Təhsildə vahid yanaşma sağlam məktəb mühitinin mühüm şərtidir

Məktəb yalnız bilik və bacarıqların öyrədildiyi məkan deyil, həm də şəxsiyyətin formalaşdığı, milli-mənəvi dəyərlərin aşılandığı, intizam və məsuliyyət hissinin inkişaf etdirildiyi mühüm ictimai mühitdir. Bu baxımdan dövlət ümumtəhsil müəssisələrində təhsilalanların və təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı tələblər sadəcə xarici görünüş məsələsi deyil, məktəb mədəniyyətinin, qarşılıqlı hörmətin və təhsil prosesinə məsuliyyətli münasibətin tərkib hissəsidir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri cənab İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında ideoloji təhlükəsizlik məsələsinə xüsusi diqqət yetirməsi bu mövzunun əhəmiyyətini daha da artırır. Dövlət başçısı təhsili və vətənpərvərliyi ideoloji təxribatlara qarşı mühüm vasitələr kimi önə çəkib. Bu yanaşma gənc nəslin milli kimliyə bağlı, savadlı, müstəqil düşüncəli və dövlətçilik dəyərlərinə hörmət edən vətəndaşlar kimi yetişdirilməsinin vacibliyini göstərir.

Məktəbdə vahid geyim mədəniyyəti də ümumi intizamın və ortaq məsuliyyət anlayışının formalaşmasına töhfə verə bilər. Şagirdin geyimi onun hansı sosial imkanlara malik olmasını nümayiş etdirmək vasitəsinə çevrilməməli, diqqət ilk növbədə biliyə, davranışa və şəxsi inkişafa yönəlməlidir. Bu, təhsilalanlar arasında sosial fərqlərin qabardılmasının qarşısını almağa, bərabərlik və həmrəylik mühitini gücləndirməyə kömək edir.
Məktəb qaydalarına riayət etmək ilk növbədə qarşılıqlı hörmət və şəxsi məsuliyyət mədəniyyətinin göstəricisidir. Təhsilalanlar müəyyən edilmiş geyim formasına əməl etməklə məktəbin daxili qaydalarına və təhsil mühitinə hörmətlərini ifadə edirlər. Təhsilverənlər isə peşəkar davranışları, səliqəli görünüşləri və nümunəvi münasibətləri ilə şagirdlərə örnək olmalıdırlar. Müəllimin geyimi onun pedaqoji fəaliyyətinə uyğun, səliqəli və işgüzar olmalı, tədris prosesinə maneə yaratmamalıdır. Şagirdlərin və müəllimlərin geyim qaydalarına eyni məsuliyyət və ardıcıllıqla yanaşılması məktəbdə intizamın möhkəmlənməsinə, işgüzar mühitin qorunmasına və təlim-tərbiyə prosesinin səmərəliliyinə xidmət edir.
Dövlət ümumtəhsil müəssisələrində geyim məsələsi şəxsi mülahizələrlə deyil, qüvvədə olan qanunvericilik və müvafiq normativ sənədlər əsasında tənzimlənir. “Ümumi təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa 2026-cı ildə edilmiş dəyişikliklərlə təhsilalanların və təhsilverənlərin geyimlə bağlı tələblərə riayət etməsi hüquqi çərçivədə təsbit olunub. Eyni zamanda, təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı tələblərin müvafiq səlahiyyətli qurum tərəfindən müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulub.
Beləliklə, vahid geyim tələblərinin tətbiqi yalnız qaydaların müəyyən edilməsi ilə məhdudlaşmamalı, onların məktəblərdə düzgün izahını, ardıcıl icrasını və valideynlərlə əməkdaşlığı da əhatə etməlidir. Məqsəd cəza mühiti yaratmaq deyil, şagirdlərdə qaydalara şüurlu münasibət formalaşdırmaq, məktəb rəhbərliyinin, müəllimlərin və ailələrin ortaq məsuliyyətini gücləndirməkdir.
Bir sıra ölkələrin təhsil təcrübəsində məktəbli forması məktəbə mənsubluq hissinin, kollektiv kimliyin və nizam-intizamın möhkəmləndirilməsi vasitəsi kimi tətbiq olunur. Bununla belə, vahid geyimin səmərəsi yalnız onun mövcudluğu ilə deyil, tətbiq zamanı bərabərliyin qorunması, ailələrin imkanlarının nəzərə alınması və qaydaların aydın olması ilə də bağlıdır.
Azərbaycan məktəblərində də bu sahədə əsas hədəf müasir, milli-mənəvi dəyərlərə bağlı və hüquqi prinsiplərə əsaslanan təhsil mühitinin formalaşdırılması olmalıdır. Geyim tələbləri təhsilalanların ləyaqətinə hörmətlə, ayrı-seçkiliyə yol verilmədən və məktəbin əsas missiyası olan təhsilin keyfiyyətinə xidmət edəcək şəkildə həyata keçirilməlidir.
Dövlət ümumtəhsil müəssisələrində geyim mədəniyyəti intizamlı məktəb mühitinin, qarşılıqlı hörmətin və məsuliyyətli davranışın formalaşmasına xidmət edən mühüm amillərdəndir. Bu yanaşma Prezident İlham Əliyevin VIII Qurultaydakı çıxışında vurğulanan ideoloji təhlükəsizlik, təhsil və vətənpərvərlik istiqamətləri ilə də səsləşir.Unutmamalıyıq ki, güclü dövlətin təməli savadlı, intizamlı, milli dəyərlərinə bağlı və müstəqil düşünən gənclərdir. Məktəbdə vahid geyim mədəniyyətinin düzgün təşkili isə bu məqsədə aparan ümumi təhsil və tərbiyə prosesinin bir hissəsidir.

Gündüz Alıkişiyev

YAP Tərtər rayon təşkilatının məsləhətçisi