Türkiyə ilə rəqabət: yəhudi dövləti İrandan sonra özünə daha bir düşmən qazanıb

İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ-a planlaşdırılmamış səfər edir. Danışıqların əsas mövzusu ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının İsrail mallarına 17 faiz rüsum tətbiqini vəd edən yeni gömrük siyasəti olacaq. Bu, yəhudi dövlətini son aylarda əhəmiyyətli regional rəqib kimi ortaya çıxan Türkiyədən daha həssas vəziyyətə salacaq. Ankara artıq iddia edir ki, ABŞ-nın yeni tarif siyasəti ona dünya tədarük zəncirlərinin əhəmiyyətli hissəsinin özünə keçmək imkanı verəcək.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Nezavisimaya qazeta” yazıb.
Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
Netanyahu və Tramp arasında görüş aprelin 7-nə planlaşdırılıb. İsrail baş nazirinin səfəri xarici liderin Ağ evlə yeni tarifləri ləğv etmək üçün ilk danışıqlar cəhdi olacaq.
Netanyahu Vaşinqtona səfər dəvətini Amerika prezidenti ilə telefon danışığı zamanı alıb, söhbət gömrük siyasətindən gedib. Amerika İsrail malları üçün böyük bir bazardır və yəhudi dövlətinin ümumi ixracının 28 faizini təşkil edir. İndi ABŞ-nın 47-ci prezidentinin elan etdiyi tədbirlərdən sonra İsrail mallarına 17 faiz rüsum tətbiq edilir. İsrail Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, bu, İsrail texnologiyası və tibbi avadanlıqlarının ixracına zərbə vuracaq.
Bibinin rəhbərlik etdiyi hökumət digər Yaxın Şərq dövlətləri arasında İsrailin ABŞ-nın yeni gömrük siyasəti baxımından ən həssas mövqelərdən birində olmasından narahat olmaya bilməz. Məsələn, yəhudi dövləti ilə rəqabət aparan Türkiyə üçün Tramp administrasiyası 10 faizlik aşağı tariflər müəyyən edib ki, bu da Ankara üçün üstünlük hesab edilir.
Türkiyənin maliyyə sektorundakı TASS mənbəsi bildirib:
“Hazırda ABŞ-nın yeni ticarət siyasətində müsbət perspektivlər görürük. Fakt budur ki, Amerika administrasiyasının bu cür tədbirləri logistikaya, beynəlxalq təchizat zəncirlərinə təsir göstərəcək".
Ankaranın fikrincə, onların əhəmiyyətli hissəsi Türkiyədə cəmləşəcək.
“Əslində burada sadə riyazi mülahizələr işləyir, - Rusiya agentliyinin mənbəsi əsaslandırıb. - ABŞ-nın daha yüksək tariflərinə tabe olan ölkələr, Türkiyə kimi ixracatı minimum 10 faiz dərəcəsinə tabe olan və sərbəst ticarət müqavilələri olan ölkələr vasitəsilə ticarət etməyə meylli olacaqlar".
İsrail və Türkiyə son aylarda getdikcə daha çox rəqabət aparır. Ankara Dəməşqdə müvəqqəti hökumətlə birgə müdafiə paktının bir hissəsi olaraq Suriyada qüvvələr yerləşdirə biləcəyi ən azı üç hava bazasını nəzərdən keçirib. Bu fonda İsrail təyyarələri ssenarinin qarşısını almaq üçün Suriyanın mərkəzindəki bazalara bir sıra kütləvi zərbələr endirib. Yəhudi dövlətinin hədəfinə keçmiş prezident Bəşər Əsəddən qalan silah anbarları və əvvəlki hökumətin hərbi obyektləri, o cümlədən paytaxt bölgəsi yaxınlığında yerləşən tədqiqat mərkəzi daxil idi.
İsrail rəsmiləri kütləvi hücumun yəhudi dövlətinin sərhədləri yaxınlığında özünə sabit baza təmin etməyə çalışan Türkiyənin maraqlarına qarşı yönəldiyini gizlətməyə cəhd göstərməyib. Xarici işlər naziri Gideon Saar birbaşa Türkiyəni Yaxın Şərqin bir sıra bölgələrində “mənfi rol” oynamaqda ittiham edib:
“Onlar Suriyanı Türkiyənin protektoratına çevirmək üçün əllərindən gələni edirlər. Aydındır ki, bu, onların niyyətidir".
Netanyahunun ABŞ-a səfəri zamanı Türkiyənin öz təsir imkanlarını genişləndirməsi məsələsi, çox güman ki, aktual mövzulardan biri olacaq. Baş nazir və Tramp arasında ünsiyyət üçün eyni dərəcədə vacib məsələ İsrail və ABŞ-nın yeni nüvə müqaviləsi olduğu düşünülür. O, Ağ evi regional düşmənin nüvə obyektlərinə qarşı hərbi əməliyyatı təsdiqləməyə inandırmaq istəyir.
İsrail təhlükəsizlik güclərindəki mənbə Vaşinqtonda yerləşən “Al-Monitor” nəşrinə deyib:
“İsrailin ABŞ prezident administrasiyası ilə məsləhətləşmədən İran hədəflərini vurmayacağı açıq-aydındır. Xüsusən də danışıqlar davam edirsə, Amerika və Avropa rəsmiləri ilə danışanda onların İranın dayanma taktikası ilə bağlı narahatlığını hiss edirsən ki, bu da gələcək danışıqları və onların nüvə proqramının irəliləməsini daha da çətinləşdirir”.
İndi Vaşinqton və Tehran gələcək danışıqların birbaşa və ya vasitəçilər vasitəsilə aparılacağını müzakirə edirlər. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi aprelin 6-da deyib:
“Daim güc tətbiq etməklə hədələyən və müxtəlif rəsmiləri vasitəsilə ziddiyyətli mövqelər ifadə edən tərəflə birbaşa danışıqların heç bir mənası yoxdur”.
İranın Ali lideri Xamnəi Birləşmiş Ştatların təkrar təhdidləri fonunda silahlı qüvvələrin yüksək döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirilməsinə əmr edib. Eyni zamanda, İraq, Küveyt, Qətər, Əmirliklər, Türkiyə və Bəhreynə bildirişlər göndərilib ki, Amerika əməliyyatına istənilən yardım, o cümlədən onların hava məkanından və ya ərazisindən istifadə icazəsi İran tərəfindən düşmənçilik kimi qiymətləndiriləcək və ciddi nəticələrə gətirib çıxaracaq.
Y. QACAR