“Türk Avropa Birliyi“ və ortaq valyuta? Türkiyəli ekspertdən TƏHLİL

"Ankara hesab edir ki, Qazaxıstan coğrafiyası, iqtisadi gücü və Mərkəzi Asiyadakı təsiri ilə Türk Dövlətləri Təşkilatının əsas ölkəsinə çevrilib..."

Mayın 15-də Türküstanda Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) qeyri-rəsmi sammiti keçirilib. Sammitin əsas mövzusu süni intellekt və rəqəmsal transformasiya olub.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "baq.kz" nəşri məlumat yayıb.

Nəşr yazır ki, qlobal geosiyasi gərginlik və texnoloji rəqabət fonunda türk dünyasında artıq təkcə iqtisadi əməkdaşlıq deyil, yeni güc mərkəzinin formalaşdırılması da müzakirə olunur. Türkiyənin Korkut Ata Osmaniyə Universitetinin beynəlxalq münasibətlər kafedrasının müəllimi, doktor Emrah Kaya bildirib ki, gələcəkdə türk dövlətləri ortaq bazar, vahid iqtisadi məkan və hətta ümumi valyuta ideyasını gündəmə gətirə bilər.

Süni intellekt inteqrasiyanın yeni istiqamətidir

Ekspertin fikrincə, dünya yeni mərhələyə daxil olur və burada əsas rol süni intellektə məxsus olacaq. Buna görə də TDT sammitində ilk dəfə bu mövzu əsas gündəmə çevrilib. "Türk dövlətləri üçün bu, sadəcə texnologiya deyil, gələcək təsir imkanları məsələsidir. Əvvəllər inteqrasiya mədəniyyət, iqtisadiyyat və siyasət üzərində qurulurdu, indi buna süni intellekt də əlavə olunur", - deyə Kaya bildirib.

O xatırladıb ki, Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayev hələ 2022-ci ildə TDT-nin Rəqəmsal Transformasiya Mərkəzinin və İnvestisiya Fondunun yaradılmasını təklif edib.

"Qazaxıstan türk dünyasının açar ölkəsidir"

Emrah Kaya bildirib ki, Ankara Qazaxıstanı TDT-nin gələcəyi baxımından əsas dövlət hesab edir. "Bu, həm Rusiya, həm də Çinlə sərhədi olan yeganə dövlətdir. Regionun ən böyük iqtisadiyyatı, zəngin resursları və böyük insan potensialı var. Türk dünyası yeni güc mərkəzinə çevrilərsə, Qazaxıstan bu prosesin əsas mühərriklərindən biri olacaq", - deyə ekspert vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Türkiyə Qazaxıstanın təhlükəsizliyini və sabitliyini öz strateji dayanıqlığının bir hissəsi sayır.

"Türk Avropa Birliyi" mümkündür?

Ekspert bildirib ki, türk dünyasında daha dərin inteqrasiya ssenariləri artıq müzakirə olunur. Gələcəkdə ortaq bazar, sərbəst hərəkət və vahid iqtisadi məkanın yaradılması mümkün hesab edilir. "Bəli, "Türk Avropa Birliyi" ssenarisi müzakirə olunur. Amma bu yalnız ümumi razılıq əsasında mümkündür", - deyə Kaya bildirib.

Onun sözlərinə görə, ortaq valyuta ideyası hələ uzunmüddətli perspektiv hesab olunur. Bunun üçün güclü iqtisadi inteqrasiya, maliyyə siyasətinin koordinasiyası və hətta ümumi Mərkəzi Bank lazımdır. Ekspert hesab edir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı artıq tədricən müstəqil siyasi və geosiyasi mərkəzə çevrilməyə başlayır.