Uşaqlarla pul haqqında necə danışmalı?

Bir çox valideyn pul mövzusunda danışmaqdan çəkinir, sanki bu mövzu ya utandırıcıdır, ya da uşaqlar üçün hələ tezdir. Halbuki uşaqlar ailədəki atmosferi böyüklərin düşündüyündən daha həssas şəkildə hiss edirlər.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, uşaq görürsə ki, pul mövzusu gərginlik yaradır, o zaman bu mövzunu “qadağan olunmuş” kimi qəbul etməyə başlayır. Məhz buna görə mütəxəssislər bu mövzuda söhbətlərə mümkün qədər erkən başlamağı tövsiyə edirlər.

Kiçik uşaqlara sadəcə izah etmək kifayətdir ki, pul bir vasitədir, narahatlıq səbəbi deyil. Əgər valideynlər özləri bu mövzuda rahatdırsa, uşaqlar da bu anlayışı asanlıqla qəbul edir. Psixoloqlar qeyd edir ki, uşaqlar sözlərdən çox valideynlərin davranışını təkrarlayır. Əgər valideynlər daim xərclərlə bağlı mübahisə edirsə, maliyyə savadlılığı ilə bağlı izahların təsiri azalır.

Daha faydalı yanaşma planlaşdırmanı praktik şəkildə göstərməkdir. Məsələn, ailə alış-verişini əvvəlcədən müzakirə etmək və niyə bir seçim edildiyini izah etmək. Mütəxəssislər hesab edir ki, cib xərcliyi uşaqlar üçün vacib öyrənmə vasitəsidir. Uşaq kiçik məbləği idarə etməyi və qərarlarının nəticəsini görməyi öyrənir. Bu zaman valideynlər nəzarəti həddindən artıq etməməlidir.

Uşaq pulu tez xərcləyərsə, bu cəza səbəbi deyil, əksinə, səhvlərdən öyrənmək üçün fürsətdir. Maliyyə məsləhətçiləri vurğulayır ki, uşaqlara şəxsi təcrübə qazanmaq imkanı verilməlidir. Bu olmadan pula sağlam münasibət formalaşmır. Faydalı üsullardan biri “üç qəpik qabı” metodudur: xərclər üçün, arzular üçün və başqalarına kömək üçün. Bu yanaşma uşağa pulun fərqli istifadələrini anlamağa kömək edir. Ən vacibi isə pul haqqında danışığı darıxdırıcı dərsə çevirməməkdir.

Uşaqlar məlumatı oyun və real nümunələr vasitəsilə daha yaxşı mənimsəyirlər. Məsələn, birlikdə alış siyahısı hazırlamaq və ya oyuncaqların qiymətini müzakirə etmək uşağa pulun necə işlədiyini anlamağa kömək edir. Bəzi valideynlər düşünür ki, pul haqqında danışmaq uşağı materialist edə bilər. Əslində isə əksinədir: pulun dəyərini anlayan uşaqlar gələcəkdə daha məsuliyyətli olur. Həmçinin uşağa izah etmək vacibdir ki, pul sevginin və ya uğurun ölçüsü deyil. Bu sadəcə düzgün və ya düşünülmədən istifadə edilə bilən bir resursdur.

Mütəxəssislər məsləhət görür ki, bu mövzuda səmimi və sadə danışmaq lazımdır. Ailədə çətinliklər varsa belə, uşaq bunu hiss edəcək və ona uyğun izah verilməsi daha doğrudur. Maliyyə savadlılığı sadəcə terminlər deyil, qərar vermə bacarığıdır. Uşaq bu prosesi nə qədər tez öyrənsə, gələcəkdə bir o qədər özünə inamlı olar.

Valideynlər unutmamalıdır ki, uşaqlar çətin sualları sadəcə maraq üçün yox, dünyanı anlamaq üçün verirlər. Sakit və açıq cavablar isə onların eyni davranışı öyrənməsinə kömək edir. Pul haqqında söhbətlər ailədə tabu olmadıqda, uşaq böyüyəndə maliyyə qərarlarından qorxmayan bir insan olur.