Valideynlik hüququndan məhrumetmə hansı hallarda olur?

“Valideynlik hüquqlarından məhrum etmə barədə işlərə uşaqların üstün mənafeyi əsas götürülməklə məhkəmələr tərəfindən baxılır. Ailə Məcəlləsinin 64-cü maddəsində valideynlik hüquqlarından məhrumetmənin əsasları konkret olaraq qeyd edilmişdir. Qanunvericiliyin tələblərinə əsasən valideynlər öz valideynlik vəzifələrini yerinə yetirmədikdə; alimenti qəsdən ödəmədikdə; heç bir üzürlü səbəb olmadan uşağı doğum evindən və yaxud hər hansı sosial xidmət müəssisələrindən götürməkdən imtina etdikdə; valideynlik hüquqlarından sui-istifadə etdikdə; uşaqlara qarşı məişət zorakılığı ilə bağlı hərəkətlər törətdikdə; xroniki alkoqol və narkomaniya xəstəsidirsə; uşaqların və ya ərinin (arvadının) sağlamlığına və ya həyatına qarşı qəsdən edilmiş cinayət törətdikdə; uşaqlara qarşı cinsi istismar və ya cinsi zorakılıqla bağlı cinayət törətdikdə öz valideynlik hüquqlarından məhrum edilirlər”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının üzvü Xəyalə Məmmədova deyib.

Xəyalə Məmmədova sözlərinə belə davam edib: “Məhkəmə valideynlik hüququndan məhrumetmə ilə bağlı işlərə baxarkən valideynlik hüquqlarından məhrum edilmiş valideynlərdən (onlardan birindən) uşağa aliment tutulması məsələsini də həll edir. Qanunvericiliyin bu tələbi bir daha göstərir ki, valideynlik hüququndan məhrumetmə valideynləri uşaqların saxlanılmasını təmin etmə vəzifələrindən azad etmir.
Valideynlik hüquqlarından məhrum edilmiş valideynlər qanunla hansı hüquqlarından məhrum edilirlər? Məhrumetmə nəticəsində valideynin uşaqla olan bütün əlaqəsi kəsilirmi? Beləki, valideynlik hüuqundan məhrum edilmiş valideynlər (onlardan biri) uşağa münasibətdə həmin uşaqla qohumluq faktına əsaslanan bütün hüquqlarını, o cümlədən uşaqdan təminat almaq, habelə uşaqlar üçün təyin edilmiş dövlət müavinəti almaq və imtiyazlardan istifadə etmək hüququnu itirirlər.

Qeyd etmək lazımdır ki, valideynlik hüquqlarından məhrum edilmiş valideynlərin (onlardan birinin) uşaqları hər bir halda mənzilə xüsusi mülkiyyət hüququna və ya ondan istifadə hüququna, uşağın valideynlərlə və başqa qohumlarla qohumluq faktına əsaslanan əmlak hüquqlarına, o cümlədən vərəsəlik hüququna malikdir.
Valideynlərin hər ikisi valideynlik hüququndan məhrum edilərsə bu zaman uşağın aqibəti necə olacaq? Qanunvericiliyimizə əsasən, əgər uşağın digər valideynə verilməsi mümkün deyilsə və ya valideynlərin hər ikisi valideynlik hüquqlarından məhrum edilmişdirsə, uşaq dövlətin himayəsinə verilə bilər.

Valideynləri valideynlik hüququndan məhrum edildiyi üçün qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar övladlığa da götürülə bilər. Belə ki, uşaq valideynlərinin (onlardan birinin) valideynlik hüquqlarından məhrum edilməsi haqqında məhkəmənin qətnaməsindən 6 ay keçdikdən sonra övladlığa götürülə bilər”.

Ayşən Vəli