Tramp İsrail və Suriyanı dialoqa yönləndirib

ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə Suriyanın keçid dövrü lideri Əhməd əl-Şəraa arasında baş tutan təkbətək görüşdən və 1979-cu ildən bəri Dəməşqə qarşı tətbiq olunan sanksiyaların tamamilə aradan qaldırılması qərarından sonra İsrail də Dəməşq ilə bağlı mövqeyini yumşaltmaq qərarına gəlib. İsrail mətbuatının yazdığına görə, Ərəb Respublikasında baş verən hakimiyyət dəyişikliyindən sonra Baş nazir Benyamin Netanyahunun hökuməti qonşu ölkə ilə “İbrahim razılaşmaları” çərçivəsində münasibətlər qurmağa hazırdır.

Ynet portalının mənbələrinin bildirdiyinə görə, İsrail rəhbərliyi Suriyaya münasibətdə kursunu dəyişib. Mənbələrin sözlərinə əsasən, yəhudi dövləti ABŞ Prezidenti Donald Trampın Dəməşqə qarşı sanksiyaları ilkin şərt olmadan ləğv etmək və əlaqələr qurmaq təşəbbüsünü müsbət dəyərləndirib. İsrailin baxışına görə, bu addım Suriyanı xarici güclərin təsirindən qorumaq üçün fürsət yaradır. Ynet-in məlumatına əsasən, Netanyahu hökuməti özü də Dəməşqlə münasibətləri ABŞ-ın himayəsi altında ərəb-yəhudi məsələsini “İbrahim razılaşmaları” çərçivəsində normallaşdırmağa hazırdır.

Mənbələr vurğulayıb ki, ərəb mediasında yayılan məlumatlara əsasən, 2024-cü il dekabrın 8-də hakimiyyətə gələn yeni Suriya hökumətinə qarşı ABŞ sanksiyalarının ləğv edilməsinə İsrail qarşı çıxmayıb, lakin ehtiyatlı mövqe sərgiləyib. “ABŞ-ın öz alternativlərini qiymətləndirərək rasional qərara gəlməsi üçün 6 ay vaxt lazım olub və İsrail bu prosesə heç zaman mane olmayıb,” – deyə Ynet-in mənbələrindən biri qeyd edib. Onun sözlərinə görə, İsrail Suriyada sabitliyin olmasında maraqlıdır və Əl-Şəraa rəhbərliyi ilə münasibətlərin istiləşməsi, İsrail Müdafiə Qüvvələrinin (İDF) Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra Suriyanın cənubunda tutduğu mövqeləri tərk etməsi üçün əsas yarada bilər.

İsrailin Suriya ilə bağlı mövqeyini dəyişməsi xəbəri ABŞ Prezidenti Donald Trampın mayın 14-də Səudiyyə Ərəbistanında Suriya lideri ilə keçirdiyi tarixi görüşdən sonra yayılıb. Danışıqlardan sonra Ağ ev rəhbəri bəyan edib ki, Vaşinqton Dəməşqlə münasibətləri normallaşdırmağa və 1979-cu ildən qüvvədə olan sanksiyaları ləğv etməyə hazırdır. Trampın sözlərinə görə, yeni Suriya rəhbərliyi “ölkədə sabitliyi təmin etməyə və sülhü qorumağa qadirdir”.

Ynet-in məlumatına əsasən, bu ay Suriya və İsrail münasibətlərin normallaşdırılmasına dair məxfi danışıqların bir raundunu da keçiriblər. Yəhudi dövləti adından bu məsləhətləşmələrdə İsrail Müdafiə Qüvvələrinin Əməliyyatlar idarəsinin rəhbəri general-mayor Oded Basiuk iştirak edib. Danışıqların aparılması barədə ilk məlumatlar mayın 7-də “Reuters” agentliyinin BƏƏ-nin vasitəçiliyi ilə etimadın qurulmasına yönəlmiş dolayı təmasların başlandığını bildirməsi xəbəri ilə yayılıb.

Siyasi müşahidəçilərin sözlərinə görə, bu yanaşma İsrailin Suriya siyasətində əhəmiyyətli dönüş nöqtəsi hesab oluna bilər. Təbii ki, münasibətlərin yaxın zamanda tam şəkildə normallaşacağını söyləmək çətindir. Lakin istənilən halda İsrailin mövqeyində baş verən dəyişiklik 2 ölkə arasında sərhəd təhlükəsizliyinin təmin olunmasına və Suriyada postmüharibə dövrünün bərpasına müsbət təsir göstərə bilər.

S.ELAY
XQ