Icma.az
close
up
RU
Uşaqların inkişafı təkcə fiziki sağlamlıqla ölçülmür KONKRET

Uşaqların inkişafı təkcə fiziki sağlamlıqla ölçülmür KONKRET

Icma.az bildirir, Konkret.az saytına əsaslanaraq.

“Ümumiyyətlə uşaqların inkişafi təkcə yaxşı qidalanması, dərs oxuması və ya fiziki cəhətdən sağlam olması ilə ölçülmür. Hazırkı dövrdə bir uşağın həqiqi inkişafı onun həm bədən sağlamlığının, həm də psixoloji vəziyyətinin paralel şəkildə formalaşması ilə mümkündür. Yorğun, yuxusuz, hərəkətsiz, emosional boşluq içində yaşayan bir uşaq nə qədər yaxşı geyinsə də, nə qədər yaxşı məktəbdə oxusa da, daxilən sağlam formalaşa bilmir.

Bu gün uşaqlar əvvəlki nəsillərdən daha fərqli bir mühitdə böyüyürlər. Onların həyatında rəqəmsal texnologiyalar, telefon, sosial şəbəkələr, sürətli informasiya axını və davamlı müqayisə mühiti var. Bu isə onların həm fiziki, həm də psixoloji inkişafına birbaşa təsir edir. Əgər əvvəllər uşaqlar daha çox həyətə çıxır, qaçır, oynayır, insanlarla canlı ünsiyyət qururdularsa, indi bir çox uşaq gününün böyük hissəsini ekran qarşısında keçirir. Bu vəziyyət həm bədən hərəkətliliyini azaldır, həm də emosional yorğunluq yaradır. Çünki sosial şəbəkələr uşaqlara və yeniyetmələrə həyatın reallığını yox, bəzədilmiş hissəsini göstərir.

Nəticədə onlar özlərini başqaları ilə müqayisə etməyə başlayırlar, özlərini kifayət qədər yaxşı, gözəl, uğurlu və ya dəyərli hiss etmirlər. Bu isə zamanla özgüvən zəifliyi, narahatlıq, emosional gərginlik yaradır”.

Bu fikirləri psixoloq Dilruba Həsənova KONKRET.az-a açıqlamasında səsləndirib:

“Amma məsələ texnologiyanın özündə deyil. Xüsusilə gecə saatlarına qədər telefon istifadəsi, sosial mediaya həddindən artıq bağlanmaq, real münasibətlərdən uzaqlaşmaq uşaq və yeniyetmələrdə emosional boşluq yaradan əsas səbəblər sırasındadır. Bu halda ailə mühiti həlledici rol oynayır. Çünki uşaq ilk davranış modelini məhz ailədə öyrənir. Əgər ailədə sevgi, diqqət, sabitlik, hörmət və s varsa, uşaq xarici mühitin hər hansı təsirlərinə daha dayanıqlı olur. Amma əgər ailədə daimi gərginlik davam edirsə bu uşağın daxilində dərin boşluqlar yaradır. Belə uşaqlar bəzən bunu sözlə ifadə edə bilmirlər, amma davranışları ilə göstərirlər. Onlar ya aqressiv olur, ya özlərinə qapanırlar. Dəyər hissini xaricdən almağa başlayırlar”.

Psixoloq qeyd edir ki,təhsil sistemi də bu inkişaf prosesində çox mühüm rol oynayır.

“Əgər bir uşaq yalnız qiymət almağı, yarışmağı, müqayisə olunmağı və daim nəyisə sübut etməyi öyrənirsə, o zaman o, həyatı inkişaf yeri kimi yox, təzyiq və qiymətləndirilmə sahəsi kimi qavramağa başlayır .

Uşaq təkcə akademik biliklə yox, eyni zamanda emosional savadla, empati və məsuliyyət hissi ilə də böyüməlidir. Əks halda savadlı, amma emosional cəhətdən zəif, intellektual və daxildən kövrək bir nəsil formalaşır.
Sosial çevrə də uşağın kimliyinin formalaşmasına çox ciddi təsir göstərir. Xüsusilə yeniyetməlik dövründə insan üçün “mən kiməm?” sualı çox vaxt “məni başqaları necə görür?” sualına çevrilir. . Dost çevrəsi, qəbul olunmaq ehtiyacı bu dövrdə çox güclü olur. Əgər uşaq sağlam, dəstəkləyici və hörmətli bir çevrədədirsə, bu onun özünə münasibətini müsbət formalaşdırır. Amma alçaldan, lağ edən və süni uğura fokuslanan çevrələr uşağın daxili dəyər hissini sarsıda bilir”.

D.Həsənova vurğulayır ki, bütün bunlara görə valideynlərin və müəllimlərin üzərinə çox ciddi məsuliyyət düşür.

“Uşağa sağlam həyat tərzi öyrətmək yalnız tez yat , telefona baxma , idman et, ders oxu deməklə olmur. Uşaq əvvəlcə bunu yaşamalı, görməli və hiss etməlidir. Valideyn özü bütün gün telefonda olub, uşağa ekran qadağası qoya bilməz. Evdə emosional ünsiyyət yoxdursa, uşağın daxili dünyası ilə maraqlanmadan yalnız qayda qoymaq da nəticə vermir. Uşağın həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığı üçün evdə müəyyən sabitlik olmalıdır. Yuxu saatı, qidalanma, hərəkətlilik, açıq hava, ailə söhbətləri, birgə vaxt keçirmək, ekran balansı — bunların hamısı uşağın sinir sisteminə və daxili təhlükəsizlik hissinə təsir edir. Bununla yanaşı, uşaqlara emosiyaları tanımaq və ifadə etmək də öyrədilməlidir. Çünki bir çox uşaq və yeniyetmə pis davranmır, sadəcə nə hiss etdiyini başa düşmür və onu necə ifadə edəcəyini bilmir. Əsəbi olan, inciyən, qorxan və ya utanan uşaq bunu çox vaxt aqressiya, küsmək, qapanmaq və ya inadkarlıqla göstərir. Ona görə uşaqlara “özünü necə hiss edirsən?”, “səni nə incitdi?”, “bu vəziyyətdə başqa necə reaksiya verə bilərdin?” kimi suallar verilməlidir. Bu, onların emosional dayanıqlığını artırır və öz daxili dünyaları ilə əlaqə qurmağı öyrədir.

Eyni zamanda uşağa dəyərlər sistemi də sadəcə nəsihətlə yox, davranış modeli ile başa salınmalıdır .Uşaq dürüstlüyü, hörməti, mərhəməti, məsuliyyəti, özünü idarə etməyi və münasibət mədəniyyətini valideynin və müəllimin gündəlik davranışında görməlidir. Çünki uşaqlar deyiləni yox, gördüklərini daha dərindən mənimsəyirlər”.

Aynurə İsmayıl
KONKRET.az

P.S. Yazı Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “Uşaq və gənclərin fiziki və mənəvi inkişafı” mövzusuna uyğun olaraq dərc edilir.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:180
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 09 Aprel 2026 18:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see375

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see349

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see337

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see295

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see281

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see263

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see250

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see248

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see246

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see243

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see232

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see231

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see228

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see221

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see217

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see216

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see198

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see197

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see196

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri