Uzunömürlülüyə təsir edən gözlənilməz amil müəyyən edilib

Ağıllı insanlar daha uzun yaşayırlar. Edinburq Universitetinin alimləri uşaqlıqda ölçülən intellektin genetik səviyyədə ömür uzunluğu ilə əlaqəli olduğunu təsbit edən bu nəticəyə gəliblər. Tədqiqat Genomic Psychiatry (GP) jurnalında dərc olunub.

David Hill və Ian Dearynin rəhbərlik etdiyi bir qrup zehni qabiliyyət və uzunömürlülüyün ortaq bioloji kökləri paylaşdığına dair ilk molekulyar genetik sübut təqdim edib. Alimlər intellektləri uşaqlıqda ölçülən 12 000-dən çox insanın və valideynlərinin ömrünün qiymətləndirildiyi 390 000-ə yaxın iştirakçının genomik məlumatlarını təhlil ediblər.

Nəticələr göstərdi ki, zəka ilə uzunömürlülük arasındakı genetik korrelyasiya 0,35 olub, yəni zehni qabiliyyətə təsir edən genlərin təxminən üçdə biri də ömür uzunluğu ilə əlaqəlidir. Zəkanın irsiyyət qabiliyyəti 27%, uzunömürlülük isə 29% olaraq qiymətləndirilmişdir.

Tədqiqatçıların fikrincə, tədqiqatın əsas üstünlüyü, ölçmələrin uşaqlıqda - xəstəlik və ya sosial amillərin idrak qabiliyyətlərinə təsir etməsindən çox əvvəl götürülməsi idi. Bu, sağlamlığın əksinə deyil, zehni fəaliyyətə təsir etdiyi əks səbəbli əlaqənin təsirini istisna etməyə imkan verdi.

Xəstəlik və uzunömürlülük arasındakı əlaqə əvvəllər onlarla böyük epidemioloji araşdırma ilə təsdiqlənmişdi. Bir milyondan çox insanı əhatə edən bunlardan biri göstərdi ki, uşaqlıq İQ-sindəki hər standart artım ölüm riskini 24% azaldır.

Yeni araşdırma bu təsirin genetik əsasa malik olduğunu ilk dəfə nümayiş etdirir. Tədqiqatçılar təsadüfi amillərin təsirini istisna etməyə imkan verən genetik statistikada ən etibarlı vasitələrdən biri olan əlaqə disbalansının reqressiyasından istifadə etdilər.

Müəlliflərin fikrincə, tədqiqatın nəticələrinin praktiki nəticələri ola bilər. İntellekt və uzunömürlülüyün ortaq genetik arxitekturasını başa düşmək xəstəliklərin erkən qarşısının alınması və idrak sağlamlığının qorunması üçün strategiyaların hazırlanmasına kömək edəcək.

"Biz genləri dəyişdirə bilmərik, lakin sağlam və uzun ömür üçün təməl qoymaq üçün erkən yaşlardan beyin inkişafını dəstəkləyə bilərik",-deyə David Hill bəyan edib.

Çətin uşaqlıq dövründə gözlənilməz faydalar əvvəllər aşkar edilmişdir.

Əziz MUSTAFA