Uşaqların sosial şəbəkələrə çıxışı: İmkanlar və təhlükələr

Uşaqların sosial şəbəkələrə çıxışı müasir dövrdə həm inkişaf fürsəti, həm də risk mənbəyi kimi qiymətləndirilir. İnternetin və mobil texnologiyanın geniş yayılması onların dünyagörüşünü artırır, ünsiyyət bacarıqlarını inkişaf etdirir, maraq dairələrinə uyğun məlumatlara asanlıqla çatma imkanı yaradır. Lakin bütün bunlarla yanaşı, sosial şəbəkələr uşaqların psixoloji, emosional və sosial inkişafına təsir edən ciddi təhlükələr də daşıyır. Bu səbəbdən uşaqların sosial mediadan istifadəsi təkcə texnoloji məsələyə deyil, həm də sosial, psixoloji və pedaqoji qiymətləndirməyə ehtiyac duyur.

Sosial şəbəkələr uşaqlara özünüifadə imkanı verir, onların kreativliyini artırır, həmyaşıdlarla ünsiyyət qurmalarına kömək edir. Onlayn icmalarda iştirak etmək uşaqların müxtəlif mövzular haqqında məlumatlanmasını, öz maraqlarına uyğun fəaliyyətlər tapmasını asanlaşdırır. Bəzi uşaqlar üçün internet, real həyatda çətinlik çəkdikləri sosial əlaqələri daha rahat formatda qurmaq imkanı yaradır. Bu, özünəinam hissinin güclənməsinə və sosial adaptasiyaya müsbət təsir göstərə bilər.

Sosial şəbəkələr nəzarətsiz olduqda ciddi risklər ortaya çıxır. Uşaqlar internet aləminə emosional və psixoloji cəhətdən tam hazır olmaya bilər, buna görə də onlayn təzyiq, zorakılıq, kibertəqib və manipulyasiya kimi hallara qarşı daha həssas olurlar. Həmyaşıdlar arasında müqayisə, izləyici və bəyənmə sayı ilə bağlı özünüdəyər problemi, sosial təcrid və depressiv əhval dəyişikliyi uşaqlar arasında getdikcə daha çox müşahidə edilir. Məlumat təhlükəsizliyi məsələsi də ciddi narahatlıq doğurur, çünki uşaqlar şəxsi məlumatlarını paylaşmağın nəticələrini tam anlamaya bilərlər və bu, onların təhlükəsizliyinə təhdid yarada bilər.

Uşaqların sosial şəbəkə istifadəsi tədricən vaxt idarəçiliyi problemlərinə də səbəb olur. Dərs vaxtının azalması, diqqət dağınıqlığı və yuxu rejiminin pozulması bu təsirlər arasında ən çox görünənlərdəndir. Uzun müddət ekrana baxmaq həm fiziki sağlamlığa, həm də davranış tərzinə mənfi təsir göstərə bilər. Sosial şəbəkələrdəki məzmunun uşaqların yaşına uyğun olmaması isə onların psixoloji inkişafına zərər verə bilər.

Bu səbəbdən uşaqların sosial şəbəkələrə çıxışını nə qadağa, nə də tam sərbəstlik yolu ilə idarə etmək məqsədəuyğundur. Ən doğru yanaşma nəzarət və azadlıq arasında sağlam balans yaratmaqdır. Valideynlər uşaqlarla açıq ünsiyyət qurmalıdır ki, onlar internetdə qarşılaşdıqları problemləri gizlətməsinlər. Sosial media istifadəsi üçün yaşa uyğun qaydalar müəyyən edilməli, ekran vaxtı məhdudlaşdırılmalı və uşaqlara rəqəmsal təhlükəsizlik bacarıqları öyrədilməlidir. Tənqid etmədən, danlamadan və mühakimə etmədən yanaşmaq uşağın valideyninə güvənməsini təmin edir və risklərin qarşısının alınmasında daha effektiv olur.

Nəticə olaraq, sosial şəbəkələr uşaqların inkişafı üçün həm imkanlar, həm də təhlükələr yaradır. Əsas məsələ uşaqları qorumadan onları internetdən uzaqlaşdırmaq deyil, rəqəmsal mühitdə təhlükəsiz davranmaq bacarığını formalaşdırmaqdır. Təhlükəsizlik, maarifləndirmə və düzgün müşahidə ilə sosial şəbəkələrdən istifadə uşaqlar üçün daha sağlam, faydalı və təhlükəsiz hala gətirilə bilər.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info