Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Sutka 2 saata qədər azalsa, nə olar? Fəlakətlər, daşqınlar və...

Sutka 2 saata qədər azalsa, nə olar? Fəlakətlər, daşqınlar və...

Icma.az, Lent az saytına istinadən bildirir.

Artıq sutka ərzində kifayət qədər vaxt olmadığını hiss edirsiniz. Ancaq belə çıxır ki, bu, təkcə sizin təsəvvürünüz deyil - günlər əslində qısalır. Alimlərin hesablamalarına görə, bu il iyulun 9, 22 və avqustun 5-də günün uzunluğu standart 24 saatdan 1,3-1,51 millisaniyə qısalıb.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadla xəbərinə görə, dəqiq səbəbin sirr olaraq qalmasına baxmayaraq, bir neçə mümkün faktor var: atmosferdəki dəyişikliklər, buzlaqların əriməsi, Yerin nüvəsində hərəkət və zəifləyən maqnit sahəsi.

Bir neçə millisaniyəni itirmək çox narahatedici olmayacaq, lakin dəhşətli süjeti olan yeni kitabda dünyanın sözün əsl mənasında “orbitdən düşməsi” təsvir edilir. Aleks Fosterin “Dairəvi hərəkət” romanında Yerin günləri 23 saata, sonra 20-yə, sonra isə cəmi ikiyə qədər azalır.

Fırlanan bir zirvə kimi, planet o qədər sürətlə fırlanır ki, hətta cazibə qüvvəsi də təsirini itirir, günəş isə getdikcə daha tez doğub batır. Ekspertlər belə bir ssenarinin real həyat nəticələrini təsvir edirlər - irimiqyaslı fəlakətlər, daşqınlar və zəlzələlər.

Yer daha sürətli fırlansa nə baş verərdi

Fosterin kitabında Yerin fırlanmasının sürətlənməsinə 30.000 fut yüksəklikdə orbitə çıxan, nəqliyyat sistemlərini kökündən dəyişdirən nəhəng təyyarələr şəbəkəsi səbəb olur. Əvvəlcə sürətlənmə demək olar ki, nəzərə çarpmır, günlər cəmi bir neçə saniyə qısalır və heç kim bunu hiss etmir. Amma tədricən fırlanma o qədər sürətlənir ki, bir gün cəmi iki saat çəkir və bu, qlobal fəlakətə gətirib çıxarır.

Əgər Yerin fırlanması faktiki olaraq sürətlənsəydi, “mərkəzdənqaçma effekti” yaranardı – cisimlər karuseldə oturacaqlar asılmış kimi planetin oxundan uzaqlaşmağa başlayacaqdı. 

Okeanlar ekvator ətrafında qabarıqlaşaraq Yerə almaz forması verəcək və qütb bölgələrindən çəkilən su Şimal buzlu okeanını daha dayaz edəcək və ekvator bölgələrini su basacaq. Hətta su altında qalmayan ekvatorun yaxınlığındakı torpaqlar sunami və daşqın riski ilə daha çox üzləşəcək.

San-Dieqodakı Kaliforniya Universitetinin geofizika professoru Dunkan Eqnyu qeyd edib ki, “ən böyük dəyişikliklər okeanın gelgitlərində baş verəcək”.

Çimərliyə getmiş hər kəsin bildiyi kimi, dünyanın sahilyanı ərazilərində Yerin fırlanması ilə birlikdə Ay və Günəşin cazibə qüvvəsi səbəbindən yüksək və aşağı gelgitlər müşahidə olunur. Planetin fırlanması hazırda hər 24 saat 50 dəqiqədən bir iki yüksək gelgit və iki aşağı gelgitə səbəb olur.

Professor Eqnyu deyib: "Bunu 10 faiz dəyişdirin və bəzi yerlərdə daha yüksək, digərlərində isə aşağı gelgitlər əldə edəcəksiniz". 

Bundan əlavə, Yer nə qədər sürətli fırlanırsa, tektonik plitələr bir o qədər sürətlə hərəkət edir ki, bu da geoloji gərginliyi artıra və "çoxlu zəlzələlərə" səbəb ola bilər.

Ekvatorda (Yerin çevrəsinin ən böyük olduğu yerdə) fırlanma sürətinin tropiklərdə və ya qütblərdə olduğundan daha yüksək olduğunu xatırlamaq lazımdır: qütblərdə demək olar ki, sıfıra qarşı təxminən 1650 km/saat.

Bizi yerin səthində cazibə qüvvəsi saxlayır, lakin fırlanma kifayət qədər sürətlənərsə, mərkəzdənqaçma qüvvəsi cazibə qüvvəsini dəf edəcək və cisimlər kosmosa uçmağa başlayacaq.

“Yer nə qədər sürətli fırlanırsa, bir o qədər çox cazibə qüvvəsi aradan qalxacaq və özünüzü daha yüngül hiss edəcəksiniz”, - Foster vurğulayıb.

NASA astronomu doktor Sten Odinvald öz növbəsində hava hadisələrinin ekstremal və dağıdıcı xarakter alacağı barədə xəbərdarlıq edib. Fırlanma sürəti artdıqca siklonlara fırlanmalarını verən koriolis effekti də artacaq. Qasırğalar daha sürətli fırlanacaq və daha çox enerji daşıyacaq.

Əgər Yer kürəsinin fırlanması sürətlənsəydi, bu, daha az gün işığı və yuxu üçün daha az vaxt demək olardı ki, bu da insanların məhsuldarlığının azalmasına səbəb olardı.

Günlər qısaldıldıqca saat daim sıfırlanmalı və ya hətta tamamilə yeni bir vaxt hesablama sistemi icad edilməli idi. Baxmayaraq ki, insanlarda "sirkadiyalı ritm" var - 24 saatlıq sutkaya bağlı daxili bioloji saat. Onun pozulması (məsələn, uçuşlar səbəbindən) artıq fiziki və psixoloji problemlər yaradır.

Bundan əlavə, bir çox peyklər yersiz olardı ki, bu da rabitə, internet, TV və digər sistemlərdə fasilələrə səbəb olardı. Ancaq xatırlamaq lazımdır ki, Yer kürəsinin fırlanmasını bu qədər sürətləndirmək ideyası elm adamlarına görə "tamamilə absurddur".

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:224
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 22 Sentyabr 2025 20:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see450

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see323

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see314

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see299

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see298

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see291

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see269

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see253

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see249

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see229

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see226

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see217

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see216

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see213

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see204

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see202

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see199

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see198

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see190

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri