Trampın nünayəndəsi elan etdi: Rusiya Ukrayna müharibəsi daha üç il davam edəcək?

ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiven Uitkoff Donald Trampın prezidentlik müddəti başa çatana qədər Ukraynadakı münaqişənin həllinə və Yaxın Şərqdə sülhün bərqərar olacağına ümid etdiyini bildirib.

Bu, kifayət qədər ciddi açıqlamadır. Belə ki, Tramp hələ hakimiyyətə gəlməzdən əvvəl prezident seçiləcəyi təqdirdə müharibəni qısa müddətə bitirə biləcəyini deyirdi. Onun dediklərindən belə çıxırdı ki, savaşın bitməsi üçün sadəcə bir neçə gün lazımdır. İqtidara gəldikdən sonra isə Tramp başa düşdü ki, "bu həna o hənadan deyil". Beləliklə, Vaşinqtonun müharibənin bitməsinə dair "son tarixi" uzandı, bu dəfə Ağ Ev rəhbəri bir neçə ay "möhlət istədi". Sonuncu dəfə Trampın Rusiya və Ukraynaya 50 gün vaxt verdiyi bildirilirdi. Ola bilsin, savaş bu müddətə də bitməsin.

Məsələ burasındadır ki, Tramp, həqiqətən, müharibənin başa çatmasını istəyir. Bunun bir neçə səbəbi var. Birincisi, o, Nobel sülh mükafatına real namizəddir və bu iddiadadır. İkincisi, müharibə başa çatandan sonra ABŞ Rusiya ilə əlaqələri qismən olsa da normallaşdırmaq və iqtisadi münasibətləri inkişaf etdirmək istəyir. Üçüncüsü, o, Ukraynaya investisiya qoymaq niyyətindədir. Dördüncüsü, Tramp Yaxın Şərqdəki müharibə bitəndən sonra diqqətini Yaxın Şərqə və Çinlə münasibətlərə yönəltmək barədə düşünür. 

Ağ Ev bütün səylərinə rəğmən, hələ ki, müharibəni dayandıra bilmir. Bunun iki əsas səbəbi var. Birincisi, Rusiya və Ukraynanın qarşılıqlı olaraq kompromisə getmək istəməməsi, ikincisi isə Avropanın mövqeyi. Belə ki, Avropa ABŞ-dən fərqli olaraq savaşın bitməsini istəmir. Çünki bir çox Avropa paytaxtı savaş bitəndən sonra Rusiyanın onlar üçün yenidən təhdidə çevrilə biləcəyindən narahatdırlar. Elə buna görə də Ukraynanı silahlandırmaqla müharibənin davam etməsini təmin edirlər. 

Tramp müharibənin bitməsi Moskva və Kiyevin maraqlarının uzlaşdırılmasının zəruriliyini və bunun vaxt alacağını anlayır. Artıq o özü də yaxşı anlayır ki, müharibəni yaxın vaxtda başa çatdırmaq asan məsələ deyil. Düşünürəm ki, Uitkoffun açıqlaması daha çox bununla- ABŞ-yə vaxt qazandırmaqla bağlıdır. 

İkinci bir tərəfdən, ola bilsin, Uitkofun səsləndirdiyi bu fikirlər Trampın bicliyidir. Bəlkə də, ABŞ elə rəy yaratmaq istəyir ki, guya Rusiya- Ukrayna müharibəsinin gedişi daha onun üçün əhəmiyyətli deyil. Mümkündür ki, Ağ Ev rəhbəri beləliklə, beynəlxalq ictimaiyyətin, xüsusilə Avropanın narahat olacağına və "daşı ətəyindən töküb" lazımi dəstəyi göstərəcəyinə ümid edir.

Başqa məsələ isə budur ki, Tramp indiyə kimi verdiyi bir çoxu vədi yerinə yetirə bilməyib. Ən azından Rusiya- Ukrayna müharibəsinin yaxın müddətdə başa çatacağına dair sözlər özünü doğrultmayıb. Odur ki, ola bilsin, Tramp və nümayəndələri Şərqi Avropakı durumla bağlı daha ehtiyatlı danışmaq və əvvəl verilən vədləri unutdurmaq barədə qərar qəbul ediblər.

Uitkofun dediklərindən belə çıxır ki, Trampın savaşı bitirmək üçün hələ üç il vaxtı var. Düşünürəm ki, o, bunu bacaracaq və səlahiyyət müddətini başa vurmazdan əvvəl Nobel mükafatına layiq görüləcək.

Kənan Novruzov