Tənbəllik, yoxsa psixoloji yorğunluq? KÖŞƏ

Bəzən insan heç nə etmək istəmir. Səhər gözünü açır, amma yataqdan qalxmağa belə həvəsi olmur. Qarşısında görüləsi işlər, cavablandırılmalı mesajlar, yerinə yetirilməli öhdəliklər var. Ancaq insanın daxilində sanki hər şey dayanıb. Nə başlamağa gücü çatır, nə də başladığı işi davam etdirməyə həvəsi qalır. Kənardan baxanlar isə dərhal hökm verirlər: “Tənbəlləşmisən”, “Bir az özünü ələ al”, “İnsan istəsə, hər şeyə nail olar”. Heç kim düşünmür ki, bəlkə də həmin insanın problemi istəməmək deyil, artıq bacarmayacaq qədər yorulmasıdır.

Cəmiyyət olaraq insanları mühakimə etməyə çox tələsirik. Kiminsə uğursuzluğunu iradəsizliklə, susqunluğunu laqeydliklə, yorğunluğunu isə tənbəlliklə əlaqələndiririk. Halbuki insanın daxilində baş verənləri üzündən oxumaq mümkün deyil. Bəzən ən çox gülümsəyən insanın içində böyük bir yorğunluq gizlənir. Bəzən hamının köməyinə çatan, hər kəsin problemini dinləyən biri öz dərdini danışmağa belə güc tapmır. Çünki o da insandır, onun da tükənən səbri, azalan enerjisi, heç kimə izah edə bilmədiyi hissləri var. Hər kəsə güclü görünməyə çalışan insanların da bəzən sadəcə dayanmağa, heç nə etməməyə və özlərini toparlamağa ehtiyacı olur.

Psixoloji yorğunluq insanın yalnız bədənini deyil, düşüncələrini, hisslərini və həyata münasibətini də ağırlaşdırır. İnsan əvvəllər zövq aldığı işlərdən uzaqlaşır, kiçik qərarları belə verməkdə çətinlik çəkir, adi bir tapşırıq gözündə böyüyür. Hər şeyi təxirə salır, sonra da buna görə özünü günahlandırır. Günahkarlıq hissi artdıqca daxili təzyiq güclənir, təzyiq gücləndikcə hərəkət etmək daha da çətinləşir. Beləcə, insan özünü bir dairənin içində tapır: nə iş görə bilir, nə də istirahət edəndə rahatlıq tapa bilir. Çünki bədəni dincəlsə də, beyni susmur. Dünənin peşmanlığı, sabahın qayğısı, başqalarının gözləntiləri insanın bu gününü əlindən alır.

Ən ağrılısı isə insanın öz yorğunluğuna belə haqq qazandıra bilməməsidir. “Axı mən nə etmişəm ki, bu qədər yorulmuşam?” deyə özündən soruşur. Bəlkə də bütün günü fiziki iş görməyib, amma saatlarla narahatlıqlarını düşünüb, heç kimə bildirmədən mübarizə aparıb, özünü toparlamağa çalışıb. İnsan yalnız işləməklə yorulmur. Gözləməkdən, narahat olmaqdan, dəyər görməməkdən, daim nəyisə sübut etməyə çalışmaqdan da yorulur. Bəzən insanı bir işin ağırlığı deyil, o işi görərkən daşıdığı hisslər tükəndirir. Və nə qədər qəribə olsa da, bəzən heç nə etməmək də insanın ən çox yorulduğu vəziyyətə çevrilir.

Əlbəttə, hər işi təxirə salmağı psixoloji yorğunluqla izah etmək də düzgün deyil. Bəzən məsuliyyətdən qaçırıq, bəzən həvəsimizi itiririk, bəzən də sadəcə intizamımızı gücləndirməyə ehtiyac duyuruq. Ancaq insanın halını anlamadan ona tənbəl damğası vurmaq da ədalətli deyil. Özümüzə bir sual verməliyik: mən həqiqətən bu işi görmək istəmirəm, yoxsa onu görməyə mənəvi gücüm çatmır? Əgər istirahət etdikdən sonra belə halsızlıq davam edirsə, gündəlik həyata maraq azalırsa və bu vəziyyət uzun müddət sürürsə, bunu görməzdən gəlmək olmaz. Bəzən insanın dəstəyə, psixoloqla söhbətə, hətta sağlamlıq vəziyyətinin qiymətləndirilməsinə ehtiyacı olur. Özünü məcbur etmək hər zaman çıxış yolu deyil; bəzən ilk addım dayanıb özünü dinləməkdir.

Bəlkə də biz insanlardan bir az daha az şey tələb edib, onların nələr yaşadığını anlamağa bir az daha çox çalışmalıyıq. Hər kəsin həyatla mübarizə aparmaq gücü eyni deyil. Kimsə yıxılanda tez ayağa qalxır, kimsə isə bir müddət yerində qalmağa məcbur olur. Bu, onun zəif, bacarıqsız və ya dəyərsiz olduğu demək deyil. İnsan bəzən özünə qarşı da mərhəmətli olmağı öyrənməlidir. Hər gün məhsuldar olmaq, hər zaman güclü görünmək, hamının gözləntilərini qarşılamaq mümkün deyil. Həyat yarış deyil ki, hər gün kimdənsə qabağa düşməlisən. Bəzən özünü qorumaq, bir az nəfəs almaq, sabaha güc saxlamaq da uğurdur. Çünki hərəkət etməyən hər insan tənbəl deyil; bəzən o, sadəcə uzun müddətdir görünməyən bir mübarizənin içindədir”.