Icma.az
close
up
RU
Tramp İrana hücumu niyə gecikdirir? 7 il sonra qəribə vəziyyət

Tramp İrana hücumu niyə gecikdirir? 7 il sonra qəribə vəziyyət

Icma.az, GlobalInfo portalına istinadən məlumat verir.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus esminesin yaxınlığında İrana aid pilotsuz uçuş aparatının aşkar edilərək dərhal zərərsizləşdirilməsi regionda onsuz da gərgin olan təhlükəsizlik mühitini daha da suallar altına salıb.

Hadisə ilk baxışdan taktiki insident kimi görünsə də, ABŞ–İran münasibətlərinin hazırkı həssas mərhələsi fonunda bunun mümkün siyasi və hərbi nəticələri diqqətdən kənarda qala bilməz. Xüsusilə belə epizodların gələcəkdə hərbi eskalasiyaya əsas kimi istifadə edilib-edilməyəcəyi, yaxud əvvəlcədən düşünülmüş təxribat ssenarisinin tərkib hissəsi olub-olmadığı ciddi müzakirə mövzusuna çevrilir.

Bu hadisə İrana mümkün hücum üçün əvvəlcədən hazırlanmış təxribat ola bilərmi?

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Elnur Ənvəroğlu deyib ki, məsələ həm hərbi, həm siyasi, həm də hüquqi ölçüləri olan mürəkkəb bir mövzudur:

“Lakin faktlara və ABŞ-ın indiyə qədər formalaşdırdığı davranış modelinə nəzər salsaq, bir neçə əsas məqamı aydın görmək mümkündür.

Birincisi, bu tip insidentlər ABŞ üçün avtomatik olaraq müharibə səbəbi hesab edilmir. Son illər ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri İranla bağlı onlarla oxşar hadisə qeydə alıb. Pilotsuz uçuş aparatlarının yaxınlaşması, sürətli katerlərin təxribat xarakterli manevrləri, radar və rabitə sistemləri ilə bağlı riskli davranışlar bu qəbildəndir. Daha konkret nümunə kimi 2019-cu ildə İranın ABŞ-a məxsus yüksək texnologiyalı “Global Hawk” kəşfiyyat pilotsuz aparatını vurmasını göstərmək olar. Bu hadisə texniki və siyasi baxımdan daha ciddi idi. Buna baxmayaraq, ABŞ hücum planı hazırlasa da, Prezident Donald Tramp son anda əməliyyatı ləğv etdi və səbəb kimi insan itkisi riskini göstərdi. Yəni ABŞ-ın hücum niyyəti olsaydı, həmin hadisə dərhal hərbi qarşıdurma ilə nəticələnə bilərdi.

Ümumiyyətlə, bu kimi hallar adətən “force protection” – yəni qüvvələrin müdafiəsi çərçivəsində qiymətləndirilir və yerində neytrallaşdırma ilə yekunlaşır. Bir pilotsuz aparatın vurulması təkbaşına İrana qarşı genişmiqyaslı hücum üçün nə hüquqi, nə də siyasi əsas yaradır. Üstəlik, ABŞ-ın İrana hücum etmək üçün belə zəif əsaslara ehtiyacı yoxdur.

İkincisi, əvvəlcədən planlaşdırılmış təxribat ehtimalı nəzəri olaraq istisna edilmir, lakin bunu sübut etmək olduqca çətindir. Belə iddialar üçün ya konkret kəşfiyyat məlumatları, ya da pilotsuz aparatın mənşəyi, uçuş trayektoriyası və komanda zənciri ilə bağlı açıq dəlillər tələb olunur. ABŞ ordusu adətən bu cür insidentləri ictimailəşdirərkən ehtiyatlı və ölçülmüş dil seçir, onları birbaşa hücum aktı kimi təqdim etmir. Bu da Vaşinqtonun eskalasiyada maraqlı olmadığını göstərir.


Elnur Ənvəroğlu

Üçüncüsü, ABŞ-ın İrana qarşı hücum qərarı bir insident əsasında formalaşmır. Belə qərarlar adətən uzunmüddətli eskalasiya, ABŞ hərbçilərinin ölümü, regional müttəfiqlərə ciddi zərbə, Konqreslə siyasi koordinasiya və beynəlxalq legitimlik kimi amillərin üst-üstə düşməsi ilə verilir. Tək bir dron hadisəsi bu zənciri işə salmaq üçün yetərli deyil.

Dördüncüsü, ABŞ üçün əsas məsələ niyyət və miqyasdır. Əgər insident təsadüfi və ya məhdud riskli hərəkət kimi qiymətləndirilirsə, cavab tədbirləri də məhdud olur. Lakin ardıcıl və koordinasiyalı hücumların tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilsə, reaksiya sərtləşə bilər. Hazırkı mərhələdə isə ABŞ daha çox çəkindirmə, qarşısının alınması və siyasi mesaj vermə xəttini seçir.

Nəticə etibarilə, bu tip hadisələr ABŞ üçün “casus belli”, yəni müharibə səbəbi deyil. Onlar daha çox İran–ABŞ münasibətlərində mövcud olan gərginlik fonunda baş verən, lakin idarə olunan riskli insidentlər kimi qiymətləndirilir. Əksinə, ABŞ ordusu bu cür halları operativ şəkildə neytrallaşdırmaqla həm öz qüvvələrini qoruyur, həm də eskalasiyanın qarşısını almağa çalışır”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:162
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 04 Fevral 2026 20:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see348

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see346

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see337

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see336

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see320

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see315

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see303

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see301

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see300

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see297

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see287

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see286

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see279

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see269

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see267

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see259

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see254

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see239

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see234

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri