Tramp Cinpin görüşü və: Ukrayna üçün iki xoş xəbər

Politoloq: “ABŞ və Çinin hazırda qura biləcəyi dünyada Ukraynada sülh şansı müharibədən daha çoxdur”

“ABŞ-Çin danışıqlarında Ukrayna məsələsi, görünür, dördüncü prioritetdə idi. Çin lideri Si Cinpinin dərhal açıq şəkildə bildirdiyi kimi, Tayvan ən vacib prioritet olub. Bu, həqiqətən ciddi bir sualdır. Çünki Çinin məqsədi özününkü hesab etdiyi və çinlilərin yaşadığı qonşu ərazilərin birləşdirilməsini tamamlamaqdır. Lakin ABŞ üçün Tayvan uzun müddətdir ki, Çinin regionda məhdudlaşdırılmasının mərkəzi olub”. Bu sözləri ukraynalı politoloq, Beynəlxalq Demokratiya İnstitutunun direktoru Sergey Taran ABŞ Prezidenti Donald Trampın Çinə səfəri və Çin lideri Si Cinpinlə görüşü barədə yazdığı analitik məqaləsində qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, Amerikanın nüvə doktrinasına görə, ABŞ-ın nüvə silahından istifadə etməkdən çəkinmədiyi hallardan biri də Çinin Tayvanı zorla ələ keçirməyə cəhd etməsidir: “Bu mövqe “Soyuq müharibə” dövründə təsbit edilmişdi və dəyişdirilməsi ehtimalı azdır. Buna görə də, Çinin iki supergüc arasında nüvə müharibəsinin başlamasının qarşısını almaq üçün Tayvan məsələsinin həll edilməli olduğunu iddia etməsi təsadüfi deyil”.

“İkinci məsələ ticarət və Trampın ən çox sevdiyi "tariflər"dir. Qarşılıqlı bazara çıxışla bağlı çoxlu danışıqlar aparılır və Tramp açıq şəkildə - Çin mallarına nisbətən dözümlü tariflər müqabilində - Amerika bizneslərinin Çin bazarlarına çıxışı üçün danışıqlara ümid edirdi. Buna görə də Tramp özü ilə Çini qeyri-hərbi yollarla fəth etməyə hazır olan Amerika biznes elitalarından ibarət bütöv bir nümayəndə heyətini Pekinə apardı”, - deyə Taran qeyd edib.

Üçüncü məsələyə gəlincə, politoloq hesab edir ki, bu, ABŞ-ın İrana qarşı müharibəsidir: “Tramp bu müharibədə qalib kimi Si Cinpinlə görüşmək üçün getməyə can atırdı, amma alınmadı, çünki əsl "qələbəyə" yaxın deyil. Bu müharibəyə son qoymaq üçün Tramp Çini İran üçün şərti təhlükəsizlik zəmanətləri ilə cəlb etməyə hazırdır. Ən azı bu, İranın nüvə silahı inkişaf etdirməsini qeyri-mümkün edəcək. Maksimum isə bu, Hörmüz boğazının mümkün qədər tez açılmasını təmin edəcək. Və yalnız dördüncü məsələ - və hətta əvvəlkilərin kontekstində belə - Ukrayna məsələsi olub. Xoş xəbər budur ki, ABŞ və Çinin hazırda qura biləcəyi dünyada Ukraynada sülh şansı müharibədən daha çoxdur. Axı Çin qlobal iqtisadiyyatın sabit işləməsində maraqlıdır və hər hansı uzunmüddətli müharibə onu sarsıdır. Tramp da öz növbəsində Ukraynada sülhə ehtiyac duyur - ən azı seçicilərinin nəzərində siyasi qələbə kimi. Əlbəttə ki, bütün bunlar yaxşı səslənir, amma hələlik bu, yalnız nəzəri məsələdir. Bütün bu niyyətləri praktikada həyata keçirmək daha çətin olacaq. Və yumşaq desək, Trampın real xarici siyasət layihələrinin həyata keçirilməsi həmişə uğurlu olmur”.

“Lakin ikinci bir xoş xəbər də var: ABŞ Rusiyanın iştirakı olmadan dünyanı tədricən bölür. Cəmi beş il əvvəl Rusiya diktatoru Vladimir Putin Trampla danışıqlar masasına oturub, Çin də daxil olmaqla, təsir dairələrini bölmək üçün birlikdə işləməyə can atırdı. Lakin Ukrayna müharibəsi zamanı məlum oldu ki, Putin olmadan dünyanın bölünməsi mümkündür. Üstəlik, Rusiyanın özü də iki böyük dövlətin təsir dairələri altına düşə bilər”, - deyə Taran məqaləsini yekunlaşdırıb.