Icma.az
close
up
RU
Texnologiya insan qarşı: müharibədə balans dəyişir

Texnologiya insan qarşı: müharibədə balans dəyişir

Icma.az, Xalq qazeti saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

ABŞ-da narahatlıq doğuran əsas məsələ Çin tərəfindən nümayiş etdirilən yeni nəsil pilotsuz sistemlərdir. Bu dronlar döyüş təyyarələri ilə koordinasiyalı şəkildə, insan müdaxiləsi olmadan fəaliyyət göstərə bilir və bu, müasir hava əməliyyatlarının mahiyyətini dəyişdirməyə namizəddir. The New York Times-ın yaydığı məlumatlara görə, Pentaqon daxilində aparılan qiymətləndirmələr ABŞ-ın bu istiqamətdə Çinlə müqayisədə geri qalmaq riski ilə üz-üzə olduğunu göstərir. Bu fonunda Vaşinqton müdafiə sənayesini sürətləndirməyə çalışır və "Anduril Industries" kimi şirkətlərin süni intellekt əsaslı dron layihələri planlaşdırılandan daha tez istehsala buraxılır.

Müşahidə olunan əsas transformasiya müharibənin “alqoritmləşməsi” ilə bağlıdır. Süni intellekt artıq yalnız köməkçi alət deyil, qərarverici elementə çevrilir: sistemlər real vaxtda kəşfiyyat məlumatlarını analiz edir, hədəfləri prioritetləşdirir və zərbə variantlarını təklif edir. Bu isə döyüş mühitində insan faktorunun rolunu azaldaraq reaksiyanın sürətini kəskin artırır. Nəticədə əməliyyatlar daha sürətli, daha dəqiq, eyni zamanda, daha az proqnozlaşdırılan xarakter alır.

Bu texnoloji yarış artıq yalnız ABŞ və Çin arasında məhdudlaşmır. Rusiya və Ukrayna davam edən müharibə fonunda dron və süni intellekt texnologiyalarını aktiv şəkildə tətbiq edərək real döyüş şəraitində test edir. Eyni zamanda, Hindistan, İsrail və İran kimi aktorlar hərbi süni intellekt sahəsinə investisiyaları artırır, Avropa ölkələri isə NATO daxilində strateji qeyri-müəyyənliklər fonunda yenidən silahlanma kursuna üstünlük verir. Bu kontekstdə Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya və Polşa kimi ölkələrin birgə hava hücumundan müdafiə təşəbbüsləri diqqət çəkir.

Texnoloji baxımdan Çin və Rusiya daha riskli istiqamətə yönəlmiş kimi görünür: süni intellektin döyüş meydanında müstəqil qərar verməsi üzərində eksperimentlər aparılır. Xüsusilə Rusiyanın “Lancet” tipli dronları artıq qismən avtonom funksiyalarla təchiz edilib. ABŞ isə daha çox qərar dəstəkləyici sistemlərə üstünlük verir. Bu baxımdan "Palantir Technologies" platformasının tətbiqi müasir müharibənin yeni modelini nümayiş etdirir: peyk məlumatlarından hədəf seçimi, zərbə planlaması və logistika saniyələr içində avtomatlaşdırılır.

Ukraynanın döyüş təcrübəsi bu transformasiyanın praktiki nümunəsinə çevrilib. Kiyev həm pilotsuz sistemlərin geniş tətbiqi, həm də döyüş məlumatlarının texnoloji şirkətlərlə paylaşılması vasitəsilə süni intellektin öyrədilməsinə real töhfə verir. Bu model Avropada da təkrarlanmağa başlayır və regionda texnoloji suverenlik məsələsini ön plana çıxarır.

Yaxın perspektiv üçün bir neçə proqnoz önə çıxır. Birincisi, müharibələrdə qərarvermə dövrü radikal şəkildə qısalacaq və “insan reaksiyası” getdikcə daha çox sistemlər tərəfindən əvəz olunacaq. Bu isə səhv qərarların və nəzarətsiz eskalasiyanın riskini artırır. İkincisi, texnoloji üstünlük artıq yalnız keyfiyyətlə deyil, istehsal miqyası ilə də müəyyən olunacaq və bu sahədə Çin ciddi üstünlük əldə edə bilər. Üçüncüsü, dövlətlərlə yanaşı özəl texnologiya şirkətləri də hərbi balansın formalaşmasında əsas oyunçulara çevriləcək. Dördüncüsü, gələcək münaqişələrdə “insan–maşın əməkdaşlığı” modeli dominant olacaq, lakin tam avtonom silah sistemlərinin yayılması beynəlxalq hüquq və etik çərçivələrdə ciddi boşluqlar yaradacaq. Nəhayət, bu proseslər fonunda süni intellekt yalnız döyüş aləti deyil, həm də strateji çəkindirici faktor kimi çıxış edəcək və qlobal güc balansını yenidən formalaşdıracaq.

Hazırladı:

Səbuhi MƏMMƏDOV

XQ

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:188
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 12 Aprel 2026 23:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see389

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see361

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see306

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see285

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see281

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see274

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see263

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see256

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see255

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see240

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see230

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see228

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see225

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see222

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see220

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see216

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see215

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see211

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri