Icma.az
close
up
RU
Menu

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Suriya razılaşması İraq Kürdüstanı modelini xatırladır RƏY 

Suriya razılaşması İraq Kürdüstanı modelini xatırladır RƏY 

Sherg.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Hökumət formal suverenliyi saxlayır, amma real hakimiyyət SDF-dədir

Dəməşq hökuməti ilə Suriya Demokratik Qüvvələri (SDF) arasında "tarixi" bir razılaşma əldə edilib. Doğrudur, bəzi məsələlər üzrə danışıqlar hələ də davam edir, lakin əldə olunan razılıq özlüyündə region üçün tarixi qırılma nöqtəsidir. Razılaşma kürdlərin Suriya mərkəzi hakimiyyətinə inteqrasiyası kimi təqdim edilsə də, əslində, onlara bir növ muxtariyyətin verildiyini göstərir. Bu muxtariyyət hələlik İraq Kürd Regional Hökuməti səviyyəsində olmasa da, Suriya dövlətinin indiyə qədərki mərkəzçi idarəçilik modeli ilə müqayisədə köklü bir qırılmadır. 

Politoloq Turan Rzayev Sherg.az-a deyib ki, razılaşma bir çox əsas elementlərinə görə İraq nümunəsinə çox yaxındır və hərbi struktur məsələsi də diqqət çəkir. Ekspert qeyd edib ki, SDF-nin komandanı Məzlum Əbdinin nəzarətində üç diviziyanın saxlanılması və bu qüvvələrin birbaşa Dəməşqin gündəlik nəzarətindən kənarda qalması qərarı klassik muxtariyyət modellərinin əsas şərtlərindən biridir:

"Üstəlik, bu diviziyaların komandirlərinin təyin və azad edilməsinə Dəməşqin qarışa bilməməsi ilə bağlı sənəddə qeyd olunan detal, mərkəzi hakimiyyətin suverenliyinin real olaraq məhdudlaşdırıldığını göstərir. Dövlətin formal şəkildə "vahid ordu" iddiası qalsa da, praktikada paralel və muxtar silahlı struktur legitimləşdirilir. Bu, İraqda peşmərgənin Bağdad ordusundan müstəqil mövcudluğunu xatırladan modeldir. Razılaşmanın daha incə, lakin daha strateji tərəfi kadr və rütbə siyasətidir. SDF-dən olan 100 zabitə yüksək hərbi rütbələrin verilməsi, lakin onların öz qüvvələri olmadan müdafiə və daxili işlər nazirliklərində yerləşdirilməsi, Dəməşqin nəzarət görüntüsü yaratmaq cəhdi kimi görünür. Əslində isə bu addım SDF elitasının dövlət aparatına inteqrasiyası yolu ilə kürd siyasi-hərbi təsirinin mərkəzi strukturlara daşınmasıdır. Bu, muxtariyyətlərin klassik "dövlət içində dövlət" mexanizminin yumşaq formasıdır. Ən mühüm məqamlardan biri inzibati mərkəzsizləşdirmədir. SDF-yə “tam inzibati mərkəzsizləşdirmə” verilməsi və bölgədəki bütün dövlət məmurlarının təyinatının onun səlahiyyətində olması, faktiki olaraq regional hökumət statusu deməkdir. Dövlət bayrağı və rəsmi adı dəyişməsə belə, real hakimiyyət yerli qurumun əlində cəmlənir. Bu, İraq Kürdüstanında Ərbilin öz bürokratiyasını formalaşdırmasına çox bənzəyir və Suriyanın unitar modelinə ziddir. Təhlükəsizlik və həbsxanalar məsələsi də muxtariyyətin açıq göstəricisidir. Əl-Hol düşərgəsi və İŞİD üzvlərinin saxlanıldığı həbsxanalarda təhlükəsizliyin yenə də SDF tərəfindən təmin olunması, dövlətin ən həssas sahələrindən birinin mərkəzdən kənarda qalması deməkdir. Dəməşq yalnız komitələr və ofislər vasitəsilə məlumat toplayan tərəf rolunu oynayır. Bu, təhlükəsizlik suverenliyinin bölüşdürülməsi anlamına gəlir ki, muxtar qurumların əsas xüsusiyyətidir".

T.Rzayev əlavə edib ki, iqtisadi aspekt isə razılaşmanın ən kritik və ən "İraqvari" tərəfidir: "Neftin Dəməşq, SDF və xarici şirkətlər arasında bölüşdürülməsi, üstəlik, neft yataqlarının hərbi mühafizəsinin SDF-də qalması, resurs üzərində real nəzarətin yerli aktorda olduğunu göstərir. İraq Kürdüstanında da mərkəzi hökumətlə əsas mübahisə məhz neft gəlirlərinin paylaşımı üzərində qurulmuşdu. Xarici siyasətdə SDF-nin birbaşa əlaqələrinin qadağan olunması ilk baxışda mərkəzi hakimiyyətin gücləndirilməsi kimi görünə bilər. Lakin eyni zamanda ABŞ və Avropanın zəmanəti altında beynəlxalq müqavilə imzalanması, Dəməşqin deyil, beynəlxalq aktorların əsas təminatçı rolunda olduğunu ortaya qoyur. Bu isə mərkəzi hökumətin suveren qərarvermə imkanlarını məhdudlaşdırır və SDF-ni beynəlxalq hüquqi çərçivədə qorunan bir regional aktora çevirir. İraq Kürdüstanının 2000-ci illərdə ABŞ-nin himayəsi altında möhkəmlənməsi ilə bu model arasında açıq paralellik var. Nəticə etibarilə, bu razılaşma adı muxtariyyət olmasa da, hərbi, inzibati, təhlükəsizlik və iqtisadi səlahiyyətlərin bir mərkəzdə SDF-nin nəzarətində cəmlənməsi ilə faktiki muxtariyyət rejimi yaradır. Fərq ondadır ki, bu mərhələdə Suriya hökuməti formal suverenliyi saxlayır və model daha aşağı profilli təqdim olunur. Lakin struktur baxımından İraq Kürd Regional Hökumətinin ilkin mərhələlərinə çox bənzəyir və zamanla daha institusional bir muxtariyyətə çevrilməsi üçün hüquqi və siyasi zəmin formalaşdırır".

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:196
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 26 Dekabr 2025 11:10 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see342

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see291

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see278

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see271

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see268

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see244

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see240

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see232

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see227

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see222

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see222

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see220

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see211

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see203

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see197

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see182

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see173

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see173

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see173

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri