Uşaq məktəbə getməzdən əvvəl nələri bilməlidir?

Mütəxəssislər bildirirlər ki, uşağın məktəbə hazırlığında əlifbanı əzbərləməkdən daha vacib bir bacarıq var - uduzmağı bacarmaq. Bəli, valideynlər çox vaxt məktəbəqədər uşaqlara vurma cədvəlini öyrətməyə çalışsalar da, ən əsas şeyi məğlubiyyəti ləyaqətlə qəbul etməyi və səhvdən sonra yenidən ayağa qalxmağı öyrətməyi unudurlar.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bu bacarıq olmadan hətta çox bilikli birinci sinif şagirdi belə ilk aylarda dərslərə marağını itirə bilər. Psixoloqlar qeyd edir ki, məktəbə uyğunlaşma problemlərinin böyük hissəsi uşağın hərfləri bilməməsi ilə deyil, emosiyalarını idarə edə bilməməsi ilə bağlıdır.

Məktəbdə uşaq yalnız istədiyini deyil, həm də etməli olduğunu yerinə yetirməlidir və bu, müəyyən iradi hazırlıq tələb edir. Mütəxəssislər valideynlərə məsləhət görür ki, ilk növbədə darıxdırıcı yazı tapşırıqlarını kənara qoyaraq uşaqda “özünüidarəetmə” bacarıqlarını inkişaf etdirsinlər. Çox vaxt böyüklər itaətkarlıqla məktəbə hazırlığı səhv salırlar, halbuki bunlar fərqli anlayışlardır.

Müəllimlər üçün uşağın 2-3 mərhələli tapşırıqları yerinə yetirə bilməsi və başladığı işi sona çatdırması, bütün dinozavrların adını sadalamaqdan daha önəmlidir. Evdə sadə bir test aparmaq tövsiyə olunur: uşaq ən azı 15 dəqiqə ərzində nəzarətsiz şəkildə monoton, lakin vacib bir işi (məsələn, fiquru boyamaq və ya xətləmək) yerinə yetirə bilirmi? Əgər bacarırsa, bu, yaxşı göstəricidir. Əks halda, 35 dəqiqəlik dərs onun üçün çətin keçə bilər. Digər mühüm bacarıq isə ünsiyyət qurmaqdır.

Bu, sadəcə nəzakətli sözlərdən ibarət deyil. Gələcək birinci sinif şagirdi mübahisədən sonra barışmağı, dava etmədən razılaşmağı və lazım olduqda tanımadığı böyüklərdən kömək istəməyi bacarmalıdır.

Müəllimə yaxınlaşmaqdan çəkinən və ya mövzunu başa düşmədiyini deməyə qorxan uşaqlar tez bir zamanda dərs prosesindən geri qalırlar. Maraqlıdır ki, məktəbə hazırlığın əsas bacarıqları intellektual deyil, məişət sahəsinə aiddir. Müəllimlər deyirlər ki, onlar “ev uşağını” cəmi 5 dəqiqəyə tanıyırlar. Öz paltarını geyinə bilməyən və ya sağ-sol ayaqqabını qarışdıran uşaq bədən tərbiyəsi və gəzinti zamanı ciddi stress yaşayır.

Eyni zamanda, müstəqillik birdən-birə yaranmır. Əgər valideyn hər gün uşağın çantasını özü yığırsa və ayaqqabısının bağını bağlayırsa, uşaq bu bacarıqları qazana bilməyəcək. Ona səhv etmək imkanı vermək vacibdir hətta bu o demək olsa belə ki, o gün məktəbə nəyisə unutmuş halda gedəcək. Hazırlıq səviyyəsinin daha bir vacib göstəricisi isə uşağın qəti şəkildə “yox” deyə bilməsidir.

Yeni mühitdə o, digər uşaqların təzyiqi ilə qarşılaşa bilər. Özünə güvənən, fikrinə hörmət edilən və zorla nəyəsə məcbur edilməyən uşaq şəxsi sərhədlərini daha yaxşı qoruyur. Bu bacarıq olmadan isə ən geniş biliklər belə uşağı psixoloji çətinliklərdən qoruya bilməz. Valideynlər rejim məsələsini də unutmamalıdırlar. Əgər uşaq gec yatmağa öyrəşibsə, birdən-birə səhər tezdən oyanmağa uyğunlaşa bilməyəcək. Buna görə də yuxu rejimini ən azı bir ay əvvəl dəyişmək tövsiyə olunur.

Uşağı eyni anda hər şeyi öyrətməyə çalışmaq əks effekt verə bilər. 6 yaşlı uşağın diqqətini 10-15 dəqiqədən çox saxlamaq çətindir. Buna görə qısa fasilələr vermək daha effektivdir. Nəhayət, hazırlığın ən vacib elementi evdəki atmosferdir. Əgər valideynlər məktəblə bağlı narahatlıq keçirirsə, uşaq bunu dərhal hiss edir.

Məktəb haqqında müsbət danışmaq, uşaqlıq xatirələrini bölüşmək və “məktəb oyunu” oynamaq uşağın adaptasiyasını asanlaşdırır. Məktəb qəhrəmanlıq yeri deyil. Bu, həyatın sadəcə yeni bir mərhələsidir və valideynin əsas vəzifəsi uşağın bu yolu müstəqil şəkildə keçməyi öyrənməsinə kömək etməkdir.