Türkiyə S 400 lərdən imtina edir?

Türkiyə və ABŞ Ankaraya çatdırılan Rusiya S-400 hava hücumundan müdafiə sistemlərinin Fars körfəzi ölkələrindən birinə təhvil verilməsini müzakirə edirlər.

Azpost.info bildirir ki, bu barədə “Hürriyet” qəzeti yazır.

Nəşrin köşə yazarı Hande Fıratın sözlərinə görə, Türkiyə ABŞ-ın CAATSA sanksiyalarından azad olmaq istəyir və Vaşinqtonu qane edəcək hüquqi həll yolu axtarır. S-400-lərin deaktivləşdirilməsi, buraxılış sistemlərinin sökülməsi və ya S-400-lərin Türkiyədə ABŞ-ın nəzarəti altında deaktiv edilmiş vəziyyətdə saxlanması kimi variantlar CAATSA-nın ləğvi üçün ABŞ-ın hüquqi tələblərinə cavab vermir.

Buna görə də, Fırat qeyd edir ki, S-400-lərin Türkiyədən fiziki olaraq çıxarılması məsələsi müzakirə olunur.

Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemlərinin Fars körfəzi bölgəsindəki üçüncü ölkəyə satılması üçün həll yolu da müzakirə olunur. Bundan əlavə, bəzi Türkiyə media orqanları BƏƏ-ni sistemlərin ehtimal olunan alıcısı kimi göstərirlər.

Türkiyəyə CAATSA məhdudiyyətləri ölkənin F-35 beşinci nəsil qırıcı təyyarələrinin istehsal proqramından kənarlaşdırılmasına və bu təyyarələrin alınmasına qadağa qoyulmasına səbəb olub. Hürriyet qəzetinin qeyd etdiyi kimi, CAATSA-nın ləğvi təkbaşına Türkiyə üçün bu məsələni avtomatik olaraq həll etmir. Bundan əlavə, ABŞ Konqresi 2021-ci maliyyə ili Milli Müdafiə Səlahiyyəti Qanununa (2021 maliyyə ili NDAA) Türkiyəyə F-35 çatdırılmasını məhdudlaşdıran müddəaları daxil edib. “Buna görə də, CAATSA sanksiyaları ləğv edilsə belə, Türkiyənin F-35 proqramına qayıtması yenə də əlavə siyasi, texniki və hüquqi prosedurların tamamlanmasını tələb edəcək. Bunlar iki fərqli hüquqi prosesdir”, – deyə Fırat qeyd edir.

Bu müddəaların ləğvi qanuna düzəlişlər edilməsini və ya Türkiyəni məhdudiyyətlərdən azad edən ayrıca bir müddəanın qəbul edilməsini tələb edəcək. Bu, Ağ Evin iştirakını tələb edəcək və Ağ Ev Konqresi Türkiyənin müvafiq tələblərə əməl etdiyinə və F-35 alışını yenidən nəzərdən keçirmək üçün heç bir hüquqi maneə olmadığına inandırmalı olacaq. Bundan əlavə, Pentaqon və digər qurumlar da qiymətləndirmələrini aparmalı və bu məsələ ilə bağlı nəticələrini təqdim etməlidirlər. Yalnız hadisələr müsbət inkişaf edərsə, Türkiyənin artıq pulunu ödədiyi, lakin hələ almadığı altı F-35-in əsas məsələsi ilə bağlı yaxın gələcəkdə həll gözləyə bilərik. Türkiyənin proqrama qayıtması ikinci dərəcəli məsələdir.

Ankarada keçirilən NATO sammiti zamanı ABŞ prezidenti Donald Tramp Amerikanın CAATSA sanksiyalarını ləğv edəcəyini bildirdi. F-35 məsələsinə gəldikdə isə, o, nikbin olsa da, eyni dərəcədə aydın cavab verməyib və bu məsələ ilə bağlı qiymətləndirmə aparılacağını və hələlik heç bir qərarın verilmədiyini bildirib.

Aydın Əliyev

AzPost.az