“Uşağın beyni “quruyur” Ekspert dəhşətli faktlar açıqladı

Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Elmin Nuri 16 yaşadək uşaqların sosial şəbəkələrdə şəxsi hesab açmasının məhdudlaşdırılmasından danışarkən deyib.

Onun sözlərinə görə, Avropa ölkələri, ABŞ-nin bəzi ştatları, Asiyanın inkişaf etmiş dövlətləri, hətta informasiya texnologiyaları sahəsində qabaqcıl olan ölkələr də bu istiqamətdə addımlar atıblar.

Ekspertin fikrincə, məsələnin bir deyil, bir neçə tərəfi var: 

“Biz çox vaxt məsələnin yalnız bir detalına diqqət yetiririk. Halbuki problemin kökü tamam başqadır. Bu gün 16 yaşadək uşaqların sosial şəbəkələrdən istifadəsinin məhdudlaşdırılması, əslində, onların zehninin qorunması deməkdir”. 

Elmin Nuri bildirib ki, sosial şəbəkələrdən gələn fasiləsiz informasiya axını insanın alqoritmik düşünmə qabiliyyətinə, təxəyyülünə və ümumilikdə zehni inkişafına ciddi təsir göstərir:

“Məsələnin neyropsixoloji tərəfi daha vacibdir. Bu mövzuda danışarkən adətən vurğulayırıq ki, sosial şəbəkələrdə uşaqlar zərərli məzmunla qarşılaşır, onların psixologiyası mənfi təsirlərə məruz qalır və müxtəlif anti-dəyərlər aşılanır. Bunların hamısı doğrudur. Amma problemin ən ciddi tərəfi məhz neyroloji və neyropsixoloji təsirlərdir.

Bir dəfə bu mövzuda müzakirə zamanı mənə belə bir sual verdilər: “Əgər 16 yaşa qədər sosial şəbəkələr qadağan edilirsə, 16 yaşdan sonra istifadəyə icazə veriləndə bunun nə faydası olacaq? Uşaq dahiyə çevriləcəkmi?” Mən cavab verdim ki, xeyr, dahiyə çevrilməyəcək. Amma ən azından ciddi savadsızlıq riskindən qorunacaq. Çünki 16 yaşa qədər sosial şəbəkələrdən və smart cihazlardan istifadənin məhdudlaşdırılması, obrazlı desək, uşağın beyninin “qurumasının” qarşısını almaq deməkdir”.

Ekspert qeyd edib ki, bu gün xüsusilə abituriyentlərin valideynləri ciddi narazılıq edirlər:

“Deyirlər ki, uşağı hazırlığa göndərirlər, böyük vəsait xərcləyirlər, amma nə qədər oxusa da, öyrəndikləri yadda qalmır. Bunun səbəblərindən biri məhz həddindən artıq informasiya yüküdür. İnformasiya seli zehni tıxanıqlıq yaradır. Zehni tıxanıqlıq isə həm fizioloji, həm psixoloji, həm də təfəkkür baxımından ciddi problemlərə səbəb olur”. 

O vurğulayıb ki, buna kifayət qədər nümunə görmək mümkündür. Məsələn, uşaq illərlə hazırlığa gedir, gecə-gündüz çalışır, amma qəbul imtahanında gözlənilən nəticəni göstərə bilmir. 

E.Nurinin sözlərinə görə, belə hallarla tez-tez qarşılaşır: “Bunun səbəblərindən biri də uşaqların uzun müddət paralel şəkildə sosial şəbəkələrin və sürətli informasiya axınının təsiri altında qalmasıdır. Məhz buna görə uşaqların müəyyən yaşa qədər sosial şəbəkələrin mənfi təsirlərindən qorunması vacibdir”.

Həmidə İbrahimova