Icma.az
close
up
RU
Uşaqların xəyali qəhrəmanı: Şaxta Baba və psixoloji təsirləri ARAŞDIRMA

Uşaqların xəyali qəhrəmanı: Şaxta Baba və psixoloji təsirləri ARAŞDIRMA

Sia Az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Uşaqlıq dövrü insan psixikasının formalaşmasında ən həssas və vacib mərhələlərdən biridir. Bu dövrdə uşaqlar real dünya ilə xəyali dünya arasında sərhədləri tam ayırd edə bilmədikləri üçün miflərə, nağıl qəhrəmanlarına və simvolik fiqurlara xüsusi inancla yanaşırlar. Bu baxımdan Şaxta Baba (Santa Klaus, Ded Moroz) kimi xəyali qəhrəmanlar bir çox mədəniyyətlərdə uşaqların emosional və sosial inkişafında mühüm rol oynayır. Lakin bu obrazın psixoloji təsirləri həm müsbət, həm də müəyyən hallarda mübahisəli aspektlərə malikdir.

Şaxta Baba obrazının mənşəyi və simvolik rolu

Şaxta Baba obrazı tarixi, dini və folklor elementlərinin sintezindən yaranmışdır. O, əsasən xeyirxahlıq, səxavət, mükafatlandırma və ədalət anlayışlarını simvolizə edir. Uşaqlar üçün Şaxta Baba “yaxşı davranışın mükafatlandırılması” ideyasını təcəssüm etdirən bir fiqurdur. Bu simvolizm uşaqların əxlaqi dəyərləri dərk etməsinə ilkin zəmin yaradır.

Bəs, psixoloji təsirləri nələrdir?

Psixoloji baxımdan Şaxta Baba kollektiv xəyali fiqur kimi uşağın daxili dünyasında təhlükəsizlik, möcüzə və sevinc hissləri yaradır. Xüsusilə erkən uşaqlıq dövründə bu cür obrazlar emosional rahatlıq və müsbət gözlənti formalaşdırır.
Uşaqların xəyali düşüncə mexanizmi və Şaxta Baba

Psixoloq Jan Piajenin inkişaf nəzəriyyəsinə görə, məktəbəqədər yaş dövründə uşaqlar simvolik düşüncə mərhələsində olurlar. Bu mərhələdə reallıq və xəyal sərhədləri tam formalaşmadığından, uşaqlar Şaxta Baba kimi obrazları real varlıq kimi qəbul edirlər.
Bu qəbul prosesi uşağın emosional ehtiyacları ilə sıx bağlıdır. Şaxta Baba təhlükəsizlik, diqqət və sevgi simvolu kimi çıxış edir. Uşaq üçün bu obraz dünyada yaxşılığın mövcud olduğuna dair inam yaradır və psixoloji rahatlıq təmin edir.

Müsbət psixoloji təsirlər

Şaxta Baba obrazının uşaqlara bir sıra müsbət psixoloji təsirləri mövcuddur:

1. Təsəvvür və yaradıcılığın inkişafı

Uşaqlar Şaxta Baba haqqında düşünərkən fantaziya qurur, hekayələr yaradır və xəyali dünyalarını genişləndirirlər. Bu proses onların yaradıcılıq qabiliyyətlərinin, simvolik düşüncə və abstrakt təfəkkürün inkişafına kömək edir.

2. Emosional sevinc və motivasiya

Yeni il və bayram dövrü uşaqlar üçün xüsusi emosional yüksəliş yaradır. Şaxta Baba ilə bağlı gözlənti sevinci artırır, müsbət emosiyalar isə uşağın psixoloji sağlamlığı üçün vacib amildir.

3. Sosial davranışların təşviqi

“Yaxşı uşaq olsan, Şaxta Baba sənə hədiyyə gətirəcək” kimi mesajlar uşaqlarda davranış nəzarətinin formalaşmasına təsir edir. Bu, erkən mərhələdə sosial qaydaların öyrənilməsinə kömək edə bilər.

Mənfi və riskli psixoloji təsirlər

Bununla yanaşı, Şaxta Baba obrazının bəzi hallarda mənfi təsirləri də müşahidə oluna bilər:

1. Reallıq və xəyalın qarışması

Müəyyən yaş mərhələsində uşaqlar Şaxta Babanın real olmadığını öyrəndikdə məyusluq, aldanmışlıq hissi yaşaya bilərlər. Bu vəziyyət xüsusilə valideynlərin mövzunu düzgün izah etmədiyi hallarda güvən probleminə səbəb ola bilər.

2. Şərti sevgi anlayışı

Əgər Şaxta Baba yalnız “itaətkarlıq” və “sözə baxmaq” şərti ilə təqdim edilərsə, uşaqda sevginin və dəyərin yalnız davranışa bağlı olduğu düşüncəsi formalaşa bilər. Bu isə uzunmüddətli psixoloji təsirlərə yol aça bilər.

3. Maddiyyata həddən artıq fokuslanma
Şaxta Baba obrazının yalnız hədiyyə gətirən fiqur kimi təqdim olunması uşaqlarda maddi gözləntilərin artmasına, bayramların mənəvi tərəfinin kölgədə qalmasına səbəb ola bilər.

Yaş mərhələlərinə görə psixoloji qəbul

Psixoloqların fikrincə, 3–6 yaş arası uşaqlar Şaxta Baba obrazını tam real qəbul edirlər. 7–9 yaş aralığında isə tənqidi düşüncə formalaşmağa başlayır və uşaq suallar verməyə başlayır. Bu mərhələdə valideynlərin doğru, yaşa uyğun izah verməsi olduqca önəmlidir. Şaxta Baba anlayışının simvolik məna daşıdığı izah edildikdə, uşaq üçün bu keçid daha sağlam baş verir.

Bəs, valideynlər nə etməlidir?

Şaxta Baba obrazını qorxu və təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməmək
Hədiyyəni davranışa görə “cəza-mükafat” sisteminə çevirməmək
Bayramın sevgi, paylaşma və birlik dəyərlərini ön plana çıxarmaq
Uşaq şübhə etdikdə, onu aldatmaq əvəzinə, yumşaq və simvolik izah vermək.

Şaxta Baba uşaqların psixoloji inkişafında mühüm rol oynayan xəyali qəhrəmandır. Doğru və balanslı yanaşma olduqda bu obraz uşaqlarda yaradıcılıq, sevinc və sosial dəyərlərin formalaşmasına müsbət təsir göstərir. Lakin valideynlərin və cəmiyyətin bu obrazdan istifadə forması onun psixoloji təsirinin müsbət və ya mənfi olmasını müəyyən edir. Əsas məqsəd uşağın emosional təhlükəsizliyini qorumaq və xəyali dünyanı sağlam şəkildə reallığa bağlamaqdır.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:155
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 24 Dekabr 2025 17:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see327

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see319

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see315

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see306

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see287

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see267

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see254

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see249

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see248

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see247

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see242

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see219

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see219

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see213

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see204

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see198

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see195

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see183

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see183

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri