Təhsildə fərqlilik və sosial ədalət: Repetitorlarla bağlı...

Təhsildə keyfiyyət fərqləri - region və paytaxt məktəbləri, dövlət və özəl təhsil müəssisələri arasında - uzun illərdir sosial ədalət məsələsini gündəmə gətirir.

Bu fərqliliklər yalnız akademik nəticələrlə ölçülmür; onlar həm də uşaqların və gənclərin gələcək imkanlarına, sosial mobilizasiyasını təsir göstərir.

Suallar ortaya çıxır: ölkəmizdə təhsildə bərabər imkanlar təmin edilirmi? Repetitorluq sistemi sosial bərabərsizliyi artırırmı, yoxsa yalnız əlavə dəstək vasitəsidir? İslahatlar real nəticə verirmi, yoxsa yalnız gözləntilərlə qalır?

Bu mövzular həm valideynlər, həm müəllimlər, həm də siyasətçilər üçün aktuallığını qoruyur və gələcək təhsil siyasətinin istiqamətini müəyyənləşdirir.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a danışan təhsil eksperti Elçin Əfəndi deyib ki, təhsildə keyfiyyət fərqləri regionlar, paytaxt və bölgə məktəbləri, həmçinin dövlət və özəl məktəblər arasında özünü göstərir. Ən yüksək nəticələr, adətən, özəl məktəblərdə və liseylərdə müşahidə olunur, onları dövlət liseyləri, paytaxt məktəbləri və sonda region məktəbləri izləyir.

"Bu fərqliliklərin əsas səbəbi yalnız tədris proqramı deyil, həm də məktəbəqədər təhsil və təhsil müəssisələrinin yerləşməsi ilə bağlıdır. Ən çox diqqəti isə paytaxt məktəbləri cəlb edir, çünki valideynlər və şagirdlər daha keyfiyyətli təhsil imkanlarını paytaxtda axtarırlar. Nəticədə müəyyən bir disbalans yaranır",- mütəxəssis bildirib.

Müsahibimiz onu da qeyd edib ki, əgər ölkəmizdə sosial təbəqələşmə müşahidə olunursa, bunu yalnız bizə xas bir problem kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Onun sözlərinmə görə, dünyanın hər bir ölkəsində - istər inkişaf etmiş, istərsə də inkişaf etməkdə olan ölkələrdə - bu cür fərqliliklər mövcuddur. Həmsöhbətimiz gələcəkdə bu fərqliliklərin daha da azalacağına ümid edir.

Elçin Əfəndi: 2-3 il sonra artıq həyata keçirilmiş islahatların real təsirlərini daha dəqiq qiymətləndirə biləcəyik

Repetitor sisteminə gəlincə, E.Əfəndi bununla bağlı qeyd edib ki, sosial bərabərsizliyi artıran əsas faktor repetitorluq deyil. Dediyinə görə, bu, daha çox məktəblərin yerləşməsi və bölgələrdə təhsil imkanlarının məhdudluğu ilə bağlıdır. Repetitor fəaliyyəti yalnız qiymət məsələsinə təsir göstərə bilər.

Həmsöhbətimiz bildirib kİ, paytaxt məktəblərində repetitorlar daha geniş imkanlarla hazırlıq təklif edir, bölgələrdə isə bu fəaliyyət daha məhduddur. Nəticədə paytaxt və bölgələr arasında təhsil resurslarının paylanmasında müəyyən fərqlilik yaranır.

Elçin Əfəndi onu da vurğulayıb ki, hazırda tədris prosesində müəyyən müsbət nəticələr hiss olunur, lakin əsas diqqət kurikulum sisteminin tətbiqindən sonra baş verən dəyişikliklərin uzunmüddətli təsirlərinə yönəldilib:

"Təxminimizə görə, bu dəyişikliklərin nəticələri 2027-2028-ci illərdə daha aydın görünəcək. Yəni, 2-3 il sonra islahatların real təsirlərini daha dəqiq qiymətləndirə biləcəyik".

Əli Hüseynov