Telefon asılılığı uşaqların psixoloji və sosial inkişafına mənfi təsir göstərir PSİXOLOQ ŞƏRH ETDİ

"Müasir dövrdə texnologiyanın həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilməsi ilə uşaqlarda telefon asılılığı problemi də getdikcə dərinləşir. Bu məsələ təkcə valideynləri deyil, həm də pedaqoqları və psixoloqları ciddi şəkildə narahat edir. Real olaraq, telefon asılılığı uşaqların psixoloji, sosial və emosional inkişafına mənfi təsir göstərən faktorlardan biridir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında psixoloq Aytən Ələkbərova deyib.

Onun sözlərinə görə, ilk növbədə telefonun uzunmüddətli istifadəsi uşağın diqqətini zəiflədir. Məsələn, sosial şəbəkələrdə və ya oyunlarda uzun müddət vaxt keçirmək uşağın beyin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərir, diqqət intervalını azaldır: "Nəticədə dərs oxuma, kitab mütaliəsi və gündəlik tapşırıqlara fokuslanmaq çətinləşir. İkinci mühüm məqam emosional sabitliklə bağlıdır. Telefon asılılığı olan uşaqlar real həyatdan uzaqlaşır, daha çox virtual aləmdə rahatlıq tapmağa çalışırlar. Bu isə sosial əlaqələrin zəifləməsinə, tənhalıq hissinin artmasına və nəticədə özünəqapanmaya səbəb ola bilər. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə başqaları ilə özünü müqayisə edən uşaqlar özünü dəyərsiz hiss etməyə başlayır, bu da aşağı özünəqiymət və depressiv hallarla nəticələnə bilir.

Üçüncü aspekt yuxu rejimidir. Araşdırmalar göstərir ki, axşam saatlarında uzun müddət telefondan istifadə edən uşaqların yuxu keyfiyyəti ciddi şəkildə pozulur. Mavi işıq beyində melatonin hormonunun ifrazını azaldır və bu da yuxuya getməni çətinləşdirir. Yuxusuzluq isə gün ərzində əsəbilik, diqqətsizlik və motivasiyanın azalması ilə müşahidə olunur.

Eyni zamanda, telefon oyunları və sosial platformalarda olan aqressiv və ya mənfi məzmun uşaqların davranış modelinə də təsir edir. Uşaqlar bu məzmunları təqlid etməyə meyilli olur və nəticədə aqressiv davranış, dözümsüzlük və empatiya çatışmazlığı müşahidə olunur. Psixoloq kimi valideynlərə tövsiyəm odur ki, uşaqların texnologiya ilə münasibətinə sərt qadağalarla deyil, düzgün nəzarət və maarifləndirmə ilə yanaşsınlar. Uşağın gün ərzində telefona sərf etdiyi vaxt məhdudlaşdırılmalı, eyni zamanda onu maraqlı alternativ fəaliyyətlərə - idmana, incəsənətə və ya kitab oxumağa yönləndirmək lazımdır. Telefon özü problem deyil; problem onunla necə və nə qədər vaxt keçirilməsindədir. Uşaqlarda balanslı texnologiya istifadəsi formalaşdırılmadığı halda, bu, gələcəkdə ciddi psixoloji və sosial nəticələrə gətirib çıxara bilər. Buna görə də həm valideynlərin, həm müəllimlərin, həm də cəmiyyətin bu məsələdə birgə və sistemli şəkildə addımlar atması vacibdir".