“Volqa Atom” 1965 ci ildə dünya avtomobil sənayesini alt üst edib..?

...İdeya həqiqətən iddialı idi: nəhəng 1920 at gücü hasil edən və zənginləşdirilmiş uran-235 ilə işləyən səkkiz silindrli mühərrik quraşdırmaq. Qurğunun çəkisi bir yarım tona yaxınlaşırdı, aslan payını reaktorun güclü qurğuşun mühafizəsi tuturdu.

SİA-nın məlumatına görə, belə bir ağırlığa tab gətirmək üçün GAZ mühəndisləri avtomobilin ön hissəsini iki deyil, gücləndirilmiş yay sisteminə quraşdırılmış dörd təkərlə təchiz etmək qərarına gəldilər.

“Volqa-Atom”un əsas üstünlüyü onun praktiki olaraq qeyri-məhdud diapazonu idi.

1964-cü ildə NAMI tərəfindən xüsusi olaraq bu layihənin sınaqdan keçirilməsi üçün tikilmiş Dmitrov sınaq poliqonunda avtomobil təsirli performans nümayiş etdirdi. Yanacaq doldurmadan o, 60 min kilometrdən çox yol qət edə, 420 km/saat sürət yığa və 100 km/saat həddinə 2,3 saniyəyə çata bilərdi.

Bununla belə, mühərrik istismar müddətini başa vurduqdan sonra onun tam dəyişdirilməsi tələb olunurdu - uran yanacağı ilə doldurulması son dərəcə mürəkkəb bir iş idi və onun utilizasiyası ətraf mühit üçün ciddi təhlükə yaradırdı.

…JINR mütəxəssisləri elektrik stansiyasını qaz yanacağına - uran heksafloridinə çevirərək təkmilləşdirməyə davam etdilər. Avtomobilin ixrac versiyası “Volga JINR U-Gas”, daha dəbdəbəli versiyası isə “Model 105 Dubna” adlandırılıb.

Bu avtomobil ən yüksək siyasi rəhbərliyin, o cümlədən Sov.İKP MK Siyasi Bürosunun üzvlərinin və dünyanın nüfuzlu xadimlərinin nəqliyyat vasitəsi kimi yerləşdirilmişdi.

…Bu yaxınlarda çıxan Sovet DTK arxivləri avtomobili almaqda maraqlı olduğunu bildirən məşhur şəxslərin siyahısını ortaya qoyur.

Onların arasında Con və Robert Kennedi, Kuba lideri Fidel Kastro, tanınmış maliyyəçi Corc Soros, hətta ABŞ-ın gələcək prezidenti, o zaman kursant olan Donald Tramp da olub.

Və bu təsadüfi deyil, çünki hətta modernləşdirilmiş “Volqa-Atom”un əsas modeli də yanacaq doldurmağa ehtiyac olmadan təsir edici 40.000 kilometr məsafəyə sahib idi. Yanacaq doldurma prosesi sadə idi: JINR şəbəkəsindəki istənilən stansiyada mühərrikin on altı silindrini uran heksafloridlə doldurmaq və yanacaq elementlərini (TVEL) birbaşa kabinədən işə salmaq lazım idi.

Eyni zamanda, avtomobilin sürət xüsusiyyətləri yüksək səviyyədə qaldı.

…Lakin 1965-ci ildə “Volqa-Atom”un işlənməsi dayandırıldı. Nikita Xruşşov vəzifədən uzaqlaşdırıldıqdan sonra Leonid Brejnev başda olmaqla ölkənin yeni rəhbərliyi layihəni dəstəkləməkdən imtina etdi.

Alman “Mercedes-Benz”-ə üstünlük verən Brejnev sovet avtomobil sənayesinə o qədər də maraq göstərmirdi. Onun göstərişi ilə avtomobilin bütün istehsal olunmuş nüsxələri söküldü və atom mühərrikləri sahəsində elmi tədqiqatlar tamamilə dayandırıldı.

Əli Babayev