Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Uşaqların xəyali qəhrəmanı: Şaxta Baba və psixoloji təsirləri ARAŞDIRMA

Uşaqların xəyali qəhrəmanı: Şaxta Baba və psixoloji təsirləri ARAŞDIRMA

Sia Az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Uşaqlıq dövrü insan psixikasının formalaşmasında ən həssas və vacib mərhələlərdən biridir. Bu dövrdə uşaqlar real dünya ilə xəyali dünya arasında sərhədləri tam ayırd edə bilmədikləri üçün miflərə, nağıl qəhrəmanlarına və simvolik fiqurlara xüsusi inancla yanaşırlar. Bu baxımdan Şaxta Baba (Santa Klaus, Ded Moroz) kimi xəyali qəhrəmanlar bir çox mədəniyyətlərdə uşaqların emosional və sosial inkişafında mühüm rol oynayır. Lakin bu obrazın psixoloji təsirləri həm müsbət, həm də müəyyən hallarda mübahisəli aspektlərə malikdir.

Şaxta Baba obrazının mənşəyi və simvolik rolu

Şaxta Baba obrazı tarixi, dini və folklor elementlərinin sintezindən yaranmışdır. O, əsasən xeyirxahlıq, səxavət, mükafatlandırma və ədalət anlayışlarını simvolizə edir. Uşaqlar üçün Şaxta Baba “yaxşı davranışın mükafatlandırılması” ideyasını təcəssüm etdirən bir fiqurdur. Bu simvolizm uşaqların əxlaqi dəyərləri dərk etməsinə ilkin zəmin yaradır.

Bəs, psixoloji təsirləri nələrdir?

Psixoloji baxımdan Şaxta Baba kollektiv xəyali fiqur kimi uşağın daxili dünyasında təhlükəsizlik, möcüzə və sevinc hissləri yaradır. Xüsusilə erkən uşaqlıq dövründə bu cür obrazlar emosional rahatlıq və müsbət gözlənti formalaşdırır.
Uşaqların xəyali düşüncə mexanizmi və Şaxta Baba

Psixoloq Jan Piajenin inkişaf nəzəriyyəsinə görə, məktəbəqədər yaş dövründə uşaqlar simvolik düşüncə mərhələsində olurlar. Bu mərhələdə reallıq və xəyal sərhədləri tam formalaşmadığından, uşaqlar Şaxta Baba kimi obrazları real varlıq kimi qəbul edirlər.
Bu qəbul prosesi uşağın emosional ehtiyacları ilə sıx bağlıdır. Şaxta Baba təhlükəsizlik, diqqət və sevgi simvolu kimi çıxış edir. Uşaq üçün bu obraz dünyada yaxşılığın mövcud olduğuna dair inam yaradır və psixoloji rahatlıq təmin edir.

Müsbət psixoloji təsirlər

Şaxta Baba obrazının uşaqlara bir sıra müsbət psixoloji təsirləri mövcuddur:

1. Təsəvvür və yaradıcılığın inkişafı

Uşaqlar Şaxta Baba haqqında düşünərkən fantaziya qurur, hekayələr yaradır və xəyali dünyalarını genişləndirirlər. Bu proses onların yaradıcılıq qabiliyyətlərinin, simvolik düşüncə və abstrakt təfəkkürün inkişafına kömək edir.

2. Emosional sevinc və motivasiya

Yeni il və bayram dövrü uşaqlar üçün xüsusi emosional yüksəliş yaradır. Şaxta Baba ilə bağlı gözlənti sevinci artırır, müsbət emosiyalar isə uşağın psixoloji sağlamlığı üçün vacib amildir.

3. Sosial davranışların təşviqi

“Yaxşı uşaq olsan, Şaxta Baba sənə hədiyyə gətirəcək” kimi mesajlar uşaqlarda davranış nəzarətinin formalaşmasına təsir edir. Bu, erkən mərhələdə sosial qaydaların öyrənilməsinə kömək edə bilər.

Mənfi və riskli psixoloji təsirlər

Bununla yanaşı, Şaxta Baba obrazının bəzi hallarda mənfi təsirləri də müşahidə oluna bilər:

1. Reallıq və xəyalın qarışması

Müəyyən yaş mərhələsində uşaqlar Şaxta Babanın real olmadığını öyrəndikdə məyusluq, aldanmışlıq hissi yaşaya bilərlər. Bu vəziyyət xüsusilə valideynlərin mövzunu düzgün izah etmədiyi hallarda güvən probleminə səbəb ola bilər.

2. Şərti sevgi anlayışı

Əgər Şaxta Baba yalnız “itaətkarlıq” və “sözə baxmaq” şərti ilə təqdim edilərsə, uşaqda sevginin və dəyərin yalnız davranışa bağlı olduğu düşüncəsi formalaşa bilər. Bu isə uzunmüddətli psixoloji təsirlərə yol aça bilər.

3. Maddiyyata həddən artıq fokuslanma
Şaxta Baba obrazının yalnız hədiyyə gətirən fiqur kimi təqdim olunması uşaqlarda maddi gözləntilərin artmasına, bayramların mənəvi tərəfinin kölgədə qalmasına səbəb ola bilər.

Yaş mərhələlərinə görə psixoloji qəbul

Psixoloqların fikrincə, 3–6 yaş arası uşaqlar Şaxta Baba obrazını tam real qəbul edirlər. 7–9 yaş aralığında isə tənqidi düşüncə formalaşmağa başlayır və uşaq suallar verməyə başlayır. Bu mərhələdə valideynlərin doğru, yaşa uyğun izah verməsi olduqca önəmlidir. Şaxta Baba anlayışının simvolik məna daşıdığı izah edildikdə, uşaq üçün bu keçid daha sağlam baş verir.

Bəs, valideynlər nə etməlidir?

Şaxta Baba obrazını qorxu və təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməmək
Hədiyyəni davranışa görə “cəza-mükafat” sisteminə çevirməmək
Bayramın sevgi, paylaşma və birlik dəyərlərini ön plana çıxarmaq
Uşaq şübhə etdikdə, onu aldatmaq əvəzinə, yumşaq və simvolik izah vermək.

Şaxta Baba uşaqların psixoloji inkişafında mühüm rol oynayan xəyali qəhrəmandır. Doğru və balanslı yanaşma olduqda bu obraz uşaqlarda yaradıcılıq, sevinc və sosial dəyərlərin formalaşmasına müsbət təsir göstərir. Lakin valideynlərin və cəmiyyətin bu obrazdan istifadə forması onun psixoloji təsirinin müsbət və ya mənfi olmasını müəyyən edir. Əsas məqsəd uşağın emosional təhlükəsizliyini qorumaq və xəyali dünyanı sağlam şəkildə reallığa bağlamaqdır.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:140
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 24 Dekabr 2025 17:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see365

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see319

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see304

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see284

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see283

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see279

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see279

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see274

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see257

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see252

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see249

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see244

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see241

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see238

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see235

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see234

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see227

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see221

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see206

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri