Tonlarla ağırlığı olan daşları Stounhencə kim gətirib? Yeni kəşf

Yeni tədqiqat göstərir ki, Stounhencin meqalitləri hazırkı Cənubi İngiltərədəki yerinə buzlaq vasitəsilə deyil, insanlar tərəfindən gətirilib. 

"Ölkə.az" xəbər verir ki, uzun müddət bu 5000 illik abidənin müqəddəs daşlarının hazırkı Uels və hətta Şotlandiya ərazilərindən gəldiyi hesab olunurdu, lakin daşların Salisburi düzənliyinə necə gətirildiyi hələ də mübahisə mövzusudur.

Mikroskopik mineral dənəciklərinin təhlili göstərib ki, buzlaqlar Son Buz Dövründə (2,6 milyon – 11 700 il əvvəl) bu regiona çatmayıb, beləliklə "buzlaq daş daşınması” nəzəriyyəsi rədd olunur. Bu nəzəriyyəyə görə, Stounhencin mavi daşları və 6,6 tonluq Qurban Daşı buzlaqlar vasitəsilə Salisburi düzənliyinə gətirilmişdi. Tədqiqat "Communications Earth and Environment" jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatın müəllifləri, Avstraliyanın Kurtin Universitetindən geoloq tədqiqatçı Entoni Klark və eyni universitetin professoru Kristofer Kirkland bildiriblər:

"Əvvəlki araşdırmalar buzlaq daş daşınması nəzəriyyəsini şübhə altına almışdı, amma bizim tədqiqat daha da irəli gedərək daşların əsl mənşəyini müəyyən etmək üçün qabaqcıl mineral identifikasiyası metodlarından istifadə edir".

Stounhencin mavi daşları – adətən yaş olduqda və ya yarıldığı zaman mavi çalarlara malik olan daşlar – qərbi Uelsdəki Preseli təpələrindən gətirilib. Bu o deməkdir ki, insanlar onları təxminən 225 km məsafədən abidənin yerinə daşımış ola bilərlər.

Maraqlıdır ki, abidənin orta dairəsindəki Qurban Daşı Şimali İngiltərə və ya Şotlandiyadan gətirilib – bu isə Salisburi düzənliyindən ən azı 500 km uzaqlıqdır və onun daşınması üçün bəlkə də qayıqlardan istifadə olunub.

Buzlaq daş daşınması nəzəriyyəsi insanların daşları digər Britaniya bölgələrindən abidənin tikintisi üçün gətirdiyi fikrin əksidir. Lakin Stounhenc daşları buzlaq hərəkətindən heç bir iz daşımır, buna görə də arxeoloqlar bu nəzəriyyəyə qarşı çıxır.

Tədqiqat üçün alimlər, daşların mənşəyini müəyyən etmək üçün, Salisburi düzənliyinin ətrafındakı çaylardan tapılmış qədim mineral parçalarını – sirkon və apatit dənələrini – radioaktiv dağılma sürətinə əsaslanaraq tarixləndiriblər. Fərqli qayalar fərqli yaşa malik olduğundan, daşlar buzlaqlar vasitəsilə gətirilsəydi, onların ən kiçik izləri bölgədə qalmalı idi.

700-dən çox sirkon və apatit dənəsi analiz edilib, lakin qərbi Uels və Şotlandiyadakı qayalarla əhəmiyyətli uyğunluq tapılmayıb. Əksinə, sirkon dənələrinin əksəriyyəti 1,7–1,1 milyard il əvvələ aid olub və bu, Cənubi İngiltərənin əksər hissəsinin sıx qumlarla örtüldüyü dövrə uyğundur. Apatit dənələrinin yaşı isə təxminən 60 milyon il əvvələ aiddir – o zaman Cənubi İngiltərə dayaz subtropik dənizlə örtülü olub. Bu, Stounhenc ətrafındakı çaylardakı mineralların bu regiondan qaldığını və digər yerlərdən gətirilmədiyini göstərir.

Tədqiqat nəticələri göstərir ki, buzlaqlar Son Buz Dövründə Salisburi düzənliyinə qədər uzanmayıb və Stounhenc meqalitlərinin buzlaqlar tərəfindən daşınması mümkün olmayıb. Alimlər yazırlar:

"Bu, bizə abidənin ən ekzotik daşlarının oraya təsadüfən deyil, məqsədyönlü şəkildə seçilərək daşındığını göstərən əlavə sübut verir".(qaynarinfo)