Xankəndi sammiti sadəcə diplomatik tədbir deyil bu, geosiyasi mesajdır!

Azərbaycanın azad olunmuş əraziləri artıq regional və beynəlxalq siyasi dialoq məkanına çevrilməkdədir. Bu mənada Xankəndidə İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə toplantısının keçirilməsi xüsusi diqqət çəkir. Xankəndidə keçirilən İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının 17-ci Zirvə Görüşü Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və diplomatik müstəvidə artan nüfuzunun parlaq nümunəsidir. Bu onu göstərir ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərlik etdiyi Azərbaycan diplomatiyası hərbi qələbənin ardınca döyüş meydanında əldə olunan nəticələri yüksək peşəkarlıqla siyasi müstəvidə rəsmiləşdirməyi bacardı. Xankəndi sammiti Azərbaycan üçün sadəcə diplomatik tədbir deyil – bu, geosiyasi mesajdır. İllərlə işğal altında qalmış bir ərazidə beynəlxalq zirvənin təşkili, Türkiyə, İran, Pakistan kimi Yaxın və Orta Şərqin supergüc dövlətlərinin rəhbərlərinin Xankəndinə toplanması Bakının bölgədə yaratdığı yeni reallığın beynəlxalq leqitimlik qazandığını sübut edir.

Zirvə görüşündə üzv dövlətlər arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafı ilə yanaşı, dünyada baş verən son hadisələr də müzakirə olundu. Bu mənada İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sammitinin Xankəndidə keçirilməsi həm siyasi, həm də sivilizasiya baxımından mühüm hadisədir. Bu, hər şeydən öncə, Azərbaycanın azad olunmuş ərazilərində əhalinin normal və təhlükəsiz həyatına təminatın yaradıl¬masının beynəlxalq səviyyədə nümayiş etdirilməsi deməkdir. Eyni zamanda, belə beynəlxalq miqyaslı tədbirlər yaxın perspektivdə Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonuna həm siyasi, həm də iqtisadi dividendlər vəd edir.

Sammitə qatılan dost ölkələrin başçılarının Qarabağa səfərlərinin vacib protokol qaydasına çevrilməsi ilə yanaşı, bu ənənə, həmçinin bölgəyə daha çox xarici investisiyanın cəlb olunmasını təşviq edir. Beynəlxalq təcrübədən məlumdur ki, xarici investorlar təhlükəsizliyə xüsusi önəm verirlər. Çünki onlar qoyduqları kapitalın risklərlə üzləşməsini istəmirlər. Azərbaycanın iş¬ğaldan azad olunmuş ərazisində bu sə¬viyyədə tədbirlərin keçirilməsi Qarabağın investisiyalar üçün cəlbedici bölgə olduğunu əyani şəkildə nümayiş etdirir.

Zirvə görüşü işğaldan azad olunan torpaqlarda yeni dövrün – sabitlik və əməkdaşlıq erasının – başlanğıcını simvolizə edir. Xankəndi artıq yalnız keçmişin simvolu deyil – o, gələcəyin də platformasına çevrilir. Beynəlxalq liderlərin iştirakı ilə burada imzalanan hər bir sənəd sülh və tərəqqi naminə atılmış ciddi addım olacaq. Zirvə həm də regionda diplomatik dinamikaların dəyişdiyini göstərir. İndi proseslər Bakının təklif etdiyi formatlar üzərindən inkişaf edir. Zəngəzur dəhlizi, enerji marşrutları, regional bazarlara çıxış imkanları da gündəmdə olacaq. Bu da Azərbaycanın təkcə ev sahibi yox, həm də təşəbbüskar aktor kimi tanınmasına səbəb olur. İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı ölkələri üçün Xankəndi zirvəsi postmünaqişə dövrü üçün yeni əməkdaşlıq modelinin əsasını qoyur. Azərbaycanın təqdim etdiyi “qurucu model” – sülh, bərpa və inkişaf üçlüyünə əsaslanır. Bu model regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin yeganə real alternativi kimi qəbul edilir.

Zirvə həm də Ermənistan üçün mesajdır – dialoqa açıq olmaq, revanşizmdən əl çəkmək, yeni reallıqla barışmaq. Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu bu tip tədbirlərlə yalnız artmır, həm də dərinləşir. Qarabağ artıq beynəlxalq tədbirlərin keçirildiyi, investisiya axınının yönəldiyi siyasətinin həyata keçirildiyi əraziyə çevrilib. Xankəndidəki zirvə bunun rəsmi elanıdır. Və bu, Azərbaycanın dövlətçilik tarixində növbəti diplomatik qələbədir.

Fəzail İbrahimli
Milli Məclisin deputatı