Tehran kiçik nüvə obyektlərini saxlayıb VİDEO

AzVision.az xəbər verir ki, israilli məmurlara istinad edən “The New York Times (NYT)” nəşri belə məlumat yayıb.
Onların sözlərinə görə, Amerika kəşfiyyatı belə nəticəyə gəlib ki, İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının çoxu Amerikanın bombardmanından əvvəl köçürülüb və bu, materialın yalnız kiçik bir hissəsini məhv edilib.
Lakin Beynəlxalq Atom Agentliyinin (MAQATE) ekspertləri bildirirlər ki, İran qısa müddətdə atom bombası yaratmaq şansını faktiki olaraq itirib. Buna görə də İran nüvə sənayesi obyektlərini nəhəng və son dərəcə bahalı yeraltı komplekslərdə tikib, çünki onları təxliyyə etmək və ya “bir fit çalmaqla” yenidən qurmaq mümkün deyil.
“Əgər atom bombaları başmaq kimi yeraltı emalatxanalarda tikilib, ən yaxın zirzəmiyə yerləşdirilə bilsəydi, o zaman Mali üsyançılarının da artıq nüvə silahı olardı”, - əksər mütəxəssislər vurğulayırlar.
Lakin bəzi ekspertlər, İsrail və ABŞ-nin qeyd-şərtsiz taktiki qələbəsinə baxmayaraq, İranın nüvə proqramının məhv edilməsindən danışmağın hələ tez olduğunu iddia edirlər. Çünki istənilən bombalanmış zavod təmir oluna, sağ qalan avadanlıq isə dağıdılmış yeraltı komplekslərdən çıxarıla, həlak olan alimlər isə material və sənədlər üzərində işləməyə başlayacaq tələbələri və həmkarları ilə əvəz edilə bilər.
- Amerikanın bombardmanlarının zənginləşdirilmiş uranın gizli anbarını məhv etməsi ilə bağlı xəbərlər xüsusi izah tələb edir. Ola bilsin ki, hərbçilər sadəcə olaraq bombanın vurduğu istənilən hədəfi “məhv edilib” kimi qeydə alırlar. Lakin hər hansı digər kimyəvi element kimi uranı da bombalarla məhv etmək mümkün deyil”, - alternativ mövqenin tərəfdarları vurğulayırlar.

Zənginləşdirilmiş uranın normal şəraitdə uçucu, kimyəvi cəhətdən aktiv və son dərəcə zəhərli kristal olan uran heksafloridi kimi saxlanması ehtimalı yüksəkdir.
Hətta bombanın elə öz anbarında partladığını və otağın hər tərəfinə heksaflorid səpdiyini, onu toz və torpaqla qarışdırdığını, su ilə reaksiya verməyə məcbur etdiyini təsəvvür etsək belə, bu halda da uran heç yerə getməyəcək və onun izotop tərkibi də dəyişməyəcək. Kimyəvi üsullarla, torpağın və zibilin təmizlənməsi ilə və ya hətta yerdən zibil qabına toplamaqla yığıla bilər.
Digər tərəfdən, bütün nüvə materialının İsfahan Nüvə Mərkəzində saxlandığı və ya gizli yerə aparıldığı da məlum deyil. Zənginləşdirilmiş uran isə mümkün silah layihəsini xeyli sürətləndirəcək.
Yeri gəlmişkən, İran rəsmiləri açıq şəkildə bildiriblər ki, onlar nüvə sənayesini bərpa etməyi planlaşdırırlar və artıq dəymiş ziyanı qiymətləndirirlər. Bərpa prosesinin dəqiq müddəti hazırda hətta İranda da məlum deyil, lakin İsrailin bütün zərbələrinin təsirli və dağıdıcı olması fonunda belə söhbətin onilliklərdən getdiyi şübhə doğurur.

Skeptiklərin fikrincə, bombardmanlar İranın nüvə proqramını cəmi altı ay geriyə atıb. Optimistlər isə bunun 2 il və ya bir az çox çəkəcəyini düşünürlər.
Sahil İsgəndərov
AzVision.az