Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Hiperaktiv uşaqlarla davranış...

Hiperaktiv uşaqlarla davranış...

Icma.az xəbər verir, Yeniazerbaycan saytına əsaslanaraq.

Valideynlər nələri bilməlidirlər?

Bəzi uşaqlar yerində uzun müddət sakit otura bilmir. Dərs zamanı tez-tez ayağa qalxır, söhbətlərə müdaxilə edir, verilən tapşırıqları yarımçıq qoyur. Belə uşaqlar haqqında çox vaxt “dəcəl”, “sözə baxmayan” kimi ifadələr işlədilir. Halbuki hərəkətli olan hər bir uşaq sadəcə dəcəl deyil, həmçinin “hiperaktiv” sayılır. Onların bu davranışının arxasında diqqət və impuls nəzarəti ilə bağlı çətinliklər də dayana bilər.

Araşdırmalara əsasən, hiperaktiv övladı olan anaların çoxu hamiləlik dönəmində  toksikozdan, yüksək təzyiqdən əziyyət çəkirlər. Uşaqlarda bu cür yüksək aktivlik ən çox 3 yaşından başlayır. Əgər bu cür uşaqlarda əvvəlcədən mütəxəssis yardımı alınmazsa, yeniyetməlik çağlarında qaydalara tabe olmaq istəməməsi və digər zərərli vərdişlər rast gəlinə bilər.

Hiperaktiv uşaqların davranışı

Belə uşaqlar diqqətini cəmləməkdə çətinlik çəkirlər. Məsələn, mebellərin üstü ilə gəzir, evin içində qaçır, daim əllərində hansısa bir oyuncaq və ya əşya ilə oynayır, növbəsini gözləmək məsələsində də çox səbirsizdilər. Lakin bu uşaqlar diqqət əskikliyi göstərmədən saatlarla televizora baxır, kompüter oyunları oynayırlar.

Uşağı dinləmək lazımdır

Psixoloq Aytən Ələkbərova “Yeni Azərbaycan”a açıqlamasında bildirib ki, hiperaktivliyin əlamətləri uşaqlarda yeddi ayından əvvəl yaranmağa başlayır: “Hiperaktiv uşağa davamlı “otur”, “sus”, “tərpənmə” demək problemi həll etmir. Əksinə, uşaq özünü daim danlanmış hiss edə bilər. Daha düzgün yanaşma konkret və qısa göstərişlər verməkdir. Məsələn, “özünü yaxşı apar” əvəzinə “indi dəftərini aç və birinci tapşırığı et” demək daha aydındır. Uşağın diqqətini uzun müddət bir işdə saxlamaq çətin ola bilər. Buna görə tapşırıqları kiçik hissələrə bölmək faydalıdır”.

Uşağın enerjisini düzgün istiqamətləndirmək

Psixoloq qeyd edib ki, hərəkətli uşağın enerjisini tamamilə məhdudlaşdırmaq düzgün deyil: “Fiziki fəaliyyət üçün imkan yaratmaq vacibdir. Gəzinti, idman və açıq havada oyun uşağın gündəlik rejiminin bir hissəsi ola bilər. Dərs zamanı da qısa fasilələr kömək edə bilər. Əsas məqsəd uşağı “sakitləşdirmək” yox, onun enerjisini idarə etməsinə kömək etməkdir”. Hiperaktiv uşaqla davranışın əsas prinsipi cəza deyil, düzgün struktur yaratmaqdır. İlk növbədə uşağın davranışının səbəbi araşdırılmalıdır. Uşağın yaşı da nəzərə alınmalıdır. Kiçik yaşlarda hərəkətlilik müəyyən həddə normal ola bilər. Problem davranışın davamlı olması və uşağın gündəlik həyatına ciddi təsir göstərməsi zamanı daha diqqətlə qiymətləndirilməlidir.

Valideyn uşağın qarşısında uzun-uzadı nəsihət verməməlidir. Qısa və konkret danışmaq daha effektivdir. Gündəlik rejim də böyük əhəmiyyət daşıyır. Yuxu, qidalanma, dərs, oyun və fiziki aktivlik üçün mümkün qədər sabit vaxtların olması uşağın işini asanlaşdırır.

Məktəblə əməkdaşlıq da vacibdir. Müəllim və valideyn eyni yanaşmanı tətbiq etməlidir. Uşaq bir mühitdə başqa, digərində tamamilə fərqli qaydalarla qarşılaşmamalıdır. Ən vacibi isə uşağı davranışına görə utandırmamaqdır”.

Yardımsevər xarakterə malik olurlar

Psixoloqun sözlərinə görə, hiperaktiv uşaq “problemli uşaq” deyil, o, davranışını idarə etmək üçün bəzən digər uşaqlardan daha çox dəstəyə ehtiyac duyan uşaqdır: “Hiperaktiv  uşaqlar adətən parıldayan nəsnələrə daha maraqlı olurlar. Onlar eyni vaxtda hər şeylə məşğul olmaq istəyir, qayda-qanunlara tabe olmur, dəcəlliklər və diqqət əskikliyi ilə müşahidə olunurlar.

Hiperaktiv uşaqlar bir sıra müsbət xüsusiyyətlərə də malikdirlər. Ünsiyyətə meyilli olurlar və hər hansı bir şeydən dərhal ilhamlana bilirlər, yardımsevər xarakterə malik olurlar. Bunlara baxmayaraq, onlar özlərini ifadə edə bilməkdə və dost qazanmaqda çətinlik yaşayırlar. Bu çətinlik məktəbdə konsentrasiya problemi olaraq özünü göstərir. Hiperaktivliyi müəyyən etmək üçün xüsusi test yoxdur. Valideynlər bir neçə qaydalara riayət etməklə əlamətləri müəyyən dərəcədə korreksiya edə bilərlər”.

Valideynlərə məsləhət...

Psixoloq bildirib ki, hiperaktiv övladı olan valideynlərin diqqət etməli olan bir neçə vacib məqamlar var: “Valideynlər uşağın uğurlarını vurğulamalı, faydalı davranışlarına görə onları tərifləməlidirlər. Eyni zamanda uşağa icazə verməlidirlər ki, öz enerjisini faydalı və  səmərəli işlərə sərf  etsin. Məsələn: idman hərkətləri, təmiz havada gəzinti və s.

Bundan başqa, bacardıqca “yox”, “olmaz” sözlərini təkrar etməməlidirlər. Uşaq hər nə  qədər dəcəl, hiperaktiv olsa belə, onlara sakit və təmkinlə yanaşmaq lazımdır”.

Yeganə BAYRAMOVA

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:118
embedMənbə:https://yeniazerbaycan.com
archiveBu xəbər 19 Avqust 2026 10:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see307

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see304

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see282

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see279

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see262

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see255

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see247

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see244

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see239

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see236

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see235

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see223

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see214

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see212

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see209

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see195

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see193

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see188

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see187

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri