Icma.az
close
up
RU
Tramp İrana hücumu niyə gecikdirir? 7 il sonra qəribə vəziyyət

Tramp İrana hücumu niyə gecikdirir? 7 il sonra qəribə vəziyyət

Icma.az, GlobalInfo portalına istinadən məlumat verir.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus esminesin yaxınlığında İrana aid pilotsuz uçuş aparatının aşkar edilərək dərhal zərərsizləşdirilməsi regionda onsuz da gərgin olan təhlükəsizlik mühitini daha da suallar altına salıb.

Hadisə ilk baxışdan taktiki insident kimi görünsə də, ABŞ–İran münasibətlərinin hazırkı həssas mərhələsi fonunda bunun mümkün siyasi və hərbi nəticələri diqqətdən kənarda qala bilməz. Xüsusilə belə epizodların gələcəkdə hərbi eskalasiyaya əsas kimi istifadə edilib-edilməyəcəyi, yaxud əvvəlcədən düşünülmüş təxribat ssenarisinin tərkib hissəsi olub-olmadığı ciddi müzakirə mövzusuna çevrilir.

Bu hadisə İrana mümkün hücum üçün əvvəlcədən hazırlanmış təxribat ola bilərmi?

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Elnur Ənvəroğlu deyib ki, məsələ həm hərbi, həm siyasi, həm də hüquqi ölçüləri olan mürəkkəb bir mövzudur:

“Lakin faktlara və ABŞ-ın indiyə qədər formalaşdırdığı davranış modelinə nəzər salsaq, bir neçə əsas məqamı aydın görmək mümkündür.

Birincisi, bu tip insidentlər ABŞ üçün avtomatik olaraq müharibə səbəbi hesab edilmir. Son illər ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri İranla bağlı onlarla oxşar hadisə qeydə alıb. Pilotsuz uçuş aparatlarının yaxınlaşması, sürətli katerlərin təxribat xarakterli manevrləri, radar və rabitə sistemləri ilə bağlı riskli davranışlar bu qəbildəndir. Daha konkret nümunə kimi 2019-cu ildə İranın ABŞ-a məxsus yüksək texnologiyalı “Global Hawk” kəşfiyyat pilotsuz aparatını vurmasını göstərmək olar. Bu hadisə texniki və siyasi baxımdan daha ciddi idi. Buna baxmayaraq, ABŞ hücum planı hazırlasa da, Prezident Donald Tramp son anda əməliyyatı ləğv etdi və səbəb kimi insan itkisi riskini göstərdi. Yəni ABŞ-ın hücum niyyəti olsaydı, həmin hadisə dərhal hərbi qarşıdurma ilə nəticələnə bilərdi.

Ümumiyyətlə, bu kimi hallar adətən “force protection” – yəni qüvvələrin müdafiəsi çərçivəsində qiymətləndirilir və yerində neytrallaşdırma ilə yekunlaşır. Bir pilotsuz aparatın vurulması təkbaşına İrana qarşı genişmiqyaslı hücum üçün nə hüquqi, nə də siyasi əsas yaradır. Üstəlik, ABŞ-ın İrana hücum etmək üçün belə zəif əsaslara ehtiyacı yoxdur.

İkincisi, əvvəlcədən planlaşdırılmış təxribat ehtimalı nəzəri olaraq istisna edilmir, lakin bunu sübut etmək olduqca çətindir. Belə iddialar üçün ya konkret kəşfiyyat məlumatları, ya da pilotsuz aparatın mənşəyi, uçuş trayektoriyası və komanda zənciri ilə bağlı açıq dəlillər tələb olunur. ABŞ ordusu adətən bu cür insidentləri ictimailəşdirərkən ehtiyatlı və ölçülmüş dil seçir, onları birbaşa hücum aktı kimi təqdim etmir. Bu da Vaşinqtonun eskalasiyada maraqlı olmadığını göstərir.


Elnur Ənvəroğlu

Üçüncüsü, ABŞ-ın İrana qarşı hücum qərarı bir insident əsasında formalaşmır. Belə qərarlar adətən uzunmüddətli eskalasiya, ABŞ hərbçilərinin ölümü, regional müttəfiqlərə ciddi zərbə, Konqreslə siyasi koordinasiya və beynəlxalq legitimlik kimi amillərin üst-üstə düşməsi ilə verilir. Tək bir dron hadisəsi bu zənciri işə salmaq üçün yetərli deyil.

Dördüncüsü, ABŞ üçün əsas məsələ niyyət və miqyasdır. Əgər insident təsadüfi və ya məhdud riskli hərəkət kimi qiymətləndirilirsə, cavab tədbirləri də məhdud olur. Lakin ardıcıl və koordinasiyalı hücumların tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilsə, reaksiya sərtləşə bilər. Hazırkı mərhələdə isə ABŞ daha çox çəkindirmə, qarşısının alınması və siyasi mesaj vermə xəttini seçir.

Nəticə etibarilə, bu tip hadisələr ABŞ üçün “casus belli”, yəni müharibə səbəbi deyil. Onlar daha çox İran–ABŞ münasibətlərində mövcud olan gərginlik fonunda baş verən, lakin idarə olunan riskli insidentlər kimi qiymətləndirilir. Əksinə, ABŞ ordusu bu cür halları operativ şəkildə neytrallaşdırmaqla həm öz qüvvələrini qoruyur, həm də eskalasiyanın qarşısını almağa çalışır”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:163
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 04 Fevral 2026 20:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri