Icma.az
close
up
RU
Universitetlərin reytinq fırıldağı: Cəmiyyət necə aldadılır? DETALLAR

Universitetlərin reytinq fırıldağı: Cəmiyyət necə aldadılır? DETALLAR

Demokrat.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

“Azərbaycan ali təhsil sistemində son illər beynəlxalq reytinqlərə daxil olma tendensiyası müəyyən dinamika yaratsa da, bu nəticələrin ictimaiyyətə təqdim edilmə forması çox zaman manipulyativ xarakter daşıyır və gerçək keyfiyyət göstəricilərini gizlədir. Təhlil göstərir ki, universitetlərimizin “dünya reytinqinə düşməsi” əsasən texniki və formal göstəricilərlə əldə olunur, lakin bu, elmi potensialın, tədris keyfiyyətinin və beynəlxalq akademik nüfuzun real artımını ifadə etmir”.
Bunu Demokrat.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib. O bildirib ki, rəsmi məlumatlara əsasən, 2025-ci il Times Higher Education (THE) reytinqində Bakı Dövlət Universiteti 1501+, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti isə 900–1000 diapazonunda yer alıb. İlk baxışda bu, uğur kimi təqdim edilir:
“Lakin müqayisə göstərir ki, həmin pillələrdə Qana, Keniya, Tanzaniya, Nepal və Nigeriya kimi inkişaf etməkdə olan ölkələrin universitetləri də eyni göstəricilərlə yer alır. Məsələn, University of Nairobi və University of Dar es Salaam bu sıralamada eyni diapazonda olsalar da, onların illik elmi nəşr sayı 2500-dən çox, beynəlxalq əməkdaşlıq layihələrinin sayı isə 100-dən yuxarıdır. Azərbaycan universitetlərinin isə 2024-cü ildə Scopus və Web of Science bazalarında cəmi 870 məqaləsi qeydə alınıb ki, bu da region ölkələri — Qazaxıstan (4500), Gürcüstan (2200), Özbəkistan (1900) göstəricilərindən dəfələrlə aşağıdır.
“Təhsil haqqında” Qanunun 14-cü maddəsinə görə, ali təhsilin əsas vəzifələrindən biri “elmi-tədqiqat fəaliyyətinin inkişafını təmin etmək”dir. Amma reallıqda universitetlərdə elmi tədqiqat sahəsi ya formal xarakter daşıyır, ya da idarəetmə strukturları bu istiqaməti prioritet hesab etmir. Bəzi rektorluqlar reytinqə düşmək üçün süni şəkildə xarici elmi bazalarda öz adlarını qeyd etdirir, bir sıra hallarda isə akademik əməkdaşlıqlar yalnız “ad mübadiləsi” səviyyəsində qalır. Yəni reytinq sistemi mahiyyətcə elmi rəqabət deyil, “reputasiya oyunu”na çevrilib”.
Ekspert qeyd edib ki, universitetlərin sayının çoxluğu keyfiyyətin süni şəkildə parçalanmasına səbəb olur.:
“Hazırda Azərbaycanda 43 ali təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir, halbuki onların yalnız 12-si minimum beynəlxalq akademik göstəricilərə cavab verir. Qalanları əsasən tələbə qəbulu və diplom paylanması ilə məşğul olur. “Elm haqqında” Qanunun 3-cü maddəsində göstərilir ki, elmi fəaliyyət təhsil prosesinin tərkib hissəsi olmalıdır, amma ölkədə fəaliyyət göstərən universitetlərin yarısından çoxu elmi fəaliyyətlə məşğul deyil. Bu o deməkdir ki, on minlərlə tələbə yalnız təkrarolunan, praktik faydası az olan biliklərlə ali təhsili başa vurur.
Dünya təcrübəsi bu məsələdə tam fərqli yanaşma göstərir. Məsələn, Finlandiyada cəmi 5 dövlət universiteti, Estoniyada 6, İrlandiyada 8 universitet fəaliyyət göstərir. Lakin həmin universitetlər beynəlxalq səviyyədə reytinqlərin ilk 300-lüyündə təmsil olunur, çünki dövlət azsaylı, amma yüksək səviyyəli universitet modeli seçib. Onların məqsədi rəqəmləri artırmaq yox, elmi məhsuldarlığı dərinləşdirməkdir. Azərbaycanda da bu istiqamətdə universitetlərin konsolidasiyası — yəni birləşdirilməsi və ixtisaslaşması zəruridir. Məsələn, regional universitetlər birləşdirilərək “Milli Tədqiqat Universitetləri” formatına salınarsa, həm resurslar optimallaşar, həm də elmi fəaliyyət mərkəzləşər”.
Kamran Əsədovun sözlərinə görə, universitet rəhbərliklərinin manipulyasiyası isə əsasən kommunikasiya səviyyəsində özünü göstərir:
“Onlar “reytinqə daxil olmaq” faktını tədris və elmi nailiyyət kimi təqdim edir, lakin reytinqin hansı göstəricilər əsasında formalaşdığını cəmiyyətə izah etmirlər. Times, QS və CWTS Leiden reytinqləri yalnız elmi nəticələri deyil, həm də reputasiya, beynəlxalq əməkdaşlıq və sənaye gəlirləri göstəricilərini hesablayır. Universitetlər bu indikatorlardan bir-ikisində minimal artım əldə edərək, onu ümumi “uğur” kimi təqdim edir. Əslində isə universitetin öz tədqiqat bazası, patent sayı, məzunların məşğulluğu kimi əsas sahələrdə ciddi inkişaf yoxdur. Bu, ictimaiyyətdə yanlış təsəvvür yaradır və təhsildə hesabatlılıq prinsipini pozur”.
Cavidan Mirzəzadə
Demokrat.az
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:109
embedMənbə:https://demokrat.az
archiveBu xəbər 11 Oktyabr 2025 19:17 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri