Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

Sutka 2 saata qədər azalsa, nə olar? Fəlakətlər, daşqınlar və...

Sutka 2 saata qədər azalsa, nə olar? Fəlakətlər, daşqınlar və...

Icma.az, Lent az saytına istinadən bildirir.

Artıq sutka ərzində kifayət qədər vaxt olmadığını hiss edirsiniz. Ancaq belə çıxır ki, bu, təkcə sizin təsəvvürünüz deyil - günlər əslində qısalır. Alimlərin hesablamalarına görə, bu il iyulun 9, 22 və avqustun 5-də günün uzunluğu standart 24 saatdan 1,3-1,51 millisaniyə qısalıb.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadla xəbərinə görə, dəqiq səbəbin sirr olaraq qalmasına baxmayaraq, bir neçə mümkün faktor var: atmosferdəki dəyişikliklər, buzlaqların əriməsi, Yerin nüvəsində hərəkət və zəifləyən maqnit sahəsi.

Bir neçə millisaniyəni itirmək çox narahatedici olmayacaq, lakin dəhşətli süjeti olan yeni kitabda dünyanın sözün əsl mənasında “orbitdən düşməsi” təsvir edilir. Aleks Fosterin “Dairəvi hərəkət” romanında Yerin günləri 23 saata, sonra 20-yə, sonra isə cəmi ikiyə qədər azalır.

Fırlanan bir zirvə kimi, planet o qədər sürətlə fırlanır ki, hətta cazibə qüvvəsi də təsirini itirir, günəş isə getdikcə daha tez doğub batır. Ekspertlər belə bir ssenarinin real həyat nəticələrini təsvir edirlər - irimiqyaslı fəlakətlər, daşqınlar və zəlzələlər.

Yer daha sürətli fırlansa nə baş verərdi

Fosterin kitabında Yerin fırlanmasının sürətlənməsinə 30.000 fut yüksəklikdə orbitə çıxan, nəqliyyat sistemlərini kökündən dəyişdirən nəhəng təyyarələr şəbəkəsi səbəb olur. Əvvəlcə sürətlənmə demək olar ki, nəzərə çarpmır, günlər cəmi bir neçə saniyə qısalır və heç kim bunu hiss etmir. Amma tədricən fırlanma o qədər sürətlənir ki, bir gün cəmi iki saat çəkir və bu, qlobal fəlakətə gətirib çıxarır.

Əgər Yerin fırlanması faktiki olaraq sürətlənsəydi, “mərkəzdənqaçma effekti” yaranardı – cisimlər karuseldə oturacaqlar asılmış kimi planetin oxundan uzaqlaşmağa başlayacaqdı. 

Okeanlar ekvator ətrafında qabarıqlaşaraq Yerə almaz forması verəcək və qütb bölgələrindən çəkilən su Şimal buzlu okeanını daha dayaz edəcək və ekvator bölgələrini su basacaq. Hətta su altında qalmayan ekvatorun yaxınlığındakı torpaqlar sunami və daşqın riski ilə daha çox üzləşəcək.

San-Dieqodakı Kaliforniya Universitetinin geofizika professoru Dunkan Eqnyu qeyd edib ki, “ən böyük dəyişikliklər okeanın gelgitlərində baş verəcək”.

Çimərliyə getmiş hər kəsin bildiyi kimi, dünyanın sahilyanı ərazilərində Yerin fırlanması ilə birlikdə Ay və Günəşin cazibə qüvvəsi səbəbindən yüksək və aşağı gelgitlər müşahidə olunur. Planetin fırlanması hazırda hər 24 saat 50 dəqiqədən bir iki yüksək gelgit və iki aşağı gelgitə səbəb olur.

Professor Eqnyu deyib: "Bunu 10 faiz dəyişdirin və bəzi yerlərdə daha yüksək, digərlərində isə aşağı gelgitlər əldə edəcəksiniz". 

Bundan əlavə, Yer nə qədər sürətli fırlanırsa, tektonik plitələr bir o qədər sürətlə hərəkət edir ki, bu da geoloji gərginliyi artıra və "çoxlu zəlzələlərə" səbəb ola bilər.

Ekvatorda (Yerin çevrəsinin ən böyük olduğu yerdə) fırlanma sürətinin tropiklərdə və ya qütblərdə olduğundan daha yüksək olduğunu xatırlamaq lazımdır: qütblərdə demək olar ki, sıfıra qarşı təxminən 1650 km/saat.

Bizi yerin səthində cazibə qüvvəsi saxlayır, lakin fırlanma kifayət qədər sürətlənərsə, mərkəzdənqaçma qüvvəsi cazibə qüvvəsini dəf edəcək və cisimlər kosmosa uçmağa başlayacaq.

“Yer nə qədər sürətli fırlanırsa, bir o qədər çox cazibə qüvvəsi aradan qalxacaq və özünüzü daha yüngül hiss edəcəksiniz”, - Foster vurğulayıb.

NASA astronomu doktor Sten Odinvald öz növbəsində hava hadisələrinin ekstremal və dağıdıcı xarakter alacağı barədə xəbərdarlıq edib. Fırlanma sürəti artdıqca siklonlara fırlanmalarını verən koriolis effekti də artacaq. Qasırğalar daha sürətli fırlanacaq və daha çox enerji daşıyacaq.

Əgər Yer kürəsinin fırlanması sürətlənsəydi, bu, daha az gün işığı və yuxu üçün daha az vaxt demək olardı ki, bu da insanların məhsuldarlığının azalmasına səbəb olardı.

Günlər qısaldıldıqca saat daim sıfırlanmalı və ya hətta tamamilə yeni bir vaxt hesablama sistemi icad edilməli idi. Baxmayaraq ki, insanlarda "sirkadiyalı ritm" var - 24 saatlıq sutkaya bağlı daxili bioloji saat. Onun pozulması (məsələn, uçuşlar səbəbindən) artıq fiziki və psixoloji problemlər yaradır.

Bundan əlavə, bir çox peyklər yersiz olardı ki, bu da rabitə, internet, TV və digər sistemlərdə fasilələrə səbəb olardı. Ancaq xatırlamaq lazımdır ki, Yer kürəsinin fırlanmasını bu qədər sürətləndirmək ideyası elm adamlarına görə "tamamilə absurddur".

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:212
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 22 Sentyabr 2025 20:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see319

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see290

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see288

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see283

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see234

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see232

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see231

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see225

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see217

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see213

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see208

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see204

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see193

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see187

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see184

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see181

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see180

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see176

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri