına çox bənzəyir və Suriyanın unitar modelinə ziddir. Təhlükəsizlik və həbsxanalar məsələsi də muxtariyyətin açıq göstəricisidir. Əl-Hol düşərgəsi və İŞİD üzvlərinin saxlanıldığı həbsxanalarda təhlükəsizliyin yenə də SDF tərəfindən təmin olunması, dövlətin ən həssas sahələrindən birinin mərkəzdən kənarda qalması deməkdir. Dəməşq yalnız komitələr və ofislər vasitəsilə məlumat toplayan tərəf rolunu oynayır. Bu, təhlükəsizlik suverenliyinin bölüşdürülməsi anlamına gəlir ki, muxtar qurumların əsas xüsusiyyətidir".

T.Rzayev əlavə edib ki, iqtisadi aspekt isə razılaşmanın ən kritik və ən "İraqvari" tərəfidir: "Neftin Dəməşq, SDF və xarici şirkətlər arasında bölüşdürülməsi, üstəlik, neft yataqlarının hərbi mühafizəsinin SDF-də qalması, resurs üzərində real nəzarətin yerli aktorda olduğunu göstərir. İraq Kürdüstanında da mərkəzi hökumətlə əsas mübahisə məhz neft gəlirlərinin paylaşımı üzərində qurulmuşdu. Xarici siyasətdə SDF-nin birbaşa əlaqələrinin qadağan olunması ilk baxışda mərkəzi hakimiyyətin gücləndirilməsi kimi görünə bilər. Lakin eyni zamanda ABŞ və Avropanın zəmanəti altında beynəlxalq müqavilə imzalanması, Dəməşqin deyil, beynəlxalq aktorların əsas təminatçı rolunda olduğunu ortaya qoyur. Bu isə mərkəzi hökumətin suveren qərarvermə imkanlarını məhdudlaşdırır və SDF-ni beynəlxalq hüquqi çərçivədə qorunan bir regional aktora çevirir. İraq Kürdüstanının 2000-ci illərdə ABŞ-nin himayəsi altında möhkəmlənməsi ilə bu model arasında açıq paralellik var. Nəticə etibarilə, bu razılaşma adı muxtariyyət olmasa da, hərbi, inzibati, təhlükəsizlik və iqtisadi səlahiyyətlərin bir mərkəzdə SDF-nin nəzarətində cəmlənməsi ilə faktiki muxtariyyət rejimi yaradır. Fərq ondadır ki, bu mərhələdə Suriya hökuməti formal suverenliyi saxlayır və model daha aşağı profilli təqdim olunur. Lakin struktur baxımından İraq Kürd Regional Hökumətinin ilkin mərhələlərinə çox bənzəyir və zamanla daha institusional bir muxtariyyətə çevrilməsi üçün hüquqi və siyasi zəmin formalaşdırır".

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:169
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 26 Dekabr 2025 11:10 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see264

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see257

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see253

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see251

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see246

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see239

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see235

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see231

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see222

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see213

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see207

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see202

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see199

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see197

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see197

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see194

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see193

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see188

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see186

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri