Icma.az
close
up
RU
Tramp İrana hücumu niyə gecikdirir? 7 il sonra qəribə vəziyyət

Tramp İrana hücumu niyə gecikdirir? 7 il sonra qəribə vəziyyət

Icma.az, GlobalInfo portalına istinadən məlumat verir.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus esminesin yaxınlığında İrana aid pilotsuz uçuş aparatının aşkar edilərək dərhal zərərsizləşdirilməsi regionda onsuz da gərgin olan təhlükəsizlik mühitini daha da suallar altına salıb.

Hadisə ilk baxışdan taktiki insident kimi görünsə də, ABŞ–İran münasibətlərinin hazırkı həssas mərhələsi fonunda bunun mümkün siyasi və hərbi nəticələri diqqətdən kənarda qala bilməz. Xüsusilə belə epizodların gələcəkdə hərbi eskalasiyaya əsas kimi istifadə edilib-edilməyəcəyi, yaxud əvvəlcədən düşünülmüş təxribat ssenarisinin tərkib hissəsi olub-olmadığı ciddi müzakirə mövzusuna çevrilir.

Bu hadisə İrana mümkün hücum üçün əvvəlcədən hazırlanmış təxribat ola bilərmi?

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Elnur Ənvəroğlu deyib ki, məsələ həm hərbi, həm siyasi, həm də hüquqi ölçüləri olan mürəkkəb bir mövzudur:

“Lakin faktlara və ABŞ-ın indiyə qədər formalaşdırdığı davranış modelinə nəzər salsaq, bir neçə əsas məqamı aydın görmək mümkündür.

Birincisi, bu tip insidentlər ABŞ üçün avtomatik olaraq müharibə səbəbi hesab edilmir. Son illər ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri İranla bağlı onlarla oxşar hadisə qeydə alıb. Pilotsuz uçuş aparatlarının yaxınlaşması, sürətli katerlərin təxribat xarakterli manevrləri, radar və rabitə sistemləri ilə bağlı riskli davranışlar bu qəbildəndir. Daha konkret nümunə kimi 2019-cu ildə İranın ABŞ-a məxsus yüksək texnologiyalı “Global Hawk” kəşfiyyat pilotsuz aparatını vurmasını göstərmək olar. Bu hadisə texniki və siyasi baxımdan daha ciddi idi. Buna baxmayaraq, ABŞ hücum planı hazırlasa da, Prezident Donald Tramp son anda əməliyyatı ləğv etdi və səbəb kimi insan itkisi riskini göstərdi. Yəni ABŞ-ın hücum niyyəti olsaydı, həmin hadisə dərhal hərbi qarşıdurma ilə nəticələnə bilərdi.

Ümumiyyətlə, bu kimi hallar adətən “force protection” – yəni qüvvələrin müdafiəsi çərçivəsində qiymətləndirilir və yerində neytrallaşdırma ilə yekunlaşır. Bir pilotsuz aparatın vurulması təkbaşına İrana qarşı genişmiqyaslı hücum üçün nə hüquqi, nə də siyasi əsas yaradır. Üstəlik, ABŞ-ın İrana hücum etmək üçün belə zəif əsaslara ehtiyacı yoxdur.

İkincisi, əvvəlcədən planlaşdırılmış təxribat ehtimalı nəzəri olaraq istisna edilmir, lakin bunu sübut etmək olduqca çətindir. Belə iddialar üçün ya konkret kəşfiyyat məlumatları, ya da pilotsuz aparatın mənşəyi, uçuş trayektoriyası və komanda zənciri ilə bağlı açıq dəlillər tələb olunur. ABŞ ordusu adətən bu cür insidentləri ictimailəşdirərkən ehtiyatlı və ölçülmüş dil seçir, onları birbaşa hücum aktı kimi təqdim etmir. Bu da Vaşinqtonun eskalasiyada maraqlı olmadığını göstərir.


Elnur Ənvəroğlu

Üçüncüsü, ABŞ-ın İrana qarşı hücum qərarı bir insident əsasında formalaşmır. Belə qərarlar adətən uzunmüddətli eskalasiya, ABŞ hərbçilərinin ölümü, regional müttəfiqlərə ciddi zərbə, Konqreslə siyasi koordinasiya və beynəlxalq legitimlik kimi amillərin üst-üstə düşməsi ilə verilir. Tək bir dron hadisəsi bu zənciri işə salmaq üçün yetərli deyil.

Dördüncüsü, ABŞ üçün əsas məsələ niyyət və miqyasdır. Əgər insident təsadüfi və ya məhdud riskli hərəkət kimi qiymətləndirilirsə, cavab tədbirləri də məhdud olur. Lakin ardıcıl və koordinasiyalı hücumların tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilsə, reaksiya sərtləşə bilər. Hazırkı mərhələdə isə ABŞ daha çox çəkindirmə, qarşısının alınması və siyasi mesaj vermə xəttini seçir.

Nəticə etibarilə, bu tip hadisələr ABŞ üçün “casus belli”, yəni müharibə səbəbi deyil. Onlar daha çox İran–ABŞ münasibətlərində mövcud olan gərginlik fonunda baş verən, lakin idarə olunan riskli insidentlər kimi qiymətləndirilir. Əksinə, ABŞ ordusu bu cür halları operativ şəkildə neytrallaşdırmaqla həm öz qüvvələrini qoruyur, həm də eskalasiyanın qarşısını almağa çalışır”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:137
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 04 Fevral 2026 20:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see292

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see284

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see283

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see268

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see265

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see260

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see259

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see239

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see230

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see221

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see212

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see209

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see209

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see208

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see208

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see206

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see203

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see198

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see194

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri