Tarixin kökləndiyi gün Əkbər QOŞALI yazır

Xocalı — bir şəhərin, bir gecənin adı olmaqdan çoxdan çıxıb. Xocalı, Azərbaycan xalqının yaddaşında yarımçıq qalmış ədalətin, səbrin, dözümün və nəhayət, Zəfərin adıdır. Otuz ildən artıq bir zaman boyu Xocalı adı çəkiləndə dünya vicdanı susdu, beynəlxalq hüquq lal oldu. Amma Azərbaycan susmadı, Xocalılar lal olmadı. 

Və səbr Dəmir Yumruğa çevrildi!..

1992-ci ilin fevralında Xocalıda törədilənləri bir müharibə epizodu kimi yazmaq tarixə və hər şeyə, Yerə-Göyə, Xocalı sözünə, Azərbaycanın özünə haqsızlıq olar — bu, mülki əhaliyə qarşı məqsədli şəkildə həyata keçirilmiş soyqırımı idi. Qadınların, uşaqların, ahılların qətlə yetirilməsi, ailələrin bütövlükdə məhv edilməsi insanlıq anlayışının, hətta müharibə qavramının özünün belə sərhədlərini aşan vəhşilik idi. Bu faciə təkcə Azərbaycan xalqına qarşı törədilməmişdir — Xocalı Soyqırımı bəşəriyyətin özünə qarşı törədilmiş cinayət idi.

Tarixdə bir həqiqət var: ədalət gecikə bilər, ancaq qətiyyən itməz! — Haqq incəlsə də, üzülmür!

Azərbaycan dövləti illər boyu Xocalı həqiqətlərini beynəlxalq tribunalara daşıdı, sənədlərlə, faktlarla, sübutlarla danışdı. “Xocalıya ədalət!” çağırışı sadəcə bir şüar olmadı — çünki, hüquqi, mənəvi və tarixi bir tələb idi. Və bu tələb cavabsız qala bilməzdi! Bəndələr sussa da, Yaradan susmazdı, əlbəttə! Böyüklü-balacalı neçə-neçə dövlət Xocalıya kor olsa da, Azərbaycan dövləti, Azərbaycanın və haqqın-ədalətin dostları gözüaçıqdır. Yoxsa, biz hamımız bu dünyadan gözü açıq, əli uzanıqlı gedərdik…

2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının torpaqları ilə birgə, ləyaqətini, tarixi ədalətini və milli qürurunu da geri qaytardı. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə şanlı Azərbaycan Ordusu sübut etdi ki, Xocalı qurbanlarının qanı yerdə qalmayıb. Bu, qisasdan üstün hadisəydi — tam da ədalətin təntənəsi idi.

Eləcə də, 2023-cü ildə Xocalıda Azərbaycan Bayrağının ucaldılması sadəcə hərbi-siyasi hadisə sayılsa qüsur olardı. — Çünki o gün tarixin düzəlməsi, köklənməsi, formatlanması baş verirdi. Bu, şəhidlərin ölmədiyini, vətənin bölünmədiyini bir daha göstərdi. Bu, “unutmadıq, bağışlamadıq və də qalib gəldik!” nidasının özüydü.

Budur, 26.02.2026-cı ildə daha bir simvolik tarix yazıldı — Müzəffər Ali Baş Komandanın iştirakı ilə Xocalıda Soyqırımı Memorialının açılışı oldu. Bu, dövlətin öz yaddaşına yiyə durmasının, tarixini daşda və yaddaşda əbədiləşdirməsinin təntənəsidir. Bu, şəhidlərin adının rəsmi və əbədi şəkildə milli yaddaş kitabına həkk olunmasıdır. Əcdadımız ən azı Orxon-Yeniseydən bəri dərdini də, sevincini daşa döyüb, daşa yazıb… 

Memorial — kiminçünsə susqun daş ola bilər, amma bizimçün danışan tarixdir. O, gələcək nəsillərə ünvanlanmış xəbərdarlıqdır. O, dünya vicdanına yönəlmiş sualdır: “Yenəmi susacaqsınız?”

Bu gün Xocalıya həyat qayıdır. Dağıdılmış evlərin yerində yeni evlər, sükutun yerində uşaq səsi, xarabalığın yerində quruculuq var. Memorial komplekslər ucaldılır, yollar çəkilir, kəndlər dirçəlir. Xocalı artıq dirçəlişin və qələbənin simvoludur.

Biz yaddaşı nifrətə çevirmədik, acıdan güc yaratdıq, faciəni qalibiyyətlə tamamladıq. — Bax, Azərbaycanın bu gün dünyaya verdiyi ismarıc budur.

Xocalı — ağrı ilə başlayan, qalib dövlət iradəsi ilə tamamlanan bir tarixin də adıdır. Bu tarix göstərdi ki, haqq gec gələ, yavaşıya bilər… amma mütləq gələr! — Əlbəttə, güclü dövlət, Dəmir Yumruq, birliyini itirməyən xalq və şanlı ordu varsa...

DÖVLƏTİMİZ ZAVAL GÖRMƏSİN!

Əkbər QOŞALI