Tramp anonsunu verdi: Vaşinqton Tehran münasibətləri normallaşa bilər ŞƏRH

ABŞ Prezidenti Donald Tramp “Truth” sosial şəbəkəsində paylaşım edərək bildirib ki, o, İranın böyük və uğurlu, lakin nüvə silahına malik olmayan bir ölkə olmasını istəyir:

"ABŞ-nin İsraillə birgə fəaliyyət göstərərək İranı darmadağın edəcəyi barədə yayılan xəbərlər həddindən artıq şişirdilib. Mən İranın sülh yolu ilə böyüməsinə və inkişaf etməsinə imkan verəcək təsdiqlənmiş nüvə sülh sazişinə üstünlük verərdim. Biz dərhal bunun üzərində işləməyə başlamalı və razılaşma imzalandıqdan və tamamlandıqdan sonra böyük bir Yaxın Şərq bayramı keçirməliyik. Tanrı Yaxın Şərqi qorusun!"

Qeyd edək ki, Donald Tramp ABŞ-ın İrana qarşı maksimum təzyiq siyasətini bərpa etməklə bağlı fərman imzalayıb.

Sözügedən açıqlama və qərarı "Sherg.az"a şərh edən İranın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Əfşar Süleymani bildirib ki, Trampın sözləri ilə əməlləri arasında ciddi təzadlar mövcuddur:

"ABŞ dünyada hegemon güc kimi beynəlxalq siyasətə təsir göstərir. Ancaq bu, dünyanın birqütblü olması anlamına gəlmir. Vaşinqton beynəlxalq hadisələri öz maraqlarına və strategiyasına uyğun dəyərləndirir. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, zaman faktoru, qlobal nizam və digər ölkələrin mövqeyi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ümumiyyətlə, Trampın açıqlamalarında bu cür ziddiyyətlər tez-tez müşahidə olunur. O, hətta öz müttəfiqlərinə qarşı çıxmaqdan çəkinmir. Yəni bəzən onun dedikləri ilə atdığı addımlar üst-üstə düşmür. Məsələn, onun "Biz sülhü güc yolu ilə gətiririk" fikri reallıqdan uzaqdır. Əgər güc vasitəsilə sülh mümkün olsaydı, İraqda, Əfqanıstanda və Vyetnamda sabitlik çoxdan təmin olunardı. Amma həqiqətən də belə olubmu? Bu gün rəsmi Tehran ABŞ ilə danışıqlara hazır olduğunu bəyan edir. Lakin bu danışıqlar güc yolu ilə və ya təhdid altında deyil, qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu yanaşma əsasında aparılmalıdır. Əks halda, hər hansı bir razılaşma davamlı və ədalətli olmayacaq."

Politoloq Sədrəddin Soltan isə hesab edir ki, Donald Trampın İranla danışıqlara hazır olduğunu bəyan etməsi, lakin eyni zamanda Tehrana qarşı təzyiqləri artıracağını vurğulaması, İranı mürəkkəb seçim qarşısında qoyur:

"Bu seçim ya Vaşinqtonla münasibətlərin daha da gərginləşməsi, ya da danışıqlar yolu ilə normallaşdırılması istiqamətində ola bilər. ABŞ üçün əsas prioritetlərdən biri Orta Şərqdə, xüsusilə də İsrailin təhlükəsizliyinin təmin olunmasıdır. İran və ABŞ arasındakı münasibətlərin illərdir gərgin qalmasının əsas səbəblərindən biri də məhz bu amildir. Vaşinqton İsrailin təhlükəsizliyini təhdid edəcək hər hansı addıma qarşı sərt reaksiya göstərir və İranın regional siyasəti bu kontekstdə əsas narahatlıq mənbələrindən biri sayılır. Digər tərəfdən, İranın nüvə silahına sahib olması ehtimalı da iki ölkə arasındakı münasibətlərin pisləşməsinə ciddi təsir edən amillərdən biridir. Qərb dövlətləri, xüsusilə də ABŞ, İranın nüvə proqramını təhlükə kimi qiymətləndirir və bunun qarşısını almaq üçün müxtəlif sanksiyalar tətbiq edir. Bu mövzunun aktuallığını nəzərə alaraq, Donald Trampın "Mən İranın böyük və uğurlu, lakin nüvə silahına malik olmayan bir ölkə olmasını istəyirəm" fikrini səsləndirməsi, Vaşinqton-Tehran münasibətlərinin normallaşa biləcəyinin siqnalı kimi qiymətləndirilə bilər."